Eşekkuyruğu bakımı nasıl yapılır
Sulama
Sedum morganianum (Eşekkuyruğu), yaprakları şişkin ve mumsu bir kaplamayla kaplı, su depolayan bir sukulenttir. Sulamada amaç toprağı tamamen kurutup ardından derinlemesine sulamaktır. Kış aylarında su isteği çok azalır; saksı nemli kalırsa kökler çürür. Yapraklar kolayca döküldüğü için sulama ve taşıma sırasında dikkatli davranın.
Bugün suya ihtiyacı var mı?
Parmağınızı toprağa en az 3-4 cm sokun. Toprak tamamen kuruysa ve saksı elinizde çok hafif geliyorsa sulama zamanıdır. Yaprakların hafif buruşmaya başlaması da susuzluk işaretidir, ancak yapraklar dolgun ve sert duruyorsa beklemeye devam edin.
Eşekkuyruğu sulama yerine kurumaya daha dayanıklıdır; şüphe ettiğinizde bir gün daha bekleyin. Su yaprakların üzerine değil toprağa verilmelidir, çünkü yapraklarda su birikirse lekelenebilir.
Aşırı sulama
Eşekkuyruğu, yapraklarında ve gövdesinde su depolayan bir sukulenttir. Kökleri sürekli nemli toprakta oksijensiz kaldığı için kolayca çürür. Bu nedenle sık sulama, bu türün en yaygın ölüm nedenidir.
Belirtiler: Yapraklar yumuşar, şeffaflaşır, sarararak kolayca dökülür. Gövdenin tabanı kararır ve toprak sürekli nemli kokar.
Çözümler: Sulamayı hemen durdurun. Kökleri kontrol edin; çürük olanları keskin bir bıçakla temizleyin. Saksıyı kurutun, kuru ve iyi drene olan toprağa aktarın ve bir hafta boyunca su vermeyin.
Yetersiz sulama
Eşekkuyruğu uzun süre susuz kaldığında yapraklarındaki depolanmış suyu kullanır. Bu nedenle kısa kuraklıklara dayanıklıdır, ancak aşırı susuzluk bitkiyi zayıflatır.
Belirtiler: Yapraklar buruşur, cılızlaşır, rengi soluklaşır ve gövde ince görünür. Uzun süre kuruduğunda yapraklar hafifçe dökülmeye başlar.
Çözümler: Toprağı tamamen ıslatacak şekilde derinlemesine sulayın. Su bitkinin içine iyice emildikten sonra yaprakların dolgunlaştığını birkaç gün içinde göreceksiniz. Sulamayı yavaş yavaş, aşamalı olarak artırın.
Güneş ışığı
Eşekkuyruğu, parlak ışığı sever ancak yakıcı öğle güneşinde yapraklarını yakabilir. Yeterli ışık almadığında sürgünler uzayarak zayıflar ve yapraklar aralanır. Yapraklarının rengi ve sıkılığı, aldığı ışığın en iyi göstergesidir.
- İdeal: Bol, dolaylı ışık · Günde 4-6 saat parlak, dolaylı ışık; sabah güneşi ideal olur
- Dayanır: Tam güneş, Yarı güneş
- Odadaki en iyi yer: Pencerenin önü
- Yapay ışık: Pencere ışığı yetersiz kaldığında, bitkinin 30-40 cm üstüne yerleştirilmiş tam spektrumlu LED bitki lambasını günde 10-12 saat açık tutabilirsiniz.
Yetersiz ışık
Eşekkuyruğu, güneş ışığında gelişen bir sukulenttir. Yeterli ışık almadığında fotosentez zayıflar ve bitki sürgünlerini ışığa doğru uzatarak uzun ve dağınık hale gelir.
Belirtiler: Sürgünler uzar ve incelir, yapraklar aralanır, renk soluklaşır ve büyüme yavaşlar.
Çözümler: Bitkiyi mümkün olduğunca pencereye yaklaştırın, güneye bakan bir pencere tercih edin. Düzenli olarak saksıyı çeviri çevirin ki her taraf eşit ışık alsın. Gerekirse yapay bitki lambası kullanın.
Fazla güneş
Eşekkuyruğu, kuvvetli ve doğrudan güneş ışığına kısmen dayanabilir, ancak ani ve uzun süreli öğle güneşi yaprakların mumsu koruyucu tabakasını yakabilir. Bu özellikle yeni taşınmış bitkilerde görülür.
Belirtiler: Yapraklarda kahverengi veya beyaz kuru lekeler oluşur, yapraklar buruşur ve kenarları kurur.
Çözümler: Bitkiyi sert öğle güneşinden uzaklaştırın ve dolaylı ışığa alın. Bitkiyi birkaç hafta içinde kademeli olarak güneşe alıştırın. Yanmış yaprakları kesip atabilirsiniz; yeni yapraklar sağlıklı çıkacaktır.
Sıcaklık
Eşekkuyruğu (Sedum morganianum) sıcaklığa karşı hassas bir sukulenttir ve donma noktasının altında dayanamaz. Yıl boyunca 16-24°C arasında, bol ışıklı ve dolaşımı iyi bir yerde tutun. Kış aylarında gece sıcaklığını 10°C'nin altına düşürmeyin, ancak 10-12°C serin bir ortam çiçeklenme ve dinlenme için faydalıdır.
- İdeal: 16–24 °C
- Dayanır: 4–35 °C
- Dayanıklılık bölgeleri: 10-11
Gübreleme
Eşekkuyruğu, Sedum morganianum, az besinle yetişen bir sukulenttir. Fazla gübre sarkan saplarda hızlı ve sağlıksız uzamaya, yaprakların birbirinden uzaklaşmasına ve köklerin yanmasına yol açar. Gübreyi her zaman az ve seyreltik verin, en iyisi büyüme mevsiminde ara sıra kullanmaktır.
- Yavaş salınımlı gübre: Yılda bir kez, ilkbaharda, az miktarda uygulanır. Kış aylarında ve sonbaharda gerekmez.
- Sukulent ve kaktüs için hazırlanmış dengeli sıvı gübre, Azotu düşük, fosfor ve potasyumu yüksek sıvı gübre, Yavaş salınımlı sukulent granül gübresi, Çok seyreltilmiş genel amaçlı sıvı bitki gübresi
Toprak
Eşekkuyruğu nemli değil, iyi drene olan ve hızla kuruyan toprakta yaşar. Toprak yoğun veya killi olursa su tutar ve gövdeler çürür. Saksının alt kısmında drenaj deliği şarttır.
- Kaktüs ve sukulent karışımı: Hazır kaktüs veya sukulent toprağının yarısı, ince perlit veya pomza ile karıştırılmış hali idealdir. Hazır karışımın kum ve organik madde dengesi iyi olmalıdır.
- Kendi yapımı drene toprak: Üç bölüm çok amaçlı saksı toprağı, iki bölüm pomza veya perlit ve bir bölüm iri kum karıştırın. Bu karışım suyu hızla geçirir ve kök çürümesini önler.
- pH 6–7.5
Saksı değişimi
Eşekkuyruğu (Sedum morganianum) yaprakları ve gövdeleri kolayca kırıldığı için bitkiyi çok dikkatli taşıyın. Yaprakları tutarken gövdeden değil, mümkünse bitkinin tabanından nazikçe kavrayın. Kırılan her yaprak, uygun koşullarda kök salıp yeni bir bitki olabilir; bu yüzden düşen yaprakları atmayın.
- Ne sıklıkla: Her 2-3 yılda bir, ya da kök kapalı kap sınırını açtığında
- Yeni saksı: Mevcut saksıdan yalnızca 2-5 cm daha geniş, alt kısmında en az bir drenaj deliği olan bir saksı seçin. Sedum morganianum sığ kök yapar ve fazla büyük saksı toprağın uzun süre nemli kalmasına yol açar.
- Saksı değişimi mevsimi: İlkbahar, Yaz
Saksı nasıl değiştirilir
- Bitkiyi saksısından çıkarmak için saksıyı yan çevirin ve gövde tabanından nazikçe kaydırın. Gövdeleri çekmeyin, çünkü kırılırlar.
- Kökler dolanmışsa parmaklarınızla yavaşça gevşetin, çürüyen, siyah veya yumuşak kökleri steril bir bıçakla temizleyin.
- Eski toprağın büyük kısmını dikkatlice silkeleyin. Sukulentler için toprağın tamamen değişmesi iyidir.
- Bitkiyi yeni saksıya yerleştirin, kökleri toprakla kapatın ve gövdeleri saksı kenarına doğru dağıtarak sarkan şekilde yönlendirin.
- Toprağı hafifçe bastırın ancak sıkıştırmayın. Gövdelerin toprağa değdiği noktalarda çürüme olmaması için yaprakların toprağa gömülmediğinden emin olun.
- Repotlamadan sonra 5-7 gün sulamadan bekleyin, böylece kesilen veya yara alan kökler iyileşebilir.
Budama
Eşekkuyruğu (Sedum morganianum) bakım gerektirmeyen bir bitkidir, ancak uzayan gövdeleri yılda bir veya iki kez kısaltmak bitkinin güzel görünmesini sağlar. Budama işlemini ılıman ve kuru havanın hakim olduğu ilkbahar veya yaz aylarında yapın.
Budama mevsimi: İlkbahar, Yaz
Nasıl budanır
- Sararmış, kurumuş veya çürüyen yaprakları ve gövdeleri elinizle nazikçe ayırın.
- Uzamış gövdeleri, hemen bir yaprak düğümünün (yaprağın gövdeye bağlandığı noktanın) üzerinden kesin.
- Kesilen uç parçalarını 2 ila 3 gün kurutun ve ardından çelik olarak yeniden dikin.
- Budamadan sonra bitkiyi birkaç gün sulamayın ve doğrudan güneş ışığından koruyun; kesim yüzeyleri kapanana kadar bekleyin.
- Budama sonrasında su ihtiyacını yalnızca toprak tamamen kuruduğunda karşılayın, kışın ise daha da seyrek sulayın.
- Ilıman iklimde, sıcaklığın 10 °C'nin altına düşmediği dönemlerde budamayı tercih edin; soğuk havada kesim iyileşmesi yavaşlar.
Çoğaltma
Yaprak çelikleri (Leaf cuttings) · İlkbahar, Yaz
- Sedum morganianum yapraklarını gövdeden hafifçe bükerek, yaprak tabanı tamamen kopacak şekilde nazikçe ayırın.
- Kopan yaprakları birkaç gün boyunca açık havada, gölgeli bir yerde kurumaya bırakın; kesik uçta kallus oluşması yeniden köklenmeyi destekler.
- Kuru ve iyi drene olan kaktüs veya sukulent toprağına yaprağın kesik ucunu hafifçe gömmeden, toprağın üzerine yerleştirin.
- Toprağı yalnızca yaprak büzüşmeye başladığında veya toprak tamamen kuruduğunda hafifçe nemlendirin; aşırı sulamadan kaçının.
- Birkaç hafta içinde yaprak tabanından küçük kökler ve yeni rozet benzeri bitkicikler çıkacaktır.
Gövde/uç çelikleri (Stem tip cuttings) · İlkbahar, Yaz
- Sarkan gövdelerden 5 ila 10 cm uzunluğunda sağlıklı uç parçaları kesmek için temiz ve keskin bir makas kullanın.
- Alt kısımdaki birkaç yaprağı dikkatle çıkarın, böylece gövde toprağa temas edebilir.
- Kesilen ucu 2 ila 3 gün kurumaya bırakın, sonra kuru sukulent toprağına dikin.
- Yeni büyümeye başlayana kadar toprağı tamamen kurumaya bırakıp ardından sulayın.
- Eşekkuyruğu sarkan bir bitki olduğu için, saksı kenarından aşağı sarkacak şekilde yerleştirmek bitkinin doğal görünümünü korur.
Yaprak ve gövde parçalarının yapışması (Kendiliğinden köklenme) · İlkbahar, Yaz, Sonbahar
- Düşen yaprak ya da gövde parçalarını ana bitkinin yakınındaki toprağa kendiliğinden yerleşmesi için bırakın.
- Bu parçalar kökleninceye kadar bir kez hafifçe nemlendirin, fazla su vermeyin.
- Köklenen yeni bitkicikleri, ana bitkiyle birlikte veya ayrı bir saksıya nakledin.
Eşekkuyruğu yaprakları çok kolay kopar; bu yüzden çoğaltma için yaprak kaybetmekten korkmayın. Bitkiyi yenilemek için de yaprak ve gövde parçalarını sık sık kullanabilirsiniz. Çelikleri kurutmadan dikmek çürümeye yol açabilir.
Hakkında Eşekkuyruğu
Diğer adları: Donkey's tail, Burro's tail, Morgan's sedum
- Bitki türü: sukulent, sarkan bitki
- Yaşam süresi: Çok yıllık (perennial)
- Yayılış alanı: Meksika'nın güneyindeki Oaxaca ve Guerrero dağlarında doğal olarak yetişir.
- Olgun boyu: Sarkan gövdeler 60-100 cm uzunluğa ulaşabilir
- Çiçeklenme zamanı: Geç ilkbahar ve yaz başı
Evcil hayvanlar · İnsanlar
Evcil hayvanlar: Güvenli · İnsanlar: Güvenli. ASPCA'ya göre Sedum morganianum kedi ve köpekler için zehirli değildir. Yine de çiğnenirse hafif mide rahatsızlığına yol açabilir; yapraklar kolayca koparıldığından yiyecek olarak sunulmamalıdır.
Sık görülen sorunlar
- Kök çürümesi: Aşırı sulama veya kötü drenaj nedeniyle köklerde ve gövde tabanında çürüme görülür.
- Yaprak dökülmesi: Yaprakların kolayca dökülmesi, taşıma sırasında veya ani sıcaklık değişimlerinde sık görülür.
- Kök çürüklüğü ve mantar hastalıkları: Nemli ortamda ve zayıf havalandırmada mantar enfeksiyonları gelişebilir.
- Kırmızı örümcek: Kuru ve sıcak havada yapraklarda ince ağlar ve sararma olabilir.
- Uzayan ve seyrekleşen gövdeler: Yetersiz ışıkta gövdeler uzar, yapraklar aralanır ve bitki çirkin görünür.
Kullanım alanları
Esas olarak süs bitkisi olarak kullanılır; asma saksılarda, rafların üzerinde ve kaya bahçelerinde dekoratif amaçlı yetiştirilir. Meksika'da yerel halk tarafından geleneksel tıbbi amaçlarla kullanıldığına dair sınırlı kayıtlar bulunmaktadır.
Yenebilir mi?
Yenilmez; yaprakları ve gövdesi yenilebilir olarak kabul edilmez.
Tarihçe ve efsaneler
Tür, 19. yüzyılın sonlarında Avrupa botanik bahçelerine getirilmiş ve kısa sürede popüler bir süs bitkisine dönüşmüştür. Adı, bitkinin sarkan gövdelerinin eşek kuyruğunu andırmasından gelir ve bazı kültürlerde kalıcılık ve dayanıklılık simgesi olarak anılır.
Biliyor muydun?
Yaprakları dokunulduğunda çok hafif kopar ve bu kopan yaprakların her biri kök salıp yeni bitki olabilir; bu nedenle bitkiyi taşırken bile yeni bitkiler elde etmek mümkündür.
Sık sorulan sorular
Eşekkuyruğu ne sıklıkla sulanmalı?
14 günde bir. Sedum morganianum (Eşekkuyruğu), yaprakları şişkin ve mumsu bir kaplamayla kaplı, su depolayan bir sukulenttir. Sulamada amaç toprağı tamamen kurutup ardından derinlemesine sulamaktır. Kış aylarında su isteği çok azalır; saksı nemli kalırsa kökler çürür. Yapraklar kolayca döküldüğü için sulama ve taşıma sırasında dikkatli davranın. Parmağınızı toprağa en az 3-4 cm sokun. Toprak tamamen kuruysa ve saksı elinizde çok hafif geliyorsa sulama zamanıdır. Yaprakların hafif buruşmaya başlaması da susuzluk işaretidir, ancak yapraklar dolgun ve sert duruyorsa beklemeye devam edin.
Eşekkuyruğu ne kadar ışık ister?
Bol, dolaylı ışık (Günde 4-6 saat parlak, dolaylı ışık; sabah güneşi ideal olur). Eşekkuyruğu, parlak ışığı sever ancak yakıcı öğle güneşinde yapraklarını yakabilir. Yeterli ışık almadığında sürgünler uzayarak zayıflar ve yapraklar aralanır. Yapraklarının rengi ve sıkılığı, aldığı ışığın en iyi göstergesidir.
Eşekkuyruğu hangi sıcaklığı sever?
16–24 °C. Eşekkuyruğu (Sedum morganianum) sıcaklığa karşı hassas bir sukulenttir ve donma noktasının altında dayanamaz. Yıl boyunca 16-24°C arasında, bol ışıklı ve dolaşımı iyi bir yerde tutun. Kış aylarında gece sıcaklığını 10°C'nin altına düşürmeyin, ancak 10-12°C serin bir ortam çiçeklenme ve dinlenme için faydalıdır.
Eşekkuyruğu kediler ve köpekler için zehirli mi?
Kediler ve köpekler için güvenlidir. ASPCA'ya göre Sedum morganianum kedi ve köpekler için zehirli değildir. Yine de çiğnenirse hafif mide rahatsızlığına yol açabilir; yapraklar kolayca koparıldığından yiyecek olarak sunulmamalıdır.
Eşekkuyruğu bitkisinin en yaygın sorunları nelerdir?
Kök çürümesi: Aşırı sulama veya kötü drenaj nedeniyle köklerde ve gövde tabanında çürüme görülür. Yaprak dökülmesi: Yaprakların kolayca dökülmesi, taşıma sırasında veya ani sıcaklık değişimlerinde sık görülür. Kök çürüklüğü ve mantar hastalıkları: Nemli ortamda ve zayıf havalandırmada mantar enfeksiyonları gelişebilir. Kırmızı örümcek: Kuru ve sıcak havada yapraklarda ince ağlar ve sararma olabilir. Uzayan ve seyrekleşen gövdeler: Yetersiz ışıkta gövdeler uzar, yapraklar aralanır ve bitki çirkin görünür.
Eşekkuyruğu ne zaman saksı değiştirmeli?
Her 2-3 yılda bir, ya da kök kapalı kap sınırını açtığında. Eşekkuyruğu (Sedum morganianum) yaprakları ve gövdeleri kolayca kırıldığı için bitkiyi çok dikkatli taşıyın. Yaprakları tutarken gövdeden değil, mümkünse bitkinin tabanından nazikçe kavrayın. Kırılan her yaprak, uygun koşullarda kök salıp yeni bir bitki olabilir; bu yüzden düşen yaprakları atmayın.
Eşekkuyruğu nasıl çoğaltılır?
Yaprak çelikleri (Leaf cuttings), Gövde/uç çelikleri (Stem tip cuttings), Yaprak ve gövde parçalarının yapışması (Kendiliğinden köklenme). Sedum morganianum yapraklarını gövdeden hafifçe bükerek, yaprak tabanı tamamen kopacak şekilde nazikçe ayırın. Kopan yaprakları birkaç gün boyunca açık havada, gölgeli bir yerde kurumaya bırakın; kesik uçta kallus oluşması yeniden köklenmeyi destekler. Kuru ve iyi drene olan kaktüs veya sukulent toprağına yaprağın kesik ucunu hafifçe gömmeden, toprağın üzerine yerleştirin. Toprağı yalnızca yaprak büzüşmeye başladığında veya toprak tamamen kuruduğunda hafifçe nemlendirin; aşırı sulamadan kaçının. Birkaç hafta içinde yaprak tabanından küçük kökler ve yeni rozet benzeri bitkicikler çıkacaktır.
Bu rehber nasıl yazıldı
Verdiss her rehberi botanik kaynaklardan yapay zekâ ile yazar ve türü iNaturalist ile Plants of the World Online (Kew) üzerinden doğrular. Okurlar her rehberi uygulamada puanlayabilir.
Kaynaklar
Verdiss'daki bilgiler genel rehberlik amaçlıdır. Bir uygulamaya dayanarak hiçbir bitkiyi yeme ya da ilaç olarak kullanma: bir uzmana danış.