Salon Sarmaşığı bakımı nasıl yapılır
Sulama
Salon Sarmaşığı (Epipremnum aureum) kökleri sürekli ıslak toprakta çürür, ancak kurumaya da dayanıklıdır. Bu yüzden her sulamada toprağın üst kısmının kuruyup kurumadığını kontrol edin. Saksı deliklerinden suyun akıp gittiğinden emin olun ve tabakta bekleyen suyu boşaltın. Kışın sulamayı belirgin şekilde azaltın.
Bugün suya ihtiyacı var mı?
Parmağınızı toprağa yaklaşık 3-4 cm sokun. Toprak hâlâ nemliyse bugün sulamayın. Üst kısım kuruysa sulayın. Saksıyı kaldırıp hafif olması da iyi bir ipucudur: sulanmış saksı belirgin şekilde ağırdır, kuru saksı ise hafiftir.
Yapraklar sarkıp solgunsa genellikle susuzluk belirtisidir; sulamadan sonra birkaç saat içinde toparlanırlar. Yapraklar sararıp yumuşuyorsa ise fazla sudan kaynaklanıyor olabilir.
Aşırı sulama
Salon Sarmaşığı kökleri oksijen ister; sürekli ıslak toprakta kökler boğulur ve çürür. Bu nedenle en sık görülen ölüm nedeni aşırı sulamadır. Yavaş büyüyen kış aylarında su ihtiyacı çok azalır.
Belirtiler: Alt yapraklar sararır, yumuşar ve düşer. Toprakta küf veya çürük koku oluşabilir. Gövde tabanı yumuşayabilir.
Çözümler: Sulamayı durdurun ve toprağın iyice kurumasını bekleyin. Çürümüş kökleri ve siyah, yumuşak kısımları steril makasla temizleyin. Gerekirse taze, iyi drene olan toprağa ve delikli bir saksıya aktarın.
Yetersiz sulama
Salon Sarmaşığı kurağa oldukça dayanıklıdır, ancak uzun süre susuz kalırsa büyümesi durur ve yaprakları küçülür. Sıcak ve kuru ortamlarda, özellikle kalorifer yakınında, toprak daha hızlı kurur.
Belirtiler: Yapraklar sarkar, kenarları kahverengileşir ve kurur. Toprak saksı kenarından ayrılabilir ve sert hale gelir. Yeni yapraklar küçük çıkar.
Çözümler: Saksıyı kaba batırarak alttan sulayın ve toprağın tamamen nemlenmesini bekleyin. Kuruyan yaprakları makasla temizleyin. Havayı nemlendirmek için saksıyı nemli çakıllı bir tabağa koyabilirsiniz.
Güneş ışığı
Salon Sarmaşığı doğada ağaçların gölgesinde yetişir, bu nedenle doğrudan güneş yapraklarını yakar. Parlak ama dolaylı ışıkta en güzel yapraklarını ve sarı-yeşil alacalı desenlerini korur. Çok az ışıkta ise alacalı desenler kaybolur ve yapraklar koyulaşır.
- İdeal: Bol, dolaylı ışık · Günde yaklaşık 6-8 saat dolaylı parlak ışık
- Dayanır: Yarı güneş, Gölge
- Odadaki en iyi yer: Pencereye yakın
- Yapay ışık: Doğal ışık yetersizse, bitkiden 30-60 cm uzakta bir LED büyütme lambası kullanabilirsiniz. Lambayı günde 10-12 saat açık tutun.
Yetersiz ışık
Salon Sarmaşığı yeşil yapraklarını alacalı desenlerini korumak için parlak ışığa ihtiyaç duyar. Yetersiz ışıkta bitki fotosentezi yavaşlatır ve daha az enerji üretir.
Belirtiler: Yapraklar küçük çıkar, sarıların ve alacaların rengi solar ve gövdeler uzayarak boyunca ince kalır. Sarkan boğumlar arası uzun görünür.
Çözümler: Bitkiyi pencereye yaklaştırın, ancak doğrudan güneşten koruyun. Haftada bir saksıyı çeviririn ki her taraf eşit ışık alsın. Gerekirse LED lamba ekleyin.
Fazla güneş
Doğrudan güneş ışığı, Salon Sarmaşığı'nın ince yapraklarını hızla yakar. Yapraklar bu ışığa alışkın olmadığı için kuruyabilir ve renk değiştirebilir.
Belirtiler: Yapraklarda soluk, beyazımsı ya da kahverengi yanık lekeler görülür. Yaprak kenarları kuruyup kıvrılabilir.
Çözümler: Bitkiyi doğrudan güneş alan pencereden uzaklaştırın ya da ince bir tül perde ile güneşi filtreleyin. Yanmış yaprakları makasla temizleyin; yeni yapraklar sağlıklı çıkacaktır.
Sıcaklık
Salon sarmaşığı (Epipremnum aureum) sıcak ve nemli iklimden gelir. Evde 18 ile 27 °C arasında en iyi büyür. 15 °C altında büyüme yavaşlar, 10 °C altında yapraklar zarar görür. Doğrudan soğuk hava akımından ve sıcak camın yanından uzak tutun.
- İdeal: 18–27 °C
- Dayanır: 10–35 °C
- Dayanıklılık bölgeleri: 10-12
Gübreleme
Salon sarmaşığı az besinle de yaşayabilen bir bitkidir. Büyüme mevsiminde, yani ilkbahar ve yaz aylarında hafif gübreleme yeterlidir. Kış aylarında bitki neredeyse büyümez, bu yüzden gübre vermeyin. Gübreyi her zaman sulamadan sonra, nemli toprağa uygulayın.
- Yavaş salınımlı gübre: Genellikle gerekmez. Gerekirse ilkbaharda yılda bir kez, paketteki dozun yarısı kadar yavaş salınımlı granül gübre verilebilir.
- Dengeli sıvı bitki gübresi (örneğin 20-20-20 formülü), Yaprak gelişimi için azotça biraz zengin sıvı gübre, Yavaş salınımlı granül gübre (düşük dozda)
Toprak
Epipremnum aureum su tutan ama asla bataklık olmayan, hafif gözenekli bir toprak sever. Toprak iyi havalanmazsa kökler boğulur ve yapraklar sararır.
- Aroid karışımı: Yüzde 40 kaliteli torf veya kokopit, yüzde 30 perlit, yüzde 20 kabuk parçası (orkide kabuğu) ve yüzde 10 solucan gübresi veya kompost
- Genel amaçlı saksı toprağı ile perlit karışımı: İki bölüm standart saksı toprağı ile bir bölüm perlit ve az miktarda kaba kum
- Hidroponik veya su kültürü için: Su ile dolu cam vazo; kökler tamamen suda, sıvı besin çözeltisi içinde
- pH 6–7.5
Saksı değişimi
Epipremnum aureum (Salon Sarmaşığı) köklerini sıkışık sevdiği için aşırı büyük saksılardan kaçının; fazla toprak kökleri çürütüp su tutabilir.
- Ne sıklıkla: Her 2-3 yılda bir, genellikle kökler saksının deliklerinden çıktığında
- Yeni saksı: Mevcut saksısından yalnızca 2-5 cm daha geniş, alt kısmında drenaj deliği olan bir saksı seçin
- Saksı değişimi mevsimi: İlkbahar, Yaz
Saksı nasıl değiştirilir
- Saksıyı yan çevirip bitkinin kökünü dikkatlice kaydırarak çıkarın
- Kökleri çözün; çürümüş, kahverengi-siyah ve yumuşak olanları steril makasla temizleyin
- Eski toprağın yarısından fazlasını nazikçe ayırın, ancak kökleri aşırı yıpratmayın
- Yeni saksının dibine taze toprak koyun, bitkiyi ortaya yerleştirin ve kenarları doldurun
- Toprağı avuçlarınızla hafifçe bastırın, kökün üstündeki yeri toprak seviyesinde tutun
- Bitkiyi bol ama aşırı olmayan şekilde sulayın ve gölge yerde birkaç gün dinlendirin
Budama
Her kesimde bir yaprak düğümünün hemen üzerinden kesim yapın; düğümsüz uzun gövde parçaları genellikle yeni sürgün vermez. Bitkinin toplam yaprak kütlesinin dörtte birinden fazlasını tek seferde almayın.
Budama mevsimi: İlkbahar, Yaz
Nasıl budanır
- Sarkan ya da kontrolsüz uzayan sürgünleri, bir yaprak düğümünün hemen üstünden kesin.
- Sararmış, kahverengileşmiş veya çürümüş yaprakları gövdenin dibine kadar çıkarın.
- Gövdeleri zayıf ve seyrek olan bitkilerde, uzun kolları yarıya kadar kısaltarak daha dolgun bir görünüm sağlayın.
- Kesilen parçaları su kültüründe köklendirerek yeni bitki elde edebilirsiniz.
- Kesim sonrası bitkiyi birkaç gün dolaylı ışıkta tutun ve sulamayı sadece üst toprak kuruduğunda yapın.
Çoğaltma
Su ortamında kök salma (Su kültürü) · İlkbahar, Yaz
- Sağlıklı bir sürgünden, her birinde en az bir hava kökü ve bir yaprak düğümü bulunan 10-15 cm uzunluğunda parçalar kesin.
- Kesimi bir yaprak düğümünün hemen altından, temiz ve keskin bir makasla yapın.
- Alt yaprakları çıkarın; düğüm suya değmeyecek ama yaprak düğümü suyun üzerinde kalacak şekilde ayarlayın.
- Kabı ılık, klorsuz veya bir gece bekletilmiş suyla doldurun ve dolaylı ışık alan bir pencereye koyun.
- Suyu her hafta değiştirin ve kökler 3-5 cm uzunluğa ulaştığında saksıya dikin.
Toprakta sürgün çelikleri · İlkbahar, Yaz
- Yine düğümlü, en az iki yaprağı olan bir sürgün çeliği alın.
- Alt yaprakları çıkarıp kesim ucunu köklendirme hormonu tozuna batırın.
- Nemli, iyi drenajlı bir tohum ya da saksı karışımına, yaklaşık 2-3 cm derinliğe dikin.
- Üzerini şeffaf bir poşetle örterek nemi koruyun ve saksıyı doğrudan güneş almayan sıcak bir yere koyun; ideal sıcaklık yaklaşık 21-27 °C olmalıdır.
- Yeni yaprak çıktığını gördüğünüzde poşeti kademeli olarak kaldırın.
Hava katmanlaması · Yaz
- Ana bitkinin uzun bir sürgününde hava köklerinin çıktığı bir düğüm seçin.
- Bu düğümü nemli sphagnum yosunu ile sarın ve üzerini plastik bantla sabitleyin.
- Yosunu sürekli nemli tutun ve kökler iyice gelişene kadar birkaç hafta bekleyin.
- Kök ağı yeterince yoğun olduğunda sürgünü ana bitkiden makasla kesip yeni saksıya alın.
Salon sarmaşığı, köklendirilmesi en kolay evde yetiştirilen bitkilerden biridir. Su kültüründe kökler genellikle bir ila üç hafta içinde çıkar. Sürgün parçalarını bir arada birkaç kapta köklendirmek, kayıp olasılığını azaltır.
Hakkında Salon Sarmaşığı
Diğer adları: Altın Pothos, Pothos, Devil's Ivy, Ivy Arum
- Bitki türü: tırmanıcı, sarkan bitki, çok yıllık yapraklı bitki
- Yaşam süresi: perennial
- Yayılış alanı: Solomon Adaları ve çevresindeki Pasifik adalarının nemli ormanlarından gelir.
- Olgun boyu: Doğada 10-20 m'ye tırmanabilir; evde genellikle 1-3 m
- Çiçeklenme zamanı: Evde çiçek açmaz; doğada nadiren görülen spatha ve spadix çiçek salkımı oluşur
Evcil hayvanlar · İnsanlar
Evcil hayvanlar: Zehirli · İnsanlar: Zehirli. ASPCA'ya göre yapraklarında ve gövdesinde bulunan kalsiyum oksalat kristalleri ağızda yanma, şişme ve yutkunma güçlüğüne yol açar. Kedi ve köpeklerde de aynı belirtiler görülebilir.
Sık görülen sorunlar
- Sararan yapraklar: Aşırı sulama veya kök çürümesinin başlıca işaretidir; sulamayı azaltıp drenajı kontrol edin.
- Solan benekler: Yetersiz ışık, benekli çeşitlerin yeşilleşmesine neden olur; daha parlak dolaylı ışık verin.
- Kahverengi yaprak uçları: Kuru hava veya sulamadaki düzensizlik nedeniyle oluşur; nemi artırın ve düzenli sulayın.
- Kırmızı örümcek: Kuru ve sıcak ortamda yaprak altlarında ince ağlar oluşturur; yaprakları duşla yıkayın.
- Pamuklu böcek: Yaprak koltuklarında beyaz pamuksu kümeler halinde görülür; alkollü pamukla temizleyin.
Kullanım alanları
Dekoratif amaçla iç mekân saksı bitkisi olarak yaygın kullanılır. Kapalı alanlarda estetik değeri yüksektir; hava temizleme özelliği ise sınırlı kanıtlarla desteklenmektedir.
Yenebilir mi?
Yenilebilir değildir; yaprak ve gövde kalsiyum oksalat içerir.
Tarihçe ve efsaneler
Bitki, 19. yüzyılda Pasifik adalarından Avrupa'ya taşındı ve sera koleksiyonlarında yaygınlaştı. Dayanıklılığı nedeniyle ofislerde ve evlerde 'şeytanın sarmaşığı' adıyla da anılır; bu isim, bitkinin zor öldüğüne dair halk inancından gelir.
Biliyor muydun?
Bitki, yaprakları yetişkinleşince yırtık ve delikli hale gelen bir fenomen gösterir; bu, yaprağın büyük boyutlara ulaşmak için ışığı daha iyi geçirmesini sağlayan bir uyumdur.
Sık sorulan sorular
Salon Sarmaşığı ne sıklıkla sulanmalı?
9 günde bir. Salon Sarmaşığı (Epipremnum aureum) kökleri sürekli ıslak toprakta çürür, ancak kurumaya da dayanıklıdır. Bu yüzden her sulamada toprağın üst kısmının kuruyup kurumadığını kontrol edin. Saksı deliklerinden suyun akıp gittiğinden emin olun ve tabakta bekleyen suyu boşaltın. Kışın sulamayı belirgin şekilde azaltın. Parmağınızı toprağa yaklaşık 3-4 cm sokun. Toprak hâlâ nemliyse bugün sulamayın. Üst kısım kuruysa sulayın. Saksıyı kaldırıp hafif olması da iyi bir ipucudur: sulanmış saksı belirgin şekilde ağırdır, kuru saksı ise hafiftir.
Salon Sarmaşığı ne kadar ışık ister?
Bol, dolaylı ışık (Günde yaklaşık 6-8 saat dolaylı parlak ışık). Salon Sarmaşığı doğada ağaçların gölgesinde yetişir, bu nedenle doğrudan güneş yapraklarını yakar. Parlak ama dolaylı ışıkta en güzel yapraklarını ve sarı-yeşil alacalı desenlerini korur. Çok az ışıkta ise alacalı desenler kaybolur ve yapraklar koyulaşır.
Salon Sarmaşığı hangi sıcaklığı sever?
18–27 °C. Salon sarmaşığı (Epipremnum aureum) sıcak ve nemli iklimden gelir. Evde 18 ile 27 °C arasında en iyi büyür. 15 °C altında büyüme yavaşlar, 10 °C altında yapraklar zarar görür. Doğrudan soğuk hava akımından ve sıcak camın yanından uzak tutun.
Salon Sarmaşığı kediler ve köpekler için zehirli mi?
Kediler ve köpekler için zehirlidir: erişemeyecekleri yerde tutun. ASPCA'ya göre yapraklarında ve gövdesinde bulunan kalsiyum oksalat kristalleri ağızda yanma, şişme ve yutkunma güçlüğüne yol açar. Kedi ve köpeklerde de aynı belirtiler görülebilir.
Salon Sarmaşığı bitkisinin en yaygın sorunları nelerdir?
Sararan yapraklar: Aşırı sulama veya kök çürümesinin başlıca işaretidir; sulamayı azaltıp drenajı kontrol edin. Solan benekler: Yetersiz ışık, benekli çeşitlerin yeşilleşmesine neden olur; daha parlak dolaylı ışık verin. Kahverengi yaprak uçları: Kuru hava veya sulamadaki düzensizlik nedeniyle oluşur; nemi artırın ve düzenli sulayın. Kırmızı örümcek: Kuru ve sıcak ortamda yaprak altlarında ince ağlar oluşturur; yaprakları duşla yıkayın. Pamuklu böcek: Yaprak koltuklarında beyaz pamuksu kümeler halinde görülür; alkollü pamukla temizleyin.
Salon Sarmaşığı ne zaman saksı değiştirmeli?
Her 2-3 yılda bir, genellikle kökler saksının deliklerinden çıktığında. Epipremnum aureum (Salon Sarmaşığı) köklerini sıkışık sevdiği için aşırı büyük saksılardan kaçının; fazla toprak kökleri çürütüp su tutabilir.
Salon Sarmaşığı nasıl çoğaltılır?
Su ortamında kök salma (Su kültürü), Toprakta sürgün çelikleri, Hava katmanlaması. Sağlıklı bir sürgünden, her birinde en az bir hava kökü ve bir yaprak düğümü bulunan 10-15 cm uzunluğunda parçalar kesin. Kesimi bir yaprak düğümünün hemen altından, temiz ve keskin bir makasla yapın. Alt yaprakları çıkarın; düğüm suya değmeyecek ama yaprak düğümü suyun üzerinde kalacak şekilde ayarlayın. Kabı ılık, klorsuz veya bir gece bekletilmiş suyla doldurun ve dolaylı ışık alan bir pencereye koyun. Suyu her hafta değiştirin ve kökler 3-5 cm uzunluğa ulaştığında saksıya dikin.
Bu rehber nasıl yazıldı
Verdiss her rehberi botanik kaynaklardan yapay zekâ ile yazar ve türü iNaturalist ile Plants of the World Online (Kew) üzerinden doğrular. Okurlar her rehberi uygulamada puanlayabilir.
Kaynaklar
Verdiss'daki bilgiler genel rehberlik amaçlıdır. Bir uygulamaya dayanarak hiçbir bitkiyi yeme ya da ilaç olarak kullanma: bir uzmana danış.