Camgüzeli bakımı nasıl yapılır
Sulama
Impatiens walleriana (Camgüzeli), sürekli nemli ama asla su birikintisinde durmayan toprak sever. Toprağın üst 1-2 cm'si kuruduğunda sulayın. Sıcak yaz aylarında yapraklar hafif solgunluk gösterebilir; bu bir susuzluk işaretidir ve hemen sulama gerekir. Saksı altlığındaki fazla suyu boşaltın, çünkü kökler çürür ve bitki aniden sararır.
Bugün suya ihtiyacı var mı?
Parmağınızı toprağa 1-2 cm batırın. Toprak kuru hissediliyorsa sulayın. Saksıyı kaldırdığınızda hafifse ya da yaprakları sarkık görünüyorsa su ihtiyacı vardır. Toprak nemli ve ağırsa bekleyin.
Camgüzeli sabah erken saatlerde sulandığında yapraklar gün içinde daha dik durur. Yaprakların ve çiçeklerin üzerine değil, toprağın dibine su dökün; ıslak yapraklar mantar hastalıklarını davet eder.
Aşırı sulama
Camgüzeli, sürekli nemli ama havalanabilen toprakta yetişir; oksijensiz ve sürekli ıslak toprak kökleri hızla zayıflatır. Gövdesi yumuşak ve sulu olan bu bitki, aşırı suya karşı özellikle hassastır.
Belirtiler: Alt yapraklar sararır, gövde yumuşar ve kararır, toprak sürekli ıslak kalır ve kötü bir koku çıkabilir.
Çözümler: Sulamayı durdurun ve toprağın üst kısmının kurumasını bekleyin. Çürümüş kökleri ve gövde kısımlarını steril makasla temizleyin. Drenajı iyi, hafif bir saksı karışımına aktarın ve saksı altlığındaki suyu hemen boşaltın.
Yetersiz sulama
Camgüzeli yapraklarında ve gövdesinde su depolamaz, bu yüzden kısa süreli kuraklığa bile hızla tepki verir. Özellikle sıcak havalarda ve kurak iç mekanlarda toprağın kurumasına dikkat etmek gerekir.
Belirtiler: Yapraklar sarkar ve solgunlaşır, çiçekler dökülür veya yeni tomurcuk açılmaz, toprak saksı kenarından çekilir.
Çözümler: Saksıyı bir kaba koyup alttan yavaşça sulayın ve toprağın tamamen nemlenmesini sağlayın. Solmuş çiçekleri ve zarar görmüş yaprakları koparın. Bitkiyi serin ve gölgeli bir yere geçici olarak alıp birkaç gün su durumunu izleyin.
Güneş ışığı
Camgüzeli, gölgeye dayanıklı olmakla birlikte yeterli ışıkta çok daha yoğun ve uzun süre çiçek açar. Sabah güneşi ve öğleden sonra gölgesi en iyi kombinasyondur. Sert öğle güneşi, özellikle sıcak havalarda yaprakları yakabilir.
- İdeal: Yarı güneş · Günde 3-5 saat dolaylı veya sabah güneşi
- Dayanır: Bol, dolaylı ışık, Gölge, Tam güneş
- Odadaki en iyi yer: Pencereye yakın
- Yapay ışık: Iç mekanda yeterli doğal ışık yoksa, bitkinin 30-40 cm üzerine yerleştirilmiş tam spektrumlu bir LED bitki lambasını günde 12-14 saat açık tutun.
Yetersiz ışık
Camgüzeli, ışığa ihtiyaç duyan ve çiçeklerini ışık sayesinde üreten bir bitkidir. Yetersiz ışıkta fotosentez zayıflar ve bitki çiçek açmak yerine uzamaya başlar.
Belirtiler: Gövde uzar ve incelir, yapraklar soluk yeşil olur, çiçek sayısı azalır ve bitki yana eğilir.
Çözümler: Bitkiyi pencere kenarına, doğu ya da güney yönlü bir pencereye taşıyın. Gerekirse bitki lambası kullanın ve uzayan gövdeleri budayarak bitkiyi yoğunlaştırın.
Fazla güneş
Camgüzeli, sıcak ve parlak güneşte kısa süre dayanabilir ancak sert öğle güneşi yaprak dokusunu hasarlar. Özellikle kuru havada ve kumlu toprakta bu etki daha belirgindir.
Belirtiler: Yapraklarda soluk sarı veya kahverengi lekeler oluşur, yapraklar kıvrılır ve çiçekler hızla solar.
Çözümler: Bitkiyi öğle saatlerinde ışık filtreleyen bir perdenin arkasına alın veya biraz daha gölgeli bir yere taşıyın. Yapraklar zarar görmüşse kahverengi kısımları koparın ve toprağın nemini biraz artırın.
Sıcaklık
Camgüzeli (Impatiens walleriana) tropikal kökenli, don hassasiyeti yüksek bir çok yıllık bitkidir. Don riski geçtikten sonra, gece sıcaklığı 10°C'nin üzerine çıktığında dışarı alınmalıdır. Gölgeli veya yarı gölgeli, sıcaklığı dengeli bir yer en iyi sonucu verir.
- İdeal: 16–24 °C
- Dayanır: 5–32 °C
- Dayanıklılık bölgeleri: 10-11
Gübreleme
Camgüzeli sürekli çiçek açan bir bitkidir, bu yüzden yaz boyunca düzenli besin ister. Fazla azot yaprak büyümesini artırıp çiçek sayısını azaltır, bu nedenle dengeli gübre tercih edilmelidir. Kış aylarında bitki büyümediği için gübreleme yapılmaz.
- Yavaş salınımlı gübre: Yılda bir kez, ilkbaharda dikim sırasında uygulanır. Yavaş salınımlı gübre kullanılıyorsa ayrıca sıvı gübreye gerek kalmayabilir, ancak yaz ortasında bitki zayıflarsa sıvı takviye yapılır.
- Dengeli (örneğin 20-20-20) sıvı çiçek gübresi, Yavaş salınımlı granül çiçek gübresi, Orta düzeyde azotlu, fosfor ve potasyumu dengeli bileşik gübre
Toprak
Camgüzeli kök çürümesine karşı hassastır; bu yüzden toprağın hem besleyici hem de hızlı süzülen olması gerekir. Ağır, killi topraklar su tutarak kökleri boğar.
- Hafif tüylü kök ortamı: Yüzde 40 kaliteli torf veya hindistan cevizi lifi, yüzde 30 perlit, yüzde 20 kompost, yüzde 10 iri kum
- Yaprak toprağı karışımı: Yüzde 50 saksı toprağı, yüzde 30 yaprak küfü, yüzde 20 perlit
- pH 5.5–6.5
Saksı değişimi
Drenaj delikleri olan bir saksı kullanın. Camgüzeli kökleri ince ve yüzeye yakın olduğundan sık sık sulamayı sevmez, bu yüzden hafif ve iyi süzen bir toprak en güvenli seçimdir.
- Ne sıklıkla: Her yıl ilkbaharda; Impatiens walleriana kısa ömürlü ve hızlı büyüyen bir bitki olduğu için çoğu zaman yenilenmesi daha pratiktir
- Yeni saksı: Mevcut saksıdan yalnızca 2-4 cm daha geniş bir saksı seçin; fazla büyük saksılar topraktaki nemin uzun süre kalmasına ve kök çürümesine yol açar
- Saksı değişimi mevsimi: İlkbahar, Yaz
Saksı nasıl değiştirilir
- Saksıyı yan tarafından hafifçe vurarak bitkiyi gövdesinden tutarak çıkarın
- Kök topağının dış kısmındaki sıkışmış toprağı parmaklarınızla nazikçe gevşetin
- Çürümüş, siyah ve yumuşak kökleri makasla temizleyin
- Saksının dibine birkaç santim taze toprak koyun ve bitkiyi ortaya yerleştirin
- Kök topağının üst seviyesi eski saksıdaki seviyeyle aynı kalacak şekilde toprağı etrafına doldurun
- Toprağı avuçlarınızla hafifçe bastırın ve bitkiyi bol suyla yavaşça sulayın
Budama
Kesimleri her zaman keskin ve temiz bir aletle yapın. Mevsimde iki ya da üç kez hafif budama yapmak, tek bir ağır budamadan daha iyidir. Bu bitki sıcak havada hızlı büyür, bu yüzden düzenli bakım önemlidir.
Budama mevsimi: İlkbahar, Yaz
Nasıl budanır
- Soluk veya solmuş çiçekleri, tohum kapsülü oluşmadan, sapıyla birlikte parmaklarınızla koparın.
- Uzun, çıplak veya dağılmış sürgünleri bir yaprak düğümünün hemen üstünden kesin.
- Her birkaç haftada bir sürgün uçlarını hafifçe kırparak yan dallanmayı teşvik edin.
- Sarı, kuruyan veya hastalık belirtisi gösteren yaprakları diplerinden çekerek temizleyin.
- Kesim sonrasında bitkiyi hafifçe sulayın ve doğrudan öğle güneşinden birkaç gün koruyun.
- Kış öncesinde ağır budama yapmayın; bitkiyi iç mekâna alacaksanız sadece zayıf dalları temizleyin.
Çoğaltma
Sulandırma (stem cutting in water or soil) · İlkbahar, Yaz
- Sağlıklı, çiçek açmamış bir sürgünden 8-10 cm uzunluğunda, en az iki yaprak düğümü olan bir kesim alın.
- Kesimin alt yapraklarını dikkatlice koparın, sadece üst 2-3 yaprak kalsın.
- Kesim ucunu bir kalem ya da bıçakla düğümün hemen altından temiz şekilde kesin.
- Kesimi temiz suya yerleştirin; kökler genellikle 7-14 gün içinde görünür.
- Kökler 2-3 cm uzunluğa ulaşınca, nemli saksı toprağına dikin ve ilk haftalarda yarı gölgede tutun.
Tohumdan üretim · Kış
- Kış sonunda, son donlardan yaklaşık 10-12 hafta önce tohumları hafif nemli, ince tohum karışımına yüzeye serpin.
- Tohumları toprakla örtmeyin; çok ince olduklarından ışık görerek çimlenirler.
- Tepsiyi plastik örtüyle kapatın ve 20-22 °C civarında, parlak ama doğrudan güneş almayan bir yerde tutun.
- Çimlenme genellikle 2-3 hafta içinde başlar; fideler iki gerçek yaprak verince bireysel saksılara alın.
- Don riski geçtikten sonra fideleri dışarı yavaşça alıştırın.
Sulandırma yöntemi bu bitkinin en güvenilir üretim yoludur. Kesimlerin suda kökleneceğinden emin olmak için su seviyesini düğümün üstünde tutun ve suyu iki haftada bir tazeleyin. Kökler oluşmadan kesimleri toprağa dikmeyin.
Hakkında Camgüzeli
Diğer adları: Busy Lizzie, Sabırsız çiçek, Sultan çiçeği
- Bitki türü: otsu bitki
- Yaşam süresi: Çok yıllık (tropikal ortamda); ılıman iklimde tek yıllık olarak yetiştirilir.
- Yayılış alanı: Doğu Afrika'da Tanzanya, Kenya ve Mozambik'in nemli orman kenarlarında doğal olarak yetişir.
- Olgun boyu: 30-60 cm
- Çiçeklenme zamanı: İlkbahar sonu ile sonbahar arası
Evcil hayvanlar · İnsanlar
Evcil hayvanlar: Güvenli · İnsanlar: Güvenli. ASPCA'ya göre kedi ve köpeklere zararsızdır; yine de büyük miktarda yenirse hafif mide rahatsızlığı görülebilir.
Sık görülen sorunlar
- Yumuşak küf (Plasmopara obducens): Yaprakların altında gri-mor leke ve tüylü küf oluşur; yaprak düşmesine yol açar. Yaprakları ıslatmadan sulayın ve hava dolaşımını artırın.
- Kök çürüklüğü: Fazla sulama nedeniyle köklerde çürüme ve ani solma görülür. Drenajı iyileştirin ve üst toprağın kurumasını bekleyin.
- Kırmızı örümcek akarı: Yaprak altında ince ağ ve sarı noktalanma olur, özellikle kuru havada görülür. Nemi artırın ve yaprakları suyla yıkayın.
- Beyaz sinek: Yaprak altında küçük beyaz uçan böcekler bulunur ve yapraklarda sararma yapar. Sarı yapışkan tuzaklar ve sabunlu su ile mücadele edin.
Kullanım alanları
Dünyada en yaygın saksı ve bedding bitkilerinden biridir; gölgeli bahçe köşelerinde, balkon kutularında ve sepetlerde süs amacıyla yetiştirilir. Kolay üretimi ve uzun çiçeklenmesi nedeniyle peyzaj düzenlemelerinde de tercih edilir.
Yenebilir mi?
Yenmez; bitki süs amaçlı yetiştirilir.
Tarihçe ve efsaneler
Doğu Afrika'nın nemli ormanlarından 1890'lı yıllarda Avrupa'ya getirildi. Kısa sürede bahçe ve saksı bitkisi olarak yaygınlaştı ve 20. yüzyılda dünya çapında popüler bir süs bitkisi haline geldi.
Biliyor muydun?
Olgun tohum kapsülleri dokunulduğunda aniden patlayarak tohumları birkaç metreye kadar savurur.
Sık sorulan sorular
Camgüzeli ne sıklıkla sulanmalı?
3 günde bir. Impatiens walleriana (Camgüzeli), sürekli nemli ama asla su birikintisinde durmayan toprak sever. Toprağın üst 1-2 cm'si kuruduğunda sulayın. Sıcak yaz aylarında yapraklar hafif solgunluk gösterebilir; bu bir susuzluk işaretidir ve hemen sulama gerekir. Saksı altlığındaki fazla suyu boşaltın, çünkü kökler çürür ve bitki aniden sararır. Parmağınızı toprağa 1-2 cm batırın. Toprak kuru hissediliyorsa sulayın. Saksıyı kaldırdığınızda hafifse ya da yaprakları sarkık görünüyorsa su ihtiyacı vardır. Toprak nemli ve ağırsa bekleyin.
Camgüzeli ne kadar ışık ister?
Yarı güneş (Günde 3-5 saat dolaylı veya sabah güneşi). Camgüzeli, gölgeye dayanıklı olmakla birlikte yeterli ışıkta çok daha yoğun ve uzun süre çiçek açar. Sabah güneşi ve öğleden sonra gölgesi en iyi kombinasyondur. Sert öğle güneşi, özellikle sıcak havalarda yaprakları yakabilir.
Camgüzeli hangi sıcaklığı sever?
16–24 °C. Camgüzeli (Impatiens walleriana) tropikal kökenli, don hassasiyeti yüksek bir çok yıllık bitkidir. Don riski geçtikten sonra, gece sıcaklığı 10°C'nin üzerine çıktığında dışarı alınmalıdır. Gölgeli veya yarı gölgeli, sıcaklığı dengeli bir yer en iyi sonucu verir.
Camgüzeli kediler ve köpekler için zehirli mi?
Kediler ve köpekler için güvenlidir. ASPCA'ya göre kedi ve köpeklere zararsızdır; yine de büyük miktarda yenirse hafif mide rahatsızlığı görülebilir.
Camgüzeli bitkisinin en yaygın sorunları nelerdir?
Yumuşak küf (Plasmopara obducens): Yaprakların altında gri-mor leke ve tüylü küf oluşur; yaprak düşmesine yol açar. Yaprakları ıslatmadan sulayın ve hava dolaşımını artırın. Kök çürüklüğü: Fazla sulama nedeniyle köklerde çürüme ve ani solma görülür. Drenajı iyileştirin ve üst toprağın kurumasını bekleyin. Kırmızı örümcek akarı: Yaprak altında ince ağ ve sarı noktalanma olur, özellikle kuru havada görülür. Nemi artırın ve yaprakları suyla yıkayın. Beyaz sinek: Yaprak altında küçük beyaz uçan böcekler bulunur ve yapraklarda sararma yapar. Sarı yapışkan tuzaklar ve sabunlu su ile mücadele edin.
Camgüzeli ne zaman saksı değiştirmeli?
Her yıl ilkbaharda; Impatiens walleriana kısa ömürlü ve hızlı büyüyen bir bitki olduğu için çoğu zaman yenilenmesi daha pratiktir. Drenaj delikleri olan bir saksı kullanın. Camgüzeli kökleri ince ve yüzeye yakın olduğundan sık sık sulamayı sevmez, bu yüzden hafif ve iyi süzen bir toprak en güvenli seçimdir.
Camgüzeli nasıl çoğaltılır?
Sulandırma (stem cutting in water or soil), Tohumdan üretim. Sağlıklı, çiçek açmamış bir sürgünden 8-10 cm uzunluğunda, en az iki yaprak düğümü olan bir kesim alın. Kesimin alt yapraklarını dikkatlice koparın, sadece üst 2-3 yaprak kalsın. Kesim ucunu bir kalem ya da bıçakla düğümün hemen altından temiz şekilde kesin. Kesimi temiz suya yerleştirin; kökler genellikle 7-14 gün içinde görünür. Kökler 2-3 cm uzunluğa ulaşınca, nemli saksı toprağına dikin ve ilk haftalarda yarı gölgede tutun.
Bu rehber nasıl yazıldı
Verdiss her rehberi botanik kaynaklardan yapay zekâ ile yazar ve türü iNaturalist ile Plants of the World Online (Kew) üzerinden doğrular. Okurlar her rehberi uygulamada puanlayabilir.
Kaynaklar
Verdiss'daki bilgiler genel rehberlik amaçlıdır. Bir uygulamaya dayanarak hiçbir bitkiyi yeme ya da ilaç olarak kullanma: bir uzmana danış.