Cymbopogon citratus bakımı nasıl yapılır
Sulama
Limon otu (Cymbopogon citratus) yoğun ve derin köklere sahip, sıcağı seven bir bitkidir. Toprağın üst kısmı kuruduğunda sulayın, ancak saksının içi tamamen kurumasın. Kışın sulamayı belirgin şekilde azaltın, çünkü ıslak toprak kök çürümesine yol açar. Saksıdan fazla suyun akabildiği delikli bir kap kullanın.
Bugün suya ihtiyacı var mı?
Parmağınızı toprağa 3-4 cm sokun. Üst kısım kuru ve tozlu hissediliyorsa sulayın. Hâlâ nemliyse bekleyin. Saksıyı kaldırdığınızda çok hafifse, toprak kuru demektir.
Limon otu, su eksikliğinden çok fazla sudan zarar görür. Şüphe ettiğinizde biraz daha az sulamak genellikle daha güvenlidir.
Aşırı sulama
Limon otu, sürekli ıslak toprakta kök çürümesine çok duyarlıdır. Kökleri oksijensiz kalır ve bitki suyu yeterince alamaz hale gelir, bu nedenle fazla su en sık görülen ölüm nedenidir.
Belirtiler: Yapraklar sararır, yumuşar ve dipten kararır. Toprak sürekli ıslak kalır, saksıdan kötü bir koku gelebilir ve sap tabanı yumuşayabilir.
Çözümler: Sulamayı hemen durdurun ve bitkiyi saksıdan çıkarın. Çürük kökleri temiz bir bıçakla kesin, kuru ve iyi drene olan yeni toprağa dikin. Birkaç hafta boyunca çok az su verin.
Yetersiz sulama
Limon otu kısa süreli kurumalara dayanabilir, ancak uzun süren susuzluk ince yaprakların kıvrılmasına ve bitkinin büyümesinin durmasına yol açar. Yoğun kök yapısı nedeniyle toprağın tamamen kurumasına izin vermemek önemlidir.
Belirtiler: Yaprak uçları kahverengileşir ve kurur, yapraklar kıvrılıp soluk görünür. Büyüme yavaşlar ve toprak saksı kenarından çekilir.
Çözümler: Bitkiyi derin bir şekilde sulayın ve suyun tabanından akmasını sağlayın. Eğer toprak çok kuruysa, saksıyı 20-30 dakika kadar su dolu bir kaba koyarak yeniden nemlendirin. Kurumuş yaprakları temizleyin ve sulama programını sıkı tutun.
Güneş ışığı
Limon otu güneşi seven bir bitkidir ve yeterli ışık almadığında hızla zayıflar, ince ve solgun büyür. Sıcak iklimde doğrudan güneşe alıştırılarak yerleştirilmelidir. Işık yetersizse yapraklar uzar ve esneklik kazanır.
- İdeal: Tam güneş · Günde 6-8 saat doğrudan güneş ışığı
- Dayanır: Tam güneş, Yarı güneş, Bol, dolaylı ışık
- Odadaki en iyi yer: Pencerenin önü
- Yapay ışık: Kapalı mekânlarda güneş yetersizse, bitkinin üzerine günde 12-14 saat boyunca tam spektrumlu bir bitki lambası yerleştirin. Lamba ile bitki arasında 20-30 cm mesafe bırakın.
Yetersiz ışık
Limon otu, güneş ışığını enerjiye dönüştürerek hızla büyüyen bir bitkidir. Yetersiz ışıkta fotosentez zayıflar ve bitki uzun, ince ve zayıf yapraklar üretir.
Belirtiler: Yapraklar soluk yeşil veya sarımsı olur, sapları uzayıp düşer ve yeni büyüme çok yavaş ilerler. Aroma da belirgin şekilde zayıflar.
Çözümler: Bitkiyi en güneşli pencereye taşıyın veya dış mekânda günlük güneşli bir yere alın. Lamba kullanıyorsanız süresini artırın ve saksıyı her hafta biraz çevirerek dengeli büyümesini sağlayın.
Fazla güneş
Doğrudan güneş genellikle limon otu için sorun değildir, ancak yeni alışmış veya kapalı alanda yetiştirilen bitkiler aşırı ve ani güneş ışığında yanabilir. Yaprakların nemi yüksek sıcaklıkta daha hızlı buharlaşması da strese yol açar.
Belirtiler: Yaprak uçları ve kenarları beyazımsı veya kahverengi lekelenir, yapraklar kuruyarak kıvrılır ve soluk görünür.
Çözümler: Bitkiyi aşamalı olarak güneşe alıştırın, ilk günlerde yalnızca birkaç saat güneşe koyun. Öğle sıcağında hafif gölge sağlayın ve toprağın nemini koruyacak şekilde düzenli sulayın.
Sıcaklık
Lemongrass (Cymbopogon citratus) is a tropical grass that grows best in warm, sunny conditions. It stops growing below about 15 °C and is damaged by frost, so keep it warm and protected from cold drafts.
- İdeal: 18–30 °C
- Dayanır: 5–38 °C
- Dayanıklılık bölgeleri: 10-12
Gübreleme
Lemongrass is a heavy leaf producer and uses nitrogen steadily during its growing season. Feed it lightly and regularly rather than heavily, because the flavorful oils are best in moderately fed plants.
- Yavaş salınımlı gübre: Once a year in spring, when new growth begins, for garden plants. Container plants usually do not need it if they are repotted every spring.
- Dengeli sıvı bitki gübresi (örneğin 10-10-10 veya 20-20-20), Azot oranı yüksek yapraklı bitki gübresi, Yavaş salınımlı granül gübre (ilkbaharda), Organik kompost veya solucan gübresi
Toprak
Lemongrass (Cymbopogon citratus) kökleri sürekli nemli ama asla su birikintisi içinde kalmayan bir toprak ister. Toprağın hızlı drene olması kök çürümesini önlemenin en önemli koşuludur. Hafif asidik ile nötr arasındaki pH aralığı bu bitki için idealdir.
- Drenajı yüksek bahçe toprağı karışımı: Hazır saksı toprağının 2 payı, perlit veya iri kum 1 payı ve kompost 1 payı
- Kaktüs ve sukulent toprağı: Hazır kaktüs toprağı, yanına %20 oranında kompost eklenerek zenginleştirilmiş
- Hafif kompostlu saksı toprağı: Torf içeren genel amaçlı saksı toprağı ile kumun 3:1 oranında karışımı
- pH 6–7.5
Saksı değişimi
Lemongrass (Cymbopogon citratus) kalın, lifli ve yoğun bir kök sistemine sahiptir; her seferinde çok büyük bir saksıya geçmek suyun köklerin etrafında birikmesine ve çürümeye yol açar. Bölme yoluyla çoğaltma da bu işlemle birlikte yapılabilir.
- Ne sıklıkla: Her 1-2 yılda bir, köklerin saksı deliğinden çıktığını gördüğünüzde
- Yeni saksı: Mevcut saksıdan 3-5 cm daha geniş, dibi delikli bir saksı; lemongrass (Cymbopogon citratus) yoğun kümeler oluşturduğu için geniş ama sığ-orta derinlikte kaplar tercih edilir
- Saksı değişimi mevsimi: İlkbahar, Yaz
Saksı nasıl değiştirilir
- Bitkiyi saksısından dikkatle çıkarın; gerekirse saksıyı yan çevirip kenarlarına hafifçe vurun
- Kök topağındaki eski, kuru ve kokmuş kökleri elle ayırın; sağlıklı beyaz-krem renkli kökleri koruyun
- Kümeyi bir bıçakla 2-4 sağlam sap grubuna bölün, her grupta sağlıklı kök ve en az birkaç yaprak bulunsun; bölmeyi istediğiniz kadar yapabilirsiniz
- Yeni saksının dibine hazırladığınız karışımdan bir kat koyun, bitkiyi ortaya yerleştirin; kök topağının üst kısmı saksı kenarından yaklaşık 2 cm aşağıda kalsın
- Kalan boşlukları toprakla doldurun, saplar arasına hafifçe bastırın ve kökleri sıkıştırmayın
- Üstten bol su verin, fazla suyun dip deliklerinden süzülmesini bekleyin
Budama
Limon otunda budama, ölü ve sararmış yaprakları temizlemek ve uzamış, dağılmış sürgünleri kısaltmak anlamına gelir. Sert kesimlerden kaçının; bitki her zaman en az üçte iki yeşil yaprak kütlesini korumalıdır.
Budama mevsimi: İlkbahar, Yaz
Nasıl budanır
- Bitkinin dış kısmındaki sararmış veya kuruyan yaprakları, toprak seviyesine yakın bir noktadan kesip uzaklaştırın.
- Hasat için kullanılacak uzun yaprakları, dışarıdan başlayarak tek tek kesin; iç kısımdaki genç yaprakların korunmasına dikkat edin.
- Çok uzamış veya devrilmiş sürgünleri, yaklaşık 10-15 cm yükseklikte kesip toparlayın.
- Yılda bir kez, ilkbaharda kümenin ortasındaki eski ve odunlaşmış kısımları çıkararak kümeyi yenileyin.
- Budama sonrası bitkiyi bol güneşli bir yere alın ve birkaç gün aşırı sulamadan kaçının.
Çoğaltma
Bölünme ile çoğaltma (Kök kümesi bölme) · İlkbahar, Yaz
- Olgun bir limon otu (Cymbopogon citratus) kümesini toprağından dikkatlice kazın.
- Kümeyi kökleriyle birlikte, her parçada sağlıklı sürgün ve kök bulunacak şekilde elinizle veya bıçakla ikiye ya da üçe ayırın.
- Ayrılan parçaları hemen, kökleri rahat sığacak genişlikte ve güneş alan yerlere dikin.
- İlk haftalarda toprağı nemli tutun ama suda bırakmayın; yeni köklenme sırasında sık sulama yeterlidir.
Sap kesimi ile su köklendirme · İlkbahar, Yaz
- Sağlıklı, dik bir sapı toprak seviyesinden yaklaşık 15-20 cm yukarıdan kesin.
- Alt yapraklarını temizleyerek sadece birkaç yaprak bırakın.
- Kesilen sapı temiz suyla dolu bir cam kavanoza koyun; alt kısımdaki düğüm bölgesi suya değmeli, yapraklar sudan dışarıda kalmalıdır.
- Her birkaç günde bir suyu tazeleyin. Kökler birkaç hafta içinde çıkınca iyice köklenmiş sapı saksıya alın.
Limon otu, Cymbopogon citratus, en iyi bölünme yöntemiyle çoğaltılır; sapları suda köklendirmek de işe yarasa da bazı sapların köklenme süresi uzayabilir. Yeni dikilen parçalar soğuk havadan korunmalı, kışın dondan etkilenmemesi için içeri alınmalıdır.
Hakkında Cymbopogon citratus
Diğer adları: Limon otu, Hint limon otu, West Indian lemongrass
- Bitki türü: ot, aromatik bitki, çok yıllık çim
- Yaşam süresi: perennial
- Yayılış alanı: Güneydoğu Asya ve Hindistan'ın tropikal bölgelerinde doğal olarak yetişir.
- Olgun boyu: 1-2 m
- Çiçeklenme zamanı: Geç yaz ve sonbahar, nadiren çiçeklenir
Evcil hayvanlar · İnsanlar
Evcil hayvanlar: Güvenli · İnsanlar: Güvenli. ASPCA'ya göre kedi ve köpeklere zehirli değildir; büyük miktarda yenirse hafif mide bozukluğu görülebilir. Ev yapımı çay ve yemekte kullanımı genellikle güvenlidir.
Sık görülen sorunlar
- Kök çürüklüğü: Aşırı sulama ve kötü drenaj nedeniyle köklerde çürüme olur; toprağı kurutun ve drenajı artırın.
- Soğuk zararı: 10 °C altındaki sıcaklıklarda yapraklar sararır ve kahverengileşir; bitkiyi içeri alın.
- Kırmızı örümcek: Kuru ve sıcak havada yaprak altlarında görülür; yaprakları düzenli spreyleyip nemi artırın.
- Pas hastalığı: Yaprak üzerinde turuncu lekeler oluşur; hasarlı yaprakları çıkarın ve yaprakları ıslak bırakmayın.
Kullanım alanları
Lemongrass yaprakları ve sapları Asya mutfağında çorba, köri ve çaylarda aroma vermek için kullanılır. Uçucu yağı parfüm, sabun ve doğal böcek kovucu ürünlerde değerlendirilir. Süs bitkisi olarak da kullanılır.
Yenebilir mi?
Alt, kalın beyaz-mor sap kısmı ve taze yapraklar yenir; sert dış yapraklar çayda demlenerek kullanılır.
Tarihçe ve efsaneler
Güneydoğu Asya'da yüzyıllardır tıbbi çay ve baharat olarak kullanılmıştır. Halk inanışında sinekleri uzaklaştırdığı ve ruhları koruduğu düşünülmüştür.
Biliyor muydun?
Lemongrass'ın yaprakları güçlü limon kokusunu sitral adı verilen uçucu yağdan alır; bu yağ parfüm ve temizlik ürünlerinde de kullanılır.
Sık sorulan sorular
Cymbopogon citratus ne sıklıkla sulanmalı?
5 günde bir. Limon otu (Cymbopogon citratus) yoğun ve derin köklere sahip, sıcağı seven bir bitkidir. Toprağın üst kısmı kuruduğunda sulayın, ancak saksının içi tamamen kurumasın. Kışın sulamayı belirgin şekilde azaltın, çünkü ıslak toprak kök çürümesine yol açar. Saksıdan fazla suyun akabildiği delikli bir kap kullanın. Parmağınızı toprağa 3-4 cm sokun. Üst kısım kuru ve tozlu hissediliyorsa sulayın. Hâlâ nemliyse bekleyin. Saksıyı kaldırdığınızda çok hafifse, toprak kuru demektir.
Cymbopogon citratus ne kadar ışık ister?
Tam güneş (Günde 6-8 saat doğrudan güneş ışığı). Limon otu güneşi seven bir bitkidir ve yeterli ışık almadığında hızla zayıflar, ince ve solgun büyür. Sıcak iklimde doğrudan güneşe alıştırılarak yerleştirilmelidir. Işık yetersizse yapraklar uzar ve esneklik kazanır.
Cymbopogon citratus hangi sıcaklığı sever?
18–30 °C. Lemongrass (Cymbopogon citratus) is a tropical grass that grows best in warm, sunny conditions. It stops growing below about 15 °C and is damaged by frost, so keep it warm and protected from cold drafts.
Cymbopogon citratus kediler ve köpekler için zehirli mi?
Kediler ve köpekler için güvenlidir. ASPCA'ya göre kedi ve köpeklere zehirli değildir; büyük miktarda yenirse hafif mide bozukluğu görülebilir. Ev yapımı çay ve yemekte kullanımı genellikle güvenlidir.
Cymbopogon citratus bitkisinin en yaygın sorunları nelerdir?
Kök çürüklüğü: Aşırı sulama ve kötü drenaj nedeniyle köklerde çürüme olur; toprağı kurutun ve drenajı artırın. Soğuk zararı: 10 °C altındaki sıcaklıklarda yapraklar sararır ve kahverengileşir; bitkiyi içeri alın. Kırmızı örümcek: Kuru ve sıcak havada yaprak altlarında görülür; yaprakları düzenli spreyleyip nemi artırın. Pas hastalığı: Yaprak üzerinde turuncu lekeler oluşur; hasarlı yaprakları çıkarın ve yaprakları ıslak bırakmayın.
Cymbopogon citratus ne zaman saksı değiştirmeli?
Her 1-2 yılda bir, köklerin saksı deliğinden çıktığını gördüğünüzde. Lemongrass (Cymbopogon citratus) kalın, lifli ve yoğun bir kök sistemine sahiptir; her seferinde çok büyük bir saksıya geçmek suyun köklerin etrafında birikmesine ve çürümeye yol açar. Bölme yoluyla çoğaltma da bu işlemle birlikte yapılabilir.
Cymbopogon citratus nasıl çoğaltılır?
Bölünme ile çoğaltma (Kök kümesi bölme), Sap kesimi ile su köklendirme. Olgun bir limon otu (Cymbopogon citratus) kümesini toprağından dikkatlice kazın. Kümeyi kökleriyle birlikte, her parçada sağlıklı sürgün ve kök bulunacak şekilde elinizle veya bıçakla ikiye ya da üçe ayırın. Ayrılan parçaları hemen, kökleri rahat sığacak genişlikte ve güneş alan yerlere dikin. İlk haftalarda toprağı nemli tutun ama suda bırakmayın; yeni köklenme sırasında sık sulama yeterlidir.
Bu rehber nasıl yazıldı
Verdiss her rehberi botanik kaynaklardan yapay zekâ ile yazar ve türü iNaturalist ile Plants of the World Online (Kew) üzerinden doğrular. Okurlar her rehberi uygulamada puanlayabilir.
Kaynaklar
Verdiss'daki bilgiler genel rehberlik amaçlıdır. Bir uygulamaya dayanarak hiçbir bitkiyi yeme ya da ilaç olarak kullanma: bir uzmana danış.