Ala Yaprak bakımı nasıl yapılır
Sulama
Cyclamen persicum (Ala Yaprak) kök yumrusunun üstüne su birikmesinden hoşlanmaz; toprağın üst kısmı kuruduğunda, tercihen alttan sulayarak, az ama düzenli su verin. Yumru çürümeye karşı hassastır, bu yüzden saksı altında su bırakmayın ve tabak varsa 15-20 dakika sonra boşaltın. Çiçek ve yapraklara su değdirmemeye özen gösterin, aksi halde lekelenip çürüyebilir. Sulama suyu oda sıcaklığında olmalı, soğuk su bitkiyi şoka sokabilir.
Bugün suya ihtiyacı var mı?
Parmağınızı 2-3 cm derinliğe sokun. Toprak kuruysa sulayın, hâlâ nemliyse bekleyin. Saksıyı kaldırıp tartın: hafif geliyorsa susamış demektir. Yumrunun üstünde çatlak veya su birikintisi olup olmadığına da bakın.
Ala Yaprak çiçek açarken biraz daha fazla su ister, dinlenme döneminde ise sulamayı azaltın. Yaprakları solmaya başladığında sulamayı kesmek yerine önce ışık ve sıcaklığı kontrol edin.
Aşırı sulama
Cyclamen persicum'un yumrusu, toprakta uzun süre kalan su yüzünden kolayca çürür. Bu tür, kök bölgesinde oksijen eksikliğine çok duyarlıdır.
Belirtiler: Yapraklar sararır, saplar yumuşar, yumru kokar ve üstünde siyahlaşma görülür. Toprak sürekli ıslak ve mantar kokulu olabilir.
Çözümler: Sulamayı hemen durdurun. Bitkiyi saksıdan çıkarın, çürük kısımları temiz bir bıçakla kesin ve yumruyu birkaç saat kurumaya bırakın. Taze, iyi drene olan toprağa ve sadece yumrunun üst yarısı toprakta kalacak şekilde yeniden dikin.
Yetersiz sulama
Ala Yaprak yapraklarında ve saplarında su depolar, ancak uzun süre kuraklığa dayanamaz. Çiçek açma döneminde su eksikliği özellikle hızlı zarar verir.
Belirtiler: Yapraklar kenarlardan kıvrılır, solgunlaşır ve çiçekler dökülür. Toprak çatlayıp saksıdan uzaklaşabilir.
Çözümler: Bitkiyi alttan sulama yöntemiyle yavaşça nemlendirin ve yaklaşık yarım saat sonra fazla suyu boşaltın. Solmuş yaprakları ve kurumuş çiçekleri kesin. Birkaç gün içinde yeni yaprak ve çiçek belirmeye başlamalı.
Güneş ışığı
Cyclamen persicum doğada Akdeniz'de yarı gölgeli kayalık alanlarda yetişir, bu yüzden doğrudan güneş yapraklarını yakar. Parlak ama dolaylı ışık en uygun seçenektir. Çiçek açma döneminde ışık ihtiyacı artar, ancak yine de sert öğle güneşinden korunmalıdır.
- İdeal: Bol, dolaylı ışık · Günde 4-6 saat dolaylı parlak ışık
- Dayanır: Yarı güneş, Bol, dolaylı ışık
- Odadaki en iyi yer: Pencerenin önü
- Yapay ışık: Pencere ışığı yetersiz kalırsa, bitkinin 30-40 cm yakınına yerleştirilen LED bitki lambasını günde 10-12 saat açık tutabilirsiniz. Işık kaynağını yaprakların üstüne çok yakın koymayın.
Yetersiz ışık
Ala Yaprak yeterli ışık almazsa çiçek açmakta zorlanır ve sapları uzayarak incelir. Bu durum bitkinin enerjisini tüketir.
Belirtiler: Saplar uzar ve zayıflar, yapraklar soluk yeşile döner, yeni çiçek tomurcuğu oluşmaz ve bitki yan yatar.
Çözümler: Bitkiyi pencere kenarına, doğu veya kuzey yönlü pencereye taşıyın. Uzayan sapları kesmeyin, yapraklar kendiliğinden yeniden düzelir. Işık düzeyini kademeli artırın ki yapraklar şoka girmesin.
Fazla güneş
Cyclamen persicum'un ince ve hassas yaprakları aşırı güneşte kolayca yanar. Sıcak camın arkasında ışık yoğunlaşması bitkiye zarar verebilir.
Belirtiler: Yaprakların kenarları kahverengiye döner, yüzeyde kuru lekeler oluşur ve yapraklar solar. Çiçekler kısa sürede solar.
Çözümler: Bitkiyi güneş alan pencereden uzaklaştırın veya perde ile filtreleyin. Yanmış yaprakları kesin. Sıcaklığın 18-20°C arasında kalmasına dikkat edin, çünkü aşırı ısı da yaprak yanıklarını artırır.
Sıcaklık
Ala yaprak (Cyclamen persicum) serin seven bir bitkidir. Çiçeklerinin uzun süre kalması için gündüz 14-18 °C, gece 10-13 °C arası ideal kabul edilir. Sıcak odada çiçekler hızla solar, yapraklar sararır. Soğuk camlar ve doğrudan sıcak hava akımı (kalorifer, şömine) bu bitkiye zarar verir. Ağaç altı serin ve parlak bir pencere kenarı en uygun yerlerdir.
- İdeal: 12–18 °C
- Dayanır: 5–21 °C
- Dayanıklılık bölgeleri: 9-11
Gübreleme
Ala yaprak, çiçek açma döneminde (sonbahar sonundan ilkbahar sonuna kadar) gübre ister. Azot fazlası yaprağı büyütür ama çiçekleri azaltır. Gübreyi her zaman yarı dozda ve yalnızca büyüme aktif olduğunda verin. Yaz uykusu döneminde (haziran-ağustos) gübre vermeyin. Yumru ve kökler yanmasın diye gübreyi her zaman nemli toprağa uygulayın.
- Yavaş salınımlı gübre: Gerekmez. Ala yaprak katı (granül) gübreye duyarlıdır ve tuz birikimi yumruya zarar verir. Bunun yerine seyreltilmiş sıvı gübre kullanın.
- Azotu düşük, potasyumu yüksek çiçeklenme destekleyici sıvı gübre, Seyreltilmiş domates veya çiçekli bitki sıvı gübresi (yarı dozda), Pelargonium (sardunya) sıvı gübresi (yarı dozda)
Toprak
Cyclamen persicum, havalanması iyi ve su tutmayan bir toprakta yaşar. Ağır, sıkışmış ya da sürekli ıslak toprak yumru çürümesinin en yaygın nedenidir. Toprak hafif asidik olmalı ve yumru üzerinde su birikmemelidir.
- Yüksek organik maddeli, drene olan Cyclamen karışımı: Yarı yarıya kaliteli torf veya kokopit, bir bölüm perlit veya pomza, az miktarda kumlu tın veya iyi çürümüş yaprak humusu
- Yapraklı toprak karışımı: İki bölüm yapraklı toprak, bir bölüm kum, bir bölüm torf; üzerine bir avuç perlit eklenebilir
- pH 5.5–6.5
Saksı değişimi
Cyclamen persicum'un yumrusu (kormus) toprağın üst yüzeyinde kalmalıdır; yumrunun yarısı ya da üçte ikisi toprak üstünde görünmelidir. Yumruyu asla tamamen gömmeyin, çünkü kök boğazı çürür ve bitki ölür. Bu bitki yaprakla değil yumruyla yaşar, bu yüzden ilk günden itibaren yumruya zarar vermemeye dikkat edin.
- Ne sıklıkla: Her 1-2 yılda bir, yalnızca kök yumrusu pota sıkıştığında (Cyclamen persicum için en uygun zaman, çiçeklenme sonrası ve yeni yaprak çıkmaya başladığında, genellikle geç sonbahar)
- Yeni saksı: Yumrunun çapından yalnızca 2-4 cm daha geniş, delikli seramik veya kil saksı. Aşırı büyük saksı yumrunun çürümesine yol açar.
- Saksı değişimi mevsimi: Sonbahar, Kış
Saksı nasıl değiştirilir
- Bitkiyi saksısından dikkatlice çıkarın; saksı kenarına hafifçe vurarak gevşetebilirsiniz, ama yaprakları çekmeyin.
- Eski toprağın bir kısmını elinizle nazikçe ayırın. Çürümüş, siyah ya da yumuşak kökleri steril bir makasla temizleyin.
- Yumruyu yeni saksının ortasına yerleştirin; üst kısmı toprak yüzeyinden dışarıda kalacak şekilde ayarlayın.
- Saksının kenarından toprağı doldurun ve yumruyu sıkıştırmadan hafifçe bastırın.
- Toprak yüzeyini düzeltin, yumrunun etrafında boşluk kalmadığından emin olun.
- Yeni toprağı tabanından sulayarak yavaşça nemlendirin; üstten su vermekten kaçının, çünkü yumru ıslanırsa çürür.
Budama
Ala yaprak (Cyclamen persicum) budanmaz, makasla kesilmez; ölü veya sararmış yapraklar ve solmuş çiçek sapları, koldan yavaşça döndürülerek ve kormun üzerinden kopartılarak alınmalıdır. Kesilmiş saplar yumruda açık yara bırakıp çürümeye yol açabilir.
Budama mevsimi: İlkbahar, Sonbahar, Kış
Nasıl budanır
- Sararmış ya da solmuş bir yaprağı veya çiçek sapını dip kısmından kavrayın.
- Yavaşça bir yöne doğru döndürün ve hafifçe çekerek sapın korm ile bağlantısından ayrılmasını sağlayın.
- Kopan kısmın koparılma yerinde yumru dokusunda yaralanma olmadığını kontrol edin.
- Dökülen kuru yaprak ve çiçekleri saksı yüzeyinden temizleyerek küf oluşumunu önleyin.
- Sulama yaparken suyu doğrudan yumrunun üzerine değil, toprağa ve saksı kenarına dökün.
Çoğaltma
Tohumdan üretim · Yaz, Sonbahar
- Tohumları yaz sonunda veya sonbaharın başında, nemli ve gevşek bir tohum ortamına (torf ve perlit karışımı) yüzeysel olarak ekin.
- Tohumları çok hafifçe toprakla örtün, çünkü Cyclamen persicum tohumları ışıkta da karanlıkta da çimlenebilir ancak aşırı derine ekilirse çürür.
- Saksıyı 15 ile 18 °C arasında, doğrudan güneş almayan parlak bir yerde tutun ve toprağı hafifçe nemli bırakın.
- Çimlenme yavaştır; birkaç hafta ile birkaç ay arasında sürebilir, bu nedenle sabırlı olun.
- Fideler birkaç gerçek yaprak çıkardığında her birini ayrı küçük saksıya alın, korm (yumru) gelişimi için toprak yüzeyinin üzerinde kalmasına dikkat edin.
Korm bölme · Yaz
- Yalnızca yaz dinlenme döneminde, yapraklar tamamen sararıp kuruduğunda uygulayın; aktif büyüme sırasında kormu bölmeyin.
- Korm kurumuş yapraklardan arındırılır, toprağı dikkatlice silkilir ve sağlıklı, sert bir yumru seçilir.
- Kormun üzerinde en az bir sağlıklı tomurcuk (büyüme noktası) bulunan parçalar keskin ve temiz bir bıçakla ayrılır; kesim yüzeyleri kükürt tozu ile kurutulur.
- Her parça, üst kısmı toprak yüzeyinde kalacak şekilde, yalnızca tomurcuğu hafifçe örtecek kadar sığ bir saksıya dikilir.
- Yeni bitki kökleşene kadar toprağı nemli ama asla suda bırakmayın; kormu yumru çürümesine karşı gölgeli ve serin bir yerde tutun.
Yumrunun üst kısmının toprak yüzeyinden dışarıda kalması çürümeyi önler; bu nedenle korm her zaman toprağa tamamen gömülmemelidir.
Hakkında Ala Yaprak
Diğer adları: Ala yaprak, Persiyen siklamen, Ev siklamenı, Kıbrıs siklamenı
- Bitki türü: yumrulu çok yıllık, saksı bitkisi
- Yaşam süresi: perennial
- Yayılış alanı: Doğu Akdeniz çevresi, özellikle Güney Türkiye, Suriye, Lübnan, Filistin ve Kıbrıs'ta doğal olarak yetişir.
- Olgun boyu: 15-30 cm
- Çiçeklenme zamanı: Kış sonundan ilkbahara kadar
Evcil hayvanlar · İnsanlar
Evcil hayvanlar: Zehirli · İnsanlar: Zehirli. Yumrusu ve tüm bitki kısımları saponin ve siklamin içerir. Kedi, köpek ve çocuklarda kusma, ishal ve ağız tahrişine yol açabilir; yumrunun yenmesi ciddi zehirlenme riski taşır. Yumru özellikle evcil hayvanlardan uzak tutulmalıdır.
Sık görülen sorunlar
- Yumru çürümesi: Aşırı sulama ve kötü drenaj nedeniyle yumru çürür. Toprağın kurumasını bekleyin ve drenajı iyileştirin.
- Gri küf (Botrytis): Nemli havada ve yapraklar ıslakken çiçek ve yapraklarda gri küf oluşur. Sulamayı tabandan yapın ve havalandırmayı artırın.
- Yaprak lekeleri: Fazla su ve düşük ışık yapraklarda kahverengi lekelere yol açar. Solan yaprakları temizleyin ve ışığı artırın.
- Akar (kırmızı örümcek): Kuru ve sıcak havada yaprak altlarında akarlar çoğalır. Nem artırın ve düzenli kontrol edin.
- Çiçek dökülmesi: Sıcak oda, kuru hava ve dengesiz sulama çiçeklerin erken dökülmesine neden olur. Serin ve nemli bir ortam sağlayın.
Kullanım alanları
Ağırlıklı olarak süs bitkisi olarak yetiştirilir; özellikle kış aylarında iç mekân dekorasyonu ve hediye bitkisi olarak tercih edilir. Geleneksel olarak Akdeniz bölgesinde bazı halk hekimliğinde kullanımı bildirilmiş olsa da modern tıpta kullanımı yoktur ve zehirli olduğu için kullanılmamalıdır.
Yenebilir mi?
Yenmez. Yumru ve tüm bitki kısımları zehirlidir.
Tarihçe ve efsaneler
Antik çağlardan beri Doğu Akdeniz'de bilinen siklamen, eski uygarlıklarda şifalı bitki olarak kullanılmıştır. 19. yüzyılda Avrupa'ya taşınarak ıslah edilmiş ve bugünkü süs bitkisi melezlerinin temeli atılmıştır. Halk inanışlarında bazı kültürlerde sevgi ve bağlılık sembolü sayılmıştır.
Biliyor muydun?
Cyclamen persicum'un çiçek sapları, tohum kapsülü olgunlaşınca sarmal biçimde kıvrılarak tohumları toprağa yakın bırakır; tohum, karıncalar tarafından taşınarak yayılır.
Sık sorulan sorular
Ala Yaprak ne sıklıkla sulanmalı?
7 günde bir. Cyclamen persicum (Ala Yaprak) kök yumrusunun üstüne su birikmesinden hoşlanmaz; toprağın üst kısmı kuruduğunda, tercihen alttan sulayarak, az ama düzenli su verin. Yumru çürümeye karşı hassastır, bu yüzden saksı altında su bırakmayın ve tabak varsa 15-20 dakika sonra boşaltın. Çiçek ve yapraklara su değdirmemeye özen gösterin, aksi halde lekelenip çürüyebilir. Sulama suyu oda sıcaklığında olmalı, soğuk su bitkiyi şoka sokabilir. Parmağınızı 2-3 cm derinliğe sokun. Toprak kuruysa sulayın, hâlâ nemliyse bekleyin. Saksıyı kaldırıp tartın: hafif geliyorsa susamış demektir. Yumrunun üstünde çatlak veya su birikintisi olup olmadığına da bakın.
Ala Yaprak ne kadar ışık ister?
Bol, dolaylı ışık (Günde 4-6 saat dolaylı parlak ışık). Cyclamen persicum doğada Akdeniz'de yarı gölgeli kayalık alanlarda yetişir, bu yüzden doğrudan güneş yapraklarını yakar. Parlak ama dolaylı ışık en uygun seçenektir. Çiçek açma döneminde ışık ihtiyacı artar, ancak yine de sert öğle güneşinden korunmalıdır.
Ala Yaprak hangi sıcaklığı sever?
12–18 °C. Ala yaprak (Cyclamen persicum) serin seven bir bitkidir. Çiçeklerinin uzun süre kalması için gündüz 14-18 °C, gece 10-13 °C arası ideal kabul edilir. Sıcak odada çiçekler hızla solar, yapraklar sararır. Soğuk camlar ve doğrudan sıcak hava akımı (kalorifer, şömine) bu bitkiye zarar verir. Ağaç altı serin ve parlak bir pencere kenarı en uygun yerlerdir.
Ala Yaprak kediler ve köpekler için zehirli mi?
Kediler ve köpekler için zehirlidir: erişemeyecekleri yerde tutun. Yumrusu ve tüm bitki kısımları saponin ve siklamin içerir. Kedi, köpek ve çocuklarda kusma, ishal ve ağız tahrişine yol açabilir; yumrunun yenmesi ciddi zehirlenme riski taşır. Yumru özellikle evcil hayvanlardan uzak tutulmalıdır.
Ala Yaprak bitkisinin en yaygın sorunları nelerdir?
Yumru çürümesi: Aşırı sulama ve kötü drenaj nedeniyle yumru çürür. Toprağın kurumasını bekleyin ve drenajı iyileştirin. Gri küf (Botrytis): Nemli havada ve yapraklar ıslakken çiçek ve yapraklarda gri küf oluşur. Sulamayı tabandan yapın ve havalandırmayı artırın. Yaprak lekeleri: Fazla su ve düşük ışık yapraklarda kahverengi lekelere yol açar. Solan yaprakları temizleyin ve ışığı artırın. Akar (kırmızı örümcek): Kuru ve sıcak havada yaprak altlarında akarlar çoğalır. Nem artırın ve düzenli kontrol edin. Çiçek dökülmesi: Sıcak oda, kuru hava ve dengesiz sulama çiçeklerin erken dökülmesine neden olur. Serin ve nemli bir ortam sağlayın.
Ala Yaprak ne zaman saksı değiştirmeli?
Her 1-2 yılda bir, yalnızca kök yumrusu pota sıkıştığında (Cyclamen persicum için en uygun zaman, çiçeklenme sonrası ve yeni yaprak çıkmaya başladığında, genellikle geç sonbahar). Cyclamen persicum'un yumrusu (kormus) toprağın üst yüzeyinde kalmalıdır; yumrunun yarısı ya da üçte ikisi toprak üstünde görünmelidir. Yumruyu asla tamamen gömmeyin, çünkü kök boğazı çürür ve bitki ölür. Bu bitki yaprakla değil yumruyla yaşar, bu yüzden ilk günden itibaren yumruya zarar vermemeye dikkat edin.
Ala Yaprak nasıl çoğaltılır?
Tohumdan üretim, Korm bölme. Tohumları yaz sonunda veya sonbaharın başında, nemli ve gevşek bir tohum ortamına (torf ve perlit karışımı) yüzeysel olarak ekin. Tohumları çok hafifçe toprakla örtün, çünkü Cyclamen persicum tohumları ışıkta da karanlıkta da çimlenebilir ancak aşırı derine ekilirse çürür. Saksıyı 15 ile 18 °C arasında, doğrudan güneş almayan parlak bir yerde tutun ve toprağı hafifçe nemli bırakın. Çimlenme yavaştır; birkaç hafta ile birkaç ay arasında sürebilir, bu nedenle sabırlı olun. Fideler birkaç gerçek yaprak çıkardığında her birini ayrı küçük saksıya alın, korm (yumru) gelişimi için toprak yüzeyinin üzerinde kalmasına dikkat edin.
Bu rehber nasıl yazıldı
Verdiss her rehberi botanik kaynaklardan yapay zekâ ile yazar ve türü iNaturalist ile Plants of the World Online (Kew) üzerinden doğrular. Okurlar her rehberi uygulamada puanlayabilir.
Kaynaklar
Verdiss'daki bilgiler genel rehberlik amaçlıdır. Bir uygulamaya dayanarak hiçbir bitkiyi yeme ya da ilaç olarak kullanma: bir uzmana danış.