papaya (Carica papaya): bakım rehberi

papaya bakımı nasıl yapılır

Sulama

Carica papaya (papaya) köklerinin oksijene ihtiyacı olan, ıslak toprakta çabuk çürüyen bir bitkidir. Toprağın üst 3-5 cm'si kuruduktan sonra sulayın ve saksının altındaki delikten suyun tamamen süzülmesine izin verin. Kış aylarında sulamayı belirgin şekilde azaltın. Gövdenin dibinde sürekli su birikmemelidir.

Bugün suya ihtiyacı var mı?

Parmağınızı toprağa 3-5 cm batırın. Toprak hâlâ nemliyse bekleyin. Ayrıca saksıyı kaldırıp tartın: kuru saksı belirgin şekilde hafif gelir. Yaprakların hafifçe solması ve toprağın kuruması sulama zamanının geldiğini gösterir.

Papaya için en büyük risk fazla sudur, az suyu bitki genellikle daha iyi tolere eder. Saksı yerine iyi drene olan, kum ve perlit karışımlı bir toprak kullanın. Sulama suyunun sıcaklığı oda sıcaklığında olsun.

Aşırı sulama

Papaya kökleri oksijensiz kaldığında hızla çürür. Gövde yumuşaması ve yaprak solmaları genellikle kök çürüklüğünün ilk belirtileridir. Bu tür toprak ayrıca Pythium gibi mantarların gelişmesine uygun bir ortam hazırlar.

Belirtiler: Alt yapraklar sararır, gövdenin dibi yumuşar ve kokar, yapraklar solar ama toprak hâlâ ıslaktır.

Çözümler: Sulamayı hemen durdurun. Bitkiyi saksıdan çıkarıp çürük kökleri temiz bir bıçakla kesin. Kuru, drene olan toprağa yeniden dikin ve birkaç hafta boyunca su vermeyin.

Yetersiz sulama

Papaya büyük yapraklı bir bitki olduğu için yaprakları fazla su buharlaştırır ve kuraklığa karşı hızla tepki verir. Uzun süreli susuzluk büyümeyi durdurur ve yaprakların düşmesine neden olur.

Belirtiler: Yapraklar soluk, kenarları kahverengi ve kuru görünür. Yeni yapraklar küçük kalır ve bitki düşük görünür.

Çözümler: Toprağın tamamını derinlemesine ıslatın, ancak fazla su birikmesine izin vermeyin. Birkaç gün içinde yeni yaprakların toparlanması gerekir. Sulama aralığını yeniden düzenleyin ve toprağı düzenli kontrol edin.

Güneş ışığı

Carica papaya (papaya) güneşi seven, hızlı büyüyen bir bitkidir. Yeterli ışık almazsa gövdesi incelir, yaprakları küçülür ve meyve vermez. Yetişkin bitkiler tam güneşte en iyi gelişir. Genç bitkiler sert öğle güneşinden birkaç gün kademeli olarak alıştırılmalıdır.

İdeal: Tam güneş · Günde 6-8 saat doğrudan güneş
Dayanır: Tam güneş, Yarı güneş, Bol, dolaylı ışık
Odadaki en iyi yer: Pencerenin önü
Yapay ışık: Kapalı mekânda güney cepheli pencere yoksa, bitkinin üzerine 12-14 saat süren tam spektrumlu bir bitki lambası yerleştirin. Lamba bitkinin tepesinden yaklaşık 30-45 cm uzakta olmalıdır.

Yetersiz ışık

Papaya, ışık azaldığında hızla uzayıp zayıflar. Gövdenin enerji depolama kapasitesi sınırlı olduğu için yetersiz ışık büyümeyi ve meyve oluşumunu doğrudan etkiler.

Belirtiler: Gövde ince ve uzun olur, yapraklar küçük kalır, yapraklar gövdeye doğru eğilir ve yeni yaprak çıkışı yavaşlar.

Çözümler: Bitkiyi güney veya doğu cepheli en aydınlık pencereye taşıyın. Mümkünse yaz aylarında dış mekâna çıkarın ve bitki lambası ekleyin.

Fazla güneş

Papaya tropikal kökenli olsa da, ani ve aşırı güneşe uzun süre maruz kaldığında yapraklarında yanma görülebilir. Özellikle kapalı ortamdan yeni çıkarılan bitkiler bu riske karşı hassastır.

Belirtiler: Yapraklarda beyaz veya kahverengi kuru lekeler oluşur, yaprak kenarları kıvrılır ve yapraklar sararır.

Çözümler: Bitkiyi sıcak öğle saatlerinde yarı gölgeye alın. Yeni yerleştirilen bitkileri birkaç hafta boyunca kademeli olarak güneşe alıştırın. Yanmış yaprakları temiz bir makasla kesin.

Sıcaklık

Papaya (Carica papaya) tropikal bir bitkidir ve sıcağı sever. Gece sıcaklığı 15°C'nin altına düşmediğinde en iyi büyür ve meyve verir. Soğuğa karşı çok hassastır; kök bölgesinde su birikmesi soğukla birleşince zarar hızlanır. Dış mekânda yalnızca sıcak iklimde yetişir, serin bölgelerde saksıda yetiştirilip kışın içeri alınmalıdır.

İdeal: 21–32 °C
Dayanır: 5–40 °C
Dayanıklılık bölgeleri: 10-12

Gübreleme

Papaya çok hızlı büyüyen ve çok meyve veren bir bitkidir, bu nedenle düzenli besin ister. Kökleri sığdır, bu yüzden besinleri toprağın üst katmanından alır ve sık fakat az miktarda gübre en iyi sonucu verir. Azot yaprak büyümesini, potasyum ise meyve kalitesini destekler. Gübreyi her zaman sulanmış toprağa uygulayın, kuru toprağa vermek köklere zarar verir. Yaprak sararması, bu bitkide en sık görülen beslenme sorunu işaretidir ve genellikle azot veya magnezyum eksikliğine işaret eder.

Yavaş salınımlı gübre: İlkbaharda, yeni büyüme başladığında bir kez uygulanır. Sıcak ve uzun yetiştirme sezonunda yaz ortasında bir kez daha tekrarlanabilir. Kışın uygulanmaz.
Dengeli sıvı bitki gübresi (ör. 10-10-10), Potasyum oranı yüksek sıvı gübre, meyve oluşumu döneminde, Magnezyum sülfat (Epsom tuzu) içeren gübre, yapraklardaki yeşilliği korumak için, Bor içeren mikro besin karışımı, az miktarda, Olgunlaşmış kompost veya solucan gübresi, Azotu yüksek gübre yalnızca büyümenin başında, kısa süreli kullanılmalı

Toprak

Carica papaya kök çürümesine karşı çok hassastır. Toprak hem suyu tutmalı hem de fazlasını hızlıca bırakmalıdır. Ağır, killi veya sıkışmış topraklar su birikmesine yol açar ve bitkinin en büyük düşmanı olur.

Drene edilebilir tropikal saksı karışımı: Yüksek kaliteli torf veya kokopit, perlit ve kaba kum ya da pomza karışımı (yaklaşık 2:1:1 oranında)
Yarı kumlu bahçe toprağı karışımı: Bahçe toprağı, kompost ve kaba kum eşit oranda; açık havada yetiştirmek için uygundur
pH 6–6.5

Saksı değişimi

Carica papaya kazık kök yerine yüzeye yakın, hassas ve az dallanan bir kök sistemine sahiptir. Kökler zarar görürse bitki çoğu zaman toparlanamaz, bu yüzden her adımda kökleri nazikçe tutun ve kesmekten kaçının. Sıcaklık en az 18°C iken ve bitki aktif büyürken taşıma yapın.

Ne sıklıkla: Her 1-2 yılda bir; papaya hızlı büyür ve kök sistemi kısa sürede sıkışır
Yeni saksı: Mevcut saksıdan 3-5 cm daha geniş, alt kısmında en az 2-3 drenaj deliği olan bir saksı seçin. Çok büyük saksılar topraktaki suyu uzun süre tutarak kök çürümesine yol açar.
Saksı değişimi mevsimi: İlkbahar, Yaz

Saksı nasıl değiştirilir

Bitkiyi saksıdan çıkarmak için saksıyı yan yatırın ve gövdenin dibinden tutarak nazikçe çekin. Sıkışırsa saksının kenarlarına hafifçe vurun.
Kök topağını inceleyin. Sağlam kökler beyaz veya krem renkli ve esnektir; kahverengi, yumuşak ve kokan kökleri steril bıçakla temizleyin.
Yeni saksının dibine drenajı destekleyen toprak katmanı koyun ve bitkiyi ortalayarak yerleştirin. Gövdenin toprak seviyesi eski saksıdakiyle aynı olmalı, daha derine gömmeyin.
Kökler arasını yavaşça toprakla doldurun, toprağı parmaklarınızla hafifçe bastırın ancak sıkıştırmayın.
Bitkinin etrafında yaklaşık 2-3 cm boşluk bırakın, sonra yavaşça ilk sulamayı yapın. Fazla suyun drenaj deliklerinden çıkmasını bekleyin.
Bitkiyi doğrudan güneşten birkaç gün koruyun ve ortam sıcaklığı 20-28°C arasında olan yarı gölgeli bir yere taşıyın.

Budama

Papaya gövdesi tek bir dik sap olarak büyür ve üst kısmındaki yapraklar taçta toplanır. Budama en çok alt yaprakların kurumasını ve ölü dokuların alınmasını kapsar; gövdenin tepesini kesmek yan dal oluşturabilir ancak bu bitkiyi kalıcı olarak kısaltır.

Budama mevsimi: İlkbahar, Yaz

Nasıl budanır

Kurumuş, sararmış veya kahverengileşmiş alt yaprakları gövdeye yakın yerden kesin.
Gövdeye yakın yeni filizleri ve kolları ilk fırsatta kesin; bu, tek gövdeli dik büyümeyi korur.
Hastalık belirtisi gösteren yaprakları hemen uzaklaştırıp çöpe atın, kompost yığınına eklemeyin.
Bitki 1,5-2 m üzerine çıkıp hasat zorlaştığında, gövde tepesini son yaprak tacının altından kesin ve yan dalların gelişmesini bekleyin.
Kesim sonrası bitkinin gövdesini kırmadan dengeli bir sulama ve gübreleme programı uygulayın.

Çoğaltma

Tohumdan üretim (Carica papaya tohumu) · İlkbahar, Yaz

Olgun bir meyveden tohumları alın, etli kısmını temizleyin ve tohumları birkaç gün gölgede kurutun.
Tohumları 24 saat ılık suda bekletin; bu, çimlenmeyi hızlandırır.
Nemli, iyi drene olan saksı toprağını 1 cm derinliğe ekip tohumları yerleştirin.
Saksıyı 25-30°C sıcaklıkta, sürekli nemli ama su birikmeyen bir yerde tutun.
Fidanlar 2-3 hafta içinde çıkar; her saksıda en güçlü tek fidanı bırakın, papaya fidesi kökten rahatsız olmaya hassastır.

Yan dal veya kök sürgünü ile çoğaltma · İlkbahar

Yalnızca dişi veya hermafrodit olduğu bilinen sağlıklı bir bitkiden, ana gövdeye yakın yan sürgünleri seçin.
Sürgünü keskin ve temiz bir bıçakla kesin; kesim yüzeyini birkaç gün kurumaya bırakın.
Kesilen parçayı nemli perlit veya kum karışımına dikin ve yarı gölgede tutun.
Köklenme gerçekleşene kadar toprağı hafif nemli tutun, aşırı sulamadan kaçının.

Tohumları doğrudan kalıcı yerine ekmek yerine saksıda başlatın; papaya kök sistemi nakli sevmez. Fidanları en az 30 cm yüksekliğe ulaşınca ve don riski geçince dışarı alın.

Hakkında papaya

Diğer adları: Papaya, Papaya ağacı, Meyve papayası, Lechosa

Bitki türü: ağaççık, otsu bitki
Yaşam süresi: Çok yıllık, ancak genellikle 3-4 yıl sonra verimi düşer; teknik olarak tek çenekli bir çok yıllık otsudur.
Yayılış alanı: Güney Meksika ve Orta Amerika'nın alçak tropikal bölgelerinde doğal olarak yetiştiği düşünülmektedir.
Olgun boyu: Kültürde 2-5 m, uygun koşullarda 10 m'ye kadar
Çiçeklenme zamanı: Yıl boyunca, özellikle sıcak aylarda

Evcil hayvanlar · İnsanlar

Evcil hayvanlar: Zehirli · İnsanlar: Zehirli. ASPCA'ya göre papaya bitkisinin yaprakları, gövdesi, çiçekleri ve çiğ, yeşil meyvesi; kedi ve köpeklerde mide bulantısı, kusma ve ishale yol açabilecek papain ve benzeri bileşikler içerir. Olgun meyvenin etli kısmı genellikle zararsızdır ancak yenmesi hayvanlar için önerilmez. Çocuklar için yeşil kısımlar ve çiğ meyve dokunma veya yutma durumunda rahatsızlık verebilir.

Sık görülen sorunlar

Kök çürüklüğü: Aşırı sulama veya kötü drenaj nedeniyle kökler çürür; gövde yumuşar ve bitki solar.
Kırmızı örümcek: Kuru ve sıcak havada yaprakların altında ince ağlar oluşur, yapraklar sararır.
Beyazsinek: Yaprak altlarında kümelenir ve bal özü bırakarak küf oluşumunu teşvik eder.
Soğuk zararı: 10 °C altındaki sıcaklıklar yaprakları siyahlaştırır ve gövdeyi zedeler.
Halka leke virüsü: Virüs yaprak ve meyvede halka şeklinde lekelere ve deformasyona yol açar; bulaşıcıdır.

Kullanım alanları

Olgun meyvesi taze tüketilir ve meyve salatalarında, tatlılarda kullanılır. Yeşil meyvesi ve yaprakları Güneydoğu Asya ve Afrika mutfaklarında sebze olarak pişirilir. Papain enzimi et yumuşatıcı ve endüstriyel enzim olarak kullanılır. Yaprakları geleneksel halk hekimliğinde çeşitli amaçlarla kullanılmıştır.

Yenebilir mi?

Olgun meyvenin etli kısmı yenir; tohumları acı ve baharatlıdır, genellikle ezilip sos veya baharat olarak kullanılır. Genç yaprak ve yeşil meyve pişirilerek tüketilebilir; ham yaprak tüketimi önerilmez.

Tarihçe ve efsaneler

Papaya, Amerika kıtasında yerli halklar tarafından yüzyıllarca yetiştirilmiştir; Kristof Kolomb'dan sonra Avrupalı kâşifler aracılığıyla tropikal dünyaya yayılmıştır. Bazı Latin Amerika efsanelerinde meyvesi bereket ve sağlık ile ilişkilendirilmiştir.

Biliyor muydun?

Papaya bitkisinde tek bir bitki hem erkek, hem dişi, hem de çift eşeyli (hermafrodit) çiçekler taşıyabilir; bu nedenle aynı bitkiden farklı şekilli meyveler alınabilir.

Sık sorulan sorular

papaya ne sıklıkla sulanmalı?

3 günde bir. Carica papaya (papaya) köklerinin oksijene ihtiyacı olan, ıslak toprakta çabuk çürüyen bir bitkidir. Toprağın üst 3-5 cm'si kuruduktan sonra sulayın ve saksının altındaki delikten suyun tamamen süzülmesine izin verin. Kış aylarında sulamayı belirgin şekilde azaltın. Gövdenin dibinde sürekli su birikmemelidir. Parmağınızı toprağa 3-5 cm batırın. Toprak hâlâ nemliyse bekleyin. Ayrıca saksıyı kaldırıp tartın: kuru saksı belirgin şekilde hafif gelir. Yaprakların hafifçe solması ve toprağın kuruması sulama zamanının geldiğini gösterir.

papaya ne kadar ışık ister?

Tam güneş (Günde 6-8 saat doğrudan güneş). Carica papaya (papaya) güneşi seven, hızlı büyüyen bir bitkidir. Yeterli ışık almazsa gövdesi incelir, yaprakları küçülür ve meyve vermez. Yetişkin bitkiler tam güneşte en iyi gelişir. Genç bitkiler sert öğle güneşinden birkaç gün kademeli olarak alıştırılmalıdır.

papaya hangi sıcaklığı sever?

21–32 °C. Papaya (Carica papaya) tropikal bir bitkidir ve sıcağı sever. Gece sıcaklığı 15°C'nin altına düşmediğinde en iyi büyür ve meyve verir. Soğuğa karşı çok hassastır; kök bölgesinde su birikmesi soğukla birleşince zarar hızlanır. Dış mekânda yalnızca sıcak iklimde yetişir, serin bölgelerde saksıda yetiştirilip kışın içeri alınmalıdır.

papaya kediler ve köpekler için zehirli mi?

Kediler ve köpekler için zehirlidir: erişemeyecekleri yerde tutun. ASPCA'ya göre papaya bitkisinin yaprakları, gövdesi, çiçekleri ve çiğ, yeşil meyvesi; kedi ve köpeklerde mide bulantısı, kusma ve ishale yol açabilecek papain ve benzeri bileşikler içerir. Olgun meyvenin etli kısmı genellikle zararsızdır ancak yenmesi hayvanlar için önerilmez. Çocuklar için yeşil kısımlar ve çiğ meyve dokunma veya yutma durumunda rahatsızlık verebilir.

papaya bitkisinin en yaygın sorunları nelerdir?

Kök çürüklüğü: Aşırı sulama veya kötü drenaj nedeniyle kökler çürür; gövde yumuşar ve bitki solar. Kırmızı örümcek: Kuru ve sıcak havada yaprakların altında ince ağlar oluşur, yapraklar sararır. Beyazsinek: Yaprak altlarında kümelenir ve bal özü bırakarak küf oluşumunu teşvik eder. Soğuk zararı: 10 °C altındaki sıcaklıklar yaprakları siyahlaştırır ve gövdeyi zedeler. Halka leke virüsü: Virüs yaprak ve meyvede halka şeklinde lekelere ve deformasyona yol açar; bulaşıcıdır.

papaya ne zaman saksı değiştirmeli?

Her 1-2 yılda bir; papaya hızlı büyür ve kök sistemi kısa sürede sıkışır. Carica papaya kazık kök yerine yüzeye yakın, hassas ve az dallanan bir kök sistemine sahiptir. Kökler zarar görürse bitki çoğu zaman toparlanamaz, bu yüzden her adımda kökleri nazikçe tutun ve kesmekten kaçının. Sıcaklık en az 18°C iken ve bitki aktif büyürken taşıma yapın.

papaya nasıl çoğaltılır?

Tohumdan üretim (Carica papaya tohumu), Yan dal veya kök sürgünü ile çoğaltma. Olgun bir meyveden tohumları alın, etli kısmını temizleyin ve tohumları birkaç gün gölgede kurutun. Tohumları 24 saat ılık suda bekletin; bu, çimlenmeyi hızlandırır. Nemli, iyi drene olan saksı toprağını 1 cm derinliğe ekip tohumları yerleştirin. Saksıyı 25-30°C sıcaklıkta, sürekli nemli ama su birikmeyen bir yerde tutun. Fidanlar 2-3 hafta içinde çıkar; her saksıda en güçlü tek fidanı bırakın, papaya fidesi kökten rahatsız olmaya hassastır.

Bu rehber nasıl yazıldı

Verdiss her rehberi botanik kaynaklardan yapay zekâ ile yazar ve türü iNaturalist ile Plants of the World Online (Kew) üzerinden doğrular. Okurlar her rehberi uygulamada puanlayabilir.

Kaynaklar

Verdiss'daki bilgiler genel rehberlik amaçlıdır. Bir uygulamaya dayanarak hiçbir bitkiyi yeme ya da ilaç olarak kullanma: bir uzmana danış.

papaya

Kısaca