Begonvil bakımı nasıl yapılır
Sulama
Bougainvillea glabra (begonvil), kuru yazlık ortamlarda iyi gelişen bir bitkidir ve köklerinin sürekli ıslak kalmasından hoşlanmaz. Toprağın üst 3-4 cm'si kuruduktan sonra sulayın, ardından saksının altından suyun süzülmesine izin verin. Kış aylarında sulamayı belirgin biçimde azaltın; toprak neredeyse tamamen kuruyana kadar bekleyin. Saksıda kalıcı su birikintisi, kök çürümesinin en yaygın nedenidir.
Bugün suya ihtiyacı var mı?
Parmağınızı toprağa 3-4 cm batırın. Toprak kuruysa sulayın; nemliyse bir iki gün bekleyin. Saksıyı da kaldırıp tartın: yeni sulanmış saksı belirgin şekilde ağırdır, kuru saksı ise hafif hissettirir. Kuru bir saksıyı ölçmeden alıp hafif olduğunu fark etmek, sulama ihtiyacını anlamanın en hızlı yoludur.
Begonvilin çiçek açma dönemi sulamaya duyarlıdır. Yaz aylarında aşırı sulama yaprak üretimini artırıp çiçek sayısını azaltabilir. Hafif bir kuraklık stresi, bol ve canlı brakte (çiçek gibi görünen renkli yaprak) oluşumunu destekler.
Aşırı sulama
Begonvil, kökleri nemli kaldığında hızla çürüyen bir bitkidir. Kökler oksijensiz kalınca bitki suyu ve besini taşıyamaz hale gelir. Kurak ortamda evrimleşmiş olduğu için fazla su ona gerçekten zarar verir.
Belirtiler: Alt yapraklarda sararma, yaprak dökülmesi, yumuşayan ve kötü kokan gövde tabanı, toprakta küf veya sinek larvaları, çiçeklerin erken dökülmesi.
Çözümler: Bitkiyi saksıdan çıkarın ve çürük kökleri temiz, keskin bir makasla kesin. Kalan sağlam kökleri birkaç saat havada kurutun. Drenajı iyi olan, kumlu veya perlitli bir toprağa taşıyın. Birkaç hafta boyunca sulamayı tamamen durdurun ve yalnızca toprak tamamen kuruduğunda çok az su verin.
Yetersiz sulama
Begonvil kuraklığa dayanıklıdır, ancak uzun süren susuzluk özellikle çiçeklenme döneminde bitkiyi zorlar. Yapraklar su kaybını azaltmak için dökülerek bitkiyi korumaya çalışır. Kuruyan toprak suyu geri emmekte zorlanır.
Belirtiler: Yaprakların solması ve kenarlarının kuruyup kahverengileşmesi, brakte ve çiçeklerin dökülmesi, yeni sürgünlerin gelişmemesi, toprağın saksı kenarından ayrılması.
Çözümler: Saksıyı derhal derin bir kaba koyup 30-60 dakika su içinde bekletin ya da yavaşça ve tekrar tekrar sulayın. Toprağın tamamen nemlendiğinden emin olun. Ardından sulama aralığını kısaltın ve ölü dalları budayın. Su tutmakta zorlanan toprağa biraz organik madde karıştırmak faydalı olur.
Güneş ışığı
Begonvil, çiçek üretebilmek için güneşe ihtiyaç duyar. Yetersiz ışıkta yaprak ve gövde gelişir ancak brakte oluşumu zayıflar. Yaz sıcağında öğle güneşine ani maruziyet yapraklarda yanıklara yol açabilir; bu nedenle güneşe kademeli alıştırma yapın.
- İdeal: Tam güneş · Günde 6-8 saat doğrudan güneş ışığı
- Dayanır: Tam güneş, Yarı güneş
- Odadaki en iyi yer: Pencerenin önü
- Yapay ışık: İç mekânda yetiştiriliyorsa, güneş almayan bir köşede tam spektrumlu bir bitki LED'i kullanın. Işığı bitkinin tepesinden 30-45 cm yukarıda tutun ve günde 10-12 saat açık bırakın.
Yetersiz ışık
Begonvil, çiçeklerini oluşturmak için bol ışığa ihtiyaç duyar. Işık azaldığında bitki enerjisini çiçek yerine yaprak ve uzayan sürgünlere yönlendirir. Bu nedenle en büyük sorun genellikle çiçeksizliktir.
Belirtiler: Uzun, zayıf ve esnek sürgünler, seyrek yapraklar, çiçek ve brakte oluşmaması, yaprakların açık yeşile dönmesi.
Çözümler: Bitkiyi günde en az 6 saat güneş alan bir yere, tercihen güneye bakan bir pencereye ya da açık balkon veya bahçeye taşıyın. Taşımayı kademeli yapın; birkaç gün boyunca her gün biraz daha fazla güneşe maruz bırakın. Kışın ışık yetersizse bitki LED'i ekleyin.
Fazla güneş
Begonvil, güneşi severken yoğun öğle sıcağına ve çok ani güneş değişikliklerine karşı hassastır. Yaprakların su kaybı yüksek olduğunda bitki çok hızlı kurur. Kapalı camın arkasındaki sıcak güneş de yaprakları yakabilir.
Belirtiler: Yaprakların kahverengi lekelenmesi veya yanık görünümü, solgunluk, kenarlarda kuruma, dökülen yapraklar ve kuru toprak.
Çözümler: Öğle saatlerinde güneşin en yoğun olduğu dönemlerde yarı gölgeleyici bir perde veya ağ kullanın. Yanmış yaprakları kesin. Sulamayı sıcak günlerde artırın ancak aşırı sulamadan kaçının. Bitkiyi kademeli olarak güneşe alıştırın.
Sıcaklık
Begonvil sıcağı ve güneşi seven, don hassasiyeti yüksek bir bitkidir. Çiçeklenmesi için gündüz sıcaklığının uzun süre 20 °C üzerinde olması gerekir. Kışın 10 °C altında büyümesi durur, 0 °C civarındaki donda ise dalları ve yaprakları zarar görür. Güneşli ve sıcak bir yerde yetiştirin, soğuk rüzgârlardan koruyun.
- İdeal: 18–32 °C
- Dayanır: 2–40 °C
- Dayanıklılık bölgeleri: 9-11
Gübreleme
Begonvil çok az gübre ile iyi çiçek açar. Fazla azot, bitkinin yalnızca yaprak ve dal üretmesine, çiçek vermemesine neden olur. Bu yüzden gübre seçerken paketteki azot (N) değerinin düşük, fosfor (P) değerinin yüksek olmasına dikkat edin. Gübreleme, bitkinin aktif büyüdüğü sıcak aylarla sınırlı olmalıdır.
- Yavaş salınımlı gübre: Yılda bir kez, ilkbaharda (Mart-Nisan) düşük azotlu yavaş salınımlı granül gübre verin. Sonbahar ve kış aylarında ek gübre gerekmez.
- Yüksek fosforlu çiçek gübresi (örneğin 10-30-10 veya 5-15-5 formülü), Azotu düşük, potasyumu yüksek sıvı çiçek gübresi, Düşük azotlu yavaş salınımlı granül gübre, Olgunlaşmış kompost veya solucan gübresi (ilkbaharda ince bir tabaka olarak)
Toprak
Bougainvillea glabra, köklerinin oksijen alabilmesi için gevşek ve iyi drene olan bir toprak ister. Su tutan ağır topraklarda kökler çürür ve bitki hızla zayıflar.
- Kaktüs ve sukulent karışımı: %50 standart saksı toprağı, %30 perlit veya pomza, %20 kaba kum
- Drene saksı karışımı: %60 kaliteli saksı toprağı, %25 perlit, %15 kompost veya yaprak küfü
- Bahçe toprağı iyileştirilmiş karışım: %40 bahçe toprağı, %30 kaba kum, %30 kompost; ağır killi zeminler için uygundur
- pH 6–7.5
Saksı değişimi
Bougainvillea glabra kökleri sıkı sarılmayı sevmez ama fazla büyük saksıda da çiçek yerine yaprak üretir. Dikkatli ve az müdahaleli bir yenileme en iyi sonucu verir.
- Ne sıklıkla: Her 2-3 yılda bir, kök sistemi saksıyı tamamen sardığında
- Yeni saksı: Mevcut saksıdan 2-5 cm daha geniş, drenaj deliği olan bir saksı seçin
- Saksı değişimi mevsimi: İlkbahar
Saksı nasıl değiştirilir
- Bitkiyi saksısından nazikçe çıkarın; sıkışıyorsa saksının kenarlarına hafifçe vurun
- Kök topağındaki eski, çürük veya kararmış kökleri temiz bir makasla kesin
- Kök topağının dış kısmındaki sıkışmış toprağı hafifçe gevşetin
- Bitkiyi yeni saksıya yerleştirin; kök boğazı toprak seviyesiyle aynı hizada olsun
- Saksının kenarlarına taze karışımı doldurup hafifçe bastırın, hava boşluklarını kapatın
- Yeni dikilen bitkiyi bol ama aşırı olmayan suyla sulayın ve güneşli bir yere koyun
Budama
Begonvil çiçeğini yeni gelişen dalların uçlarında açar; bu nedenle ana budamayı kış sonunda, yeni sürgünler görünmeden hemen önce yapın. Bitki çiçekleniyorsa yaz boyunca yalnızca solmuş uç kısımları ve dağınık sürgünleri alın.
Budama mevsimi: Kış, İlkbahar
Nasıl budanır
- Ölü, kurumuş, hastalıklı veya birbirini kesen dalları gövdenin dibinden veya sağlam bir düğümden kesin.
- Bitkinin iç kısmına hava ve ışık girmesi için yoğun dallanan sürgünlerin bir kısmını seçip tamamen çıkarın.
- Çok uzayan dalları, sağlam bir yaprak düğümünün hemen üstünden kısaltın; her seferinde toplam yaprak kütlesinin yaklaşık üçte birinden fazlasını almayın.
- Genç bitkilerde şekil vermek için ana gövdenin uçlarını kesip yan dallanmayı teşvik edin.
- Budama sonrası bitkiyi sulayın ve gübreleme yapmadan önce yeni sürgünlerin çıkmasını bekleyin.
Çoğaltma
Yarı odunsu çelikle çoğaltma · İlkbahar, Yaz
- İlkbahar sonu veya yaz başında, bu yılın sağlıklı, yarı odunsu sürgünlerinden 10-15 cm uzunluğunda çelik kesin.
- Çeliğin alt yapraklarını koparın, üstte iki ya da üç yaprak bırakın.
- Alt ucu köklendirme hormonuna batırın ve nemli, iyi drene olan saksı toprağına veya perlit-torf karışımına dikin.
- Saksıyı parlak ama doğrudan olmayan güneş alan, sıcak bir yere koyun; toprağı hafif nemli tutun ama ıslatmayın.
- Yaklaşık 4-6 haftada kök oluşumunu kontrol edin; yeni sürgün çıkınca düzenli sulamaya geçin.
Hava katmanı · İlkbahar, Yaz
- Olgun bir dalın üzerinde, bir yaprak düğümünün altında yaklaşık 2 cm uzunluğunda halka şeklinde kabuk soyun.
- Soyulan yere köklendirme hormonu sürün ve ıslak sphagnum yosunu ile sarın.
- Yosunu naylon folyo ile sarıp uçlarını bağlayarak nemi koruyun.
- Birkaç hafta içinde folyonun içinde kökler göründüğünde dalı ana bitkiden kesin ve ayrı bir saksıya alın.
Begonvil kökleri hassastır; çeliği fazla sulamak çürümeye yol açar. Sıcaklık 18-25 °C civarındayken köklenme en hızlı olur.
Hakkında Begonvil
Diğer adları: Kağıt çiçeği, Bugenvil
- Bitki türü: sarmaşık, çalı
- Yaşam süresi: çok yıllık (perennial)
- Yayılış alanı: Güney Amerika'da, özellikle Brezilya ve Arjantin'in kuzey bölgelerinde doğal olarak yetişir.
- Olgun boyu: 3-6 m (budanarak sınırlanabilir)
- Çiçeklenme zamanı: İlkbahar ve sonbahar arası; sıcak iklimlerde neredeyse yıl boyu
Evcil hayvanlar · İnsanlar
Evcil hayvanlar: Güvenli · İnsanlar: Güvenli. ASPCA'ya göre evcil hayvanlar için zehirli değildir. Dikenleri ve özsuyu cilt ya da mide için hafif tahriş edebilir; çocukların dikenlerle temasına dikkat edilmelidir.
Sık görülen sorunlar
- Aşırı sulama: Toprağın sürekli nemli kalması kök çürümesine ve yaprak sararmasına yol açar.
- Çiçeklenmeme: Azotlu gübre fazlası, yetersiz güneş veya yanlış budama çiçek oluşumunu engeller.
- Yaprak dökülmesi: Ani sıcaklık düşüşü, taşıma stresi ya da ani sulama değişiklikleri yaprak kaybına neden olur.
- Kırmızı örümcek: Kuru ve sıcak iç mekânlarda yaprakların altında ince ağ ve benekler oluşturur.
Kullanım alanları
Başlıca süs bitkisi olarak bahçelerde, duvar ve çit kaplamalarında, avlu ve balkonlarda kullanılır. Brakteleri kurutularak dekoratif malzeme olarak değerlendirilir. Geleneksel olarak bazı bölgelerde yaprakları ve kökleri halk hekimliğinde kullanılmıştır, ancak bu amaçla güvenilir bilimsel kanıt yoktur.
Yenebilir mi?
Yenilebilir değildir.
Tarihçe ve efsaneler
Bitki, 1768 yılında Fransız kaşif Louis Antoine de Bougainville'in Güney Amerika seferinde Avrupa'ya getirilmiştir. Avrupa'da kısa sürede saraylarda ve botanik bahçelerinde yetiştirilmeye başlanmış, zamanla Akdeniz'in simgesi haline gelmiştir.
Biliyor muydun?
Renkli kısımları yaprak değil, çiçeği çevreleyen brakteler (değiştirilmiş yapraklar) olduğu için Bougainvillea'nın çiçekleri çok küçük ve belirsizdir.
Sık sorulan sorular
Begonvil ne sıklıkla sulanmalı?
10 günde bir. Bougainvillea glabra (begonvil), kuru yazlık ortamlarda iyi gelişen bir bitkidir ve köklerinin sürekli ıslak kalmasından hoşlanmaz. Toprağın üst 3-4 cm'si kuruduktan sonra sulayın, ardından saksının altından suyun süzülmesine izin verin. Kış aylarında sulamayı belirgin biçimde azaltın; toprak neredeyse tamamen kuruyana kadar bekleyin. Saksıda kalıcı su birikintisi, kök çürümesinin en yaygın nedenidir. Parmağınızı toprağa 3-4 cm batırın. Toprak kuruysa sulayın; nemliyse bir iki gün bekleyin. Saksıyı da kaldırıp tartın: yeni sulanmış saksı belirgin şekilde ağırdır, kuru saksı ise hafif hissettirir. Kuru bir saksıyı ölçmeden alıp hafif olduğunu fark etmek, sulama ihtiyacını anlamanın en hızlı yoludur.
Begonvil ne kadar ışık ister?
Tam güneş (Günde 6-8 saat doğrudan güneş ışığı). Begonvil, çiçek üretebilmek için güneşe ihtiyaç duyar. Yetersiz ışıkta yaprak ve gövde gelişir ancak brakte oluşumu zayıflar. Yaz sıcağında öğle güneşine ani maruziyet yapraklarda yanıklara yol açabilir; bu nedenle güneşe kademeli alıştırma yapın.
Begonvil hangi sıcaklığı sever?
18–32 °C. Begonvil sıcağı ve güneşi seven, don hassasiyeti yüksek bir bitkidir. Çiçeklenmesi için gündüz sıcaklığının uzun süre 20 °C üzerinde olması gerekir. Kışın 10 °C altında büyümesi durur, 0 °C civarındaki donda ise dalları ve yaprakları zarar görür. Güneşli ve sıcak bir yerde yetiştirin, soğuk rüzgârlardan koruyun.
Begonvil kediler ve köpekler için zehirli mi?
Kediler ve köpekler için güvenlidir. ASPCA'ya göre evcil hayvanlar için zehirli değildir. Dikenleri ve özsuyu cilt ya da mide için hafif tahriş edebilir; çocukların dikenlerle temasına dikkat edilmelidir.
Begonvil bitkisinin en yaygın sorunları nelerdir?
Aşırı sulama: Toprağın sürekli nemli kalması kök çürümesine ve yaprak sararmasına yol açar. Çiçeklenmeme: Azotlu gübre fazlası, yetersiz güneş veya yanlış budama çiçek oluşumunu engeller. Yaprak dökülmesi: Ani sıcaklık düşüşü, taşıma stresi ya da ani sulama değişiklikleri yaprak kaybına neden olur. Kırmızı örümcek: Kuru ve sıcak iç mekânlarda yaprakların altında ince ağ ve benekler oluşturur.
Begonvil ne zaman saksı değiştirmeli?
Her 2-3 yılda bir, kök sistemi saksıyı tamamen sardığında. Bougainvillea glabra kökleri sıkı sarılmayı sevmez ama fazla büyük saksıda da çiçek yerine yaprak üretir. Dikkatli ve az müdahaleli bir yenileme en iyi sonucu verir.
Begonvil nasıl çoğaltılır?
Yarı odunsu çelikle çoğaltma, Hava katmanı. İlkbahar sonu veya yaz başında, bu yılın sağlıklı, yarı odunsu sürgünlerinden 10-15 cm uzunluğunda çelik kesin. Çeliğin alt yapraklarını koparın, üstte iki ya da üç yaprak bırakın. Alt ucu köklendirme hormonuna batırın ve nemli, iyi drene olan saksı toprağına veya perlit-torf karışımına dikin. Saksıyı parlak ama doğrudan olmayan güneş alan, sıcak bir yere koyun; toprağı hafif nemli tutun ama ıslatmayın. Yaklaşık 4-6 haftada kök oluşumunu kontrol edin; yeni sürgün çıkınca düzenli sulamaya geçin.
Bu rehber nasıl yazıldı
Verdiss her rehberi botanik kaynaklardan yapay zekâ ile yazar ve türü iNaturalist ile Plants of the World Online (Kew) üzerinden doğrular. Okurlar her rehberi uygulamada puanlayabilir.
Kaynaklar
Verdiss'daki bilgiler genel rehberlik amaçlıdır. Bir uygulamaya dayanarak hiçbir bitkiyi yeme ya da ilaç olarak kullanma: bir uzmana danış.