Ελιά (Olea europaea): οδηγός φροντίδας

Πώς να φροντίσετε Ελιά

Πότισμα

Η ελιά (Olea europaea) είναι ανθεκτική στην ξηρασία και σε εσωτερικό χώρο προτιμά να στεγνώνει σχεδόν εντελώς ανάμεσα στα ποτίσματα. Το υπερβολικό νερό είναι πιο επικίνδυνο από την έλλειψη. Το καλοκαίρι ποτίζετε όταν το χώμα στα πρώτα 3-4 εκατοστά είναι στεγνό, και τον χειμώνα αραιώνετε αισθητά. Χρησιμοποιείτε δοχείο με οπές αποστράγγισης και ελαφρύ, αμμώδες μίγμα χώματος.

Χρειάζεται πότισμα σήμερα;

Βάλτε το δάχτυλό σας στο χώμα μέχρι την πρώτη άρθρωση. Αν είναι ξηρό και σκόνη, χρειάζεται νερό. Αν είναι υγρό ή κολλάει, περιμένετε. Μπορείτε επίσης να σηκώσετε το γλάστρα: αν είναι ελαφριά, το χώμα έχει στεγνώσει.

Ποτίζετε με άφθονο νερό μέχρι να βγει από τις οπές της γλάστρας, και μετά αδειάζετε το πιατάκι. Η ελιά δεν αντέχει να στέκεται με νερό στις ρίζες της.

Υπερβολικό πότισμα

Η ελιά προέρχεται από την Μεσόγειο, όπου οι ρίζες της συνηθίζουν να στεγνώνουν ανάμεσα στις βροχές. Το συνεχώς υγρό χώμα στερεί από τις ρίζες οξυγόνο και τις κάνει ευάλωτες σε σήψη.

Συμπτώματα: Κίτρινα φύλλα που πέφτουν, μαλακός ή σκούρος κορμός στη βάση, μούχλα στην επιφάνεια του χώματος, και δυσάρεστη οσμή από το χώμα.

Λύσεις: Σταματήστε το πότισμα και αφήστε το χώμα να στεγνώσει. Αφαιρέστε τη γλάστρα, ελέγξτε τις ρίζες και κόψτε τις σάπιες με αποστειρωμένο εργαλείο. Μεταφυτέψτε σε στεγνό χώμα με καλή αποστράγγιση, και ποτίστε ξανά μόνο όταν στεγνώσει.

Ανεπαρκές πότισμα

Η ελιά έχει φύλλα με κηρώδη επικάλυψη που μειώνουν την εξάτμιση, και μπορεί να αντέξει μεγάλες περιόδους ξηρασίας. Όμως σε γλάστρα το χώμα στεγνώνει γρήγορα, και οι ρίζες δεν μπορούν να φτάσουν σε βαθύτερο νερό.

Συμπτώματα: Φύλλα που γίνονται γκριζοπράσινα, μαραίνονται ή ζαρώνουν, πέφτουν φύλλα εσωτερικά, και το χώμα αποκολλάται από τα τοιχώματα της γλάστρας.

Λύσεις: Ποτίστε σιγά σιγά με άφθονο νερό, ώστε να βραχεί όλη η μάζα του χώματος. Αν το χώμα έχει συρρικνωθεί, βυθίστε τη γλάστρα σε νερό για μισή ώρα. Αυξήστε προσωρινά τη συχνότητα για λίγες εβδομάδες.

Φως

Η ελιά είναι φυτό του ηλιόλουστου Μεσογειακού κλίματος και χρειάζεται πολύ φως για να διατηρήσει πυκνό φύλλωμα και να ανθίσει. Σε σκιερό χώρο αδυνατίζει, χάνει φύλλα και δεν καρποφορεί. Τα νεαρά φυτά πρέπει να εξοικειώνονται σταδιακά με τον ήλιο, για να μην καούν τα φύλλα.

Ιδανικά: Πλήρης ήλιος · 6-8 ώρες άμεσου ηλιακού φωτός ημερησίως
Αντέχει: Πλήρης ήλιος, Ημισκιά
Η καλύτερη θέση στο δωμάτιο: Στο παράθυρο
Τεχνητός φωτισμός: Αν δεν υπάρχει αρκετό φως, χρησιμοποιήστε φυτικό λαμπτήρα πλήρους φάσματος τουλάχιστον 12 ώρες ημερησίως, τοποθετημένο περίπου 30-40 εκατοστά πάνω από το φύλλωμα.

Πολύ λίγο φως

Η ελιά χρειάζεται έντονο ηλιακό φως για τη φωτοσύνθεση και τον σχηματισμό ανθέων. Σε χαμηλό φως, η ανάπτυξη επιμηκύνεται και τα φύλλα αραιώνουν.

Συμπτώματα: Μακριοί, αδύναμοι βλαστοί, μικρά και αραιά φύλλα, απώλεια φύλλων στο εσωτερικό του φυτού, και έλλειψη ανθοφορίας.

Λύσεις: Μετακινήστε το φυτό στο πιο φωτεινό παράθυρο, κατά προτίμηση νότιο. Μετά από εβδομάδες, περιστρέφετε τη γλάστρα ώστε να φωτίζονται όλες οι πλευρές. Αν η μετακίνηση δεν αρκεί, χρησιμοποιήστε φυτικό λαμπτήρα.

Πολύς ήλιος

Παρόλο που η ελιά αντέχει τον καυτό ήλιο, τα νεαρά φυτά ή τα φυτά που μεταφέρθηκαν απότομα από σκιά μπορούν να υποστούν εγκαύματα. Τα φύλλα της είναι προσαρμοσμένα σε έντονη ακτινοβολία μόνο όταν έχουν συνηθίσει σταδιακά.

Συμπτώματα: Ξεθωριασμένα ή λευκά-καφέ ξερά σημεία στα φύλλα, ζάρωμα ή καφέτιασμα των άκρων, και ξηρασία του χώματος πιο γρήγορα από το συνηθισμένο.

Λύσεις: Μετακινήστε το φυτό σε λίγο πιο σκιερό σημείο για λίγες μέρες, ή προστατέψτε το με διαφανές ύφασμα τις ώρες μεγαλύτερης έντασης. Αυξήστε ελαφρώς την υγρασία του χώματος και αφήστε τα κατεστραμμένα φύλλα να πέσουν μόνα τους.

Θερμοκρασία

Η ελιά (Olea europaea) είναι μεσογειακό δέντρο που αντέχει τον ξηρό καύσωνα του καλοκαιριού και τον ήπιο χειμώνα. Ιδανικές θερμοκρασίες είναι 15 έως 30 βαθμοί Κελσίου. Τα ενήλικα δέντρα αντέχουν για σύντομο διάστημα έως -10 βαθμούς, ενώ τα νεαρά φυτά κινδυνεύουν κάτω από -5 βαθμούς.

Ιδανικά: 15–30 °C
Αντέχει: -10–45 °C
Ζώνες ανθεκτικότητας: 8-10

Λίπανση

Η ελιά χρειάζεται λιγότερο άζωτο από τα περισσότερα φυτά. Λιπάνετε ελαφρά από την άνοιξη έως το φθινόπωρο και σταματήστε στα τέλη του καλοκαιριού.

Λίπασμα βραδείας αποδέσμευσης: Μία φορά τον χρόνο, στις αρχές άνοιξης (Μάρτιο)
Λίπασμα ισορροπημένο 10-10-10 βραδείας αποδέσμευσης, Λίπασμα για ελιές ή εσπεριδοειδή με περισσότερο κάλιο, Ώριμη κοπριά ή κομπόστ, Υγρό λίπασμα με μικροστοιχεία

Χώμα

Η ελιά αναπτύσσεται καλύτερα σε ελαφρώς αλκαλικά έως ουδέτερα εδάφη με εξαιρετική αποστράγγιση. Δεν αντέχει το βαρύ, υγρό ή λιμνάζον χώμα, το οποίο οδηγεί σε σήψη του ριζικού συστήματος. Το χώμα πρέπει να είναι φτωχό σε άζωτο, καθώς η υπερβολική γονιμότητα μειώνει την καρποφορία.

Αμμώδες ανόργανο μείγμα: Περίπου 50% χωρίς τύρφη χώμα κήπου ή καλλιεργητικό χώμα, 30% αμμός ή περλίτης και 20% πηλόσπαστα ή χαλίκι μικρού μεγέθους.
Αργιλο-αμμώδες μείγμα: Περίπου 40% γόνιμο χώμα κήπου, 40% χονδρή άμμος και 20% οργανική ουσία όπως κομπόστ καλά ωριμασμένο.
Ασβεστολιθικό ή πετρώδες υπόστρωμα: Κατάλληλο για εδάφη όπου η ελιά φυτρώνει φυσικά. Αναμείξτε χώμα με θρυμματισμένο ασβεστόλιθο ή χαλίκι σε αναλογία περίπου 1:1.
pH 6–8.5

Μεταφύτευση

Η ελιά έχει ρηχό αλλά πυκνό ριζικό σύστημα που δεν αντέχει στο λιμνάζον νερό. Χρειάζεται γλάστρα με πολλαπλές οπές αποστράγγισης και ανοιγμα στον πάτο. Ο καλύτερος χρόνος είναι η άνοιξη, όταν αρχίζει η νέα βλάστηση, ώστε το δέντρο να ανακάμψει γρήγορα.

Κάθε πότε: Κάθε 2-3 χρόνια για νεαρά δέντρα· κάθε 4-5 χρόνια ή και περισσότερο για παλαιά, καλά εδραιωμένα δέντρα
Νέα γλάστρα: Επιλέξτε γλάστρα μόλις 2-5 cm μεγαλύτερη σε διάμετρο και βάθος από τη ριζική μπάλα. Η ελιά (Olea europaea) προτιμά στενές γλάστρες και η υπερβολική χωρητικότητα συγκρατεί υγρασία και προκαλεί σήψη.
Πότε μεταφυτεύεται: Άνοιξη

Πώς να μεταφυτέψεις

Βγάλτε προσεκτικά το δέντρο από την παλιά γλάστρα, χτυπώντας ελαφρά τα τοιχώματα. Μην τραβάτε τον κορμό.
Αφαιρέστε με το χέρι ή με σπάτουλα το παλιό χώμα γύρω από τις ρίζες. Αν οι ρίζες είναι πυκνά περιπλεγμένες, χαλαρώστε τες απαλά.
Κόψτε τυχόν νεκρές, σάπιες ή μαύρες ρίζες με καθαρό εργαλείο. Υγιείς ρίζες είναι λευκές ή ανοιχτόχρωμες και ελαστικές.
Τοποθετήστε το δέντρο στη νέα γλάστρα ώστε το λαιμό του κορμού να μένει ελαφρώς πάνω από την επιφάνεια του χώματος.
Γεμίστε με το νέο υπόστρωμα, πιέζοντας ελαφρά για να αποφύγετε τους αέρες χωρίς να συμπιέσετε υπερβολικά.
Ποτίστε καλά μέχρι να βγει νερό από τον πάτο, ώστε το χώμα να εγκατασταθεί γύρω από τις ρίζες.

Κλάδεμα

Κλάδεψε την ελιά (Olea europaea) κυρίως μετά το τέλος του χειμώνα, πριν ξεκινήσει η νέα βλάστηση. Μην κλαδεύεις βαριά το φθινόπωρο ή νωρίς τον χειμώνα, γιατί οι πληγές δεν προλαβαίνουν να επουλωθούν πριν από το κρύο. Στόχος είναι να διατηρείς ανοιχτή την κόμη, με κεντρικό άξονα ή πολλαπλούς βασικούς βραχίονες, χωρίς να αφαιρείς περισσότερο από το ένα τέταρτο της κόμης σε μία χρονιά.

Πότε κλαδεύεται: Χειμώνας, Άνοιξη

Πώς να κλαδέψεις

Αφαίρεσε πρώτα όλα τα νεκρά, σπασμένα και ασθενή κλαδιά, κόβοντας μέχρι τον υγιή ιστό.
Απομάκρυνε τους βλαστούς που φύονται από τη βάση του κορμού ή τις ρίζες, εκτός αν θέλεις νέο κορμό.
Αφαίρεσε τα κλαδιά που διασταυρώνονται ή τρίβονται, κόβοντας κοντά στον βασικό βλαστό.
Άνοιξε το κέντρο της κόμης, ώστε να μπαίνει φως και αέρας, αφαιρώντας κάποια από τα πιο κατακόρυφα κλαδιά.
Κλάδεψε τους πλάγιους βλαστούς ελαφρά για να διατηρήσεις το σχήμα, και απόφυγε να αφαιρείς μεγάλα κλαδιά ταυτόχρονα.
Καθάρισε τα κομμένα υπολείμματα από τη βάση του δέντρου για να μειώσεις τον κίνδυνο μόλυνσης.

Πολλαπλασιασμός

Εμβολιασμός με πράσινο κλαδί (ημιξυλώδεις μοσχεύσεις με φύλλα) · Καλοκαίρι

Επέλεξε υγιή, ημιξυλώδη βλαστό της Olea europaea, μήκους περίπου 10 έως 15 cm, από φέτος.
Κόψε το κλαδί κάτω από έναν κόμβο με αιχμηρό ψαλίδι και αφαίρεσε τα φύλλα από το κάτω μισό.
Βούτηξε το κάτω άκρο σε ορμόνη ριζοβολίας και τοποθέτησέ το σε μείγμα τύρφης και περλίτη.
Κράτα το υπόστρωμα ελαφρώς υγρό και το μέρος ημισκιερό, με θερμοκρασία περίπου 20 έως 25 °C.
Μετά από 6 έως 10 εβδομάδες, έλεγξε για αντίσταση στο τράβηγμα. Όταν ριζώσει, μετέφερε το φυτό σε μεμονωμένο γλάστρα.

Μόσχευση με ξυλώδη μοσχεύματα (χειμερινή) · Χειμώνας

Κόψε μοσχεύματα μήκους 20 έως 30 cm από ξυλώδη, ώριμα κλαδιά όταν το δέντρο είναι σε αδράνεια.
Φύτεψέ τα βαθιά, σε χαλαρό, καλά στραγγιζόμενο χώμα, με το ένα τρίτο εκτεθειμένο πάνω από την επιφάνεια.
Διατήρησε το χώμα υγρό, αλλά όχι βρεγμένο, μέχρι την άνοιξη.
Με την έλευση της ζέστης, τα νέα φύλλα δείχνουν ότι η ρίζα έχει αναπτυχθεί.

Παραγωγή από σπόρους · Φθινόπωρο, Χειμώνας

Συλλέξε ώριμους καρπούς το φθινόπωρο, αφαίρεσε τη σάρκα και ξέπλυνε τα κουκούτσια.
Τοποθέτησέ τα σε νωπή άμμο ή τύρφη σε ψυχρό μέρος, περίπου 4 έως 5 °C, για 3 έως 4 μήνες.
Σπείρε τα κουκούτσια την άνοιξη σε γλάστρα με καλά στραγγιζόμενο μείγμα.
Ο σπόρος της ελιάς μπορεί να αργήσει πολύ να βλαστήσει, γι' αυτό υπομονή είναι απαραίτητη.

Οι ελιές που προέρχονται από μόσχευμα ριζώνουν συχνά ευκολότερα όταν χρησιμοποιηθεί ρίζα ή ριζοβολία. Οι σπόροι δίνουν συνήθως άγρια φυτά που μπορεί να μην έχουν τα χαρακτηριστικά των καλλιεργούμενων ποικιλιών, γι' αυτό για καρποφορία προτίμησε μόσχευμα.

Σχετικά Ελιά

Γνωστό και ως: ελαιόδεντρο, ευρωπαϊκή ελιά, ελιά η κοινή

Τύπος φυτού: δέντρο, αειθαλές
Διάρκεια ζωής: πολυετές
Εξάπλωση: Ιθαγενές στη λεκάνη της Μεσογείου, στη Νότια Ευρώπη, τη Βόρεια Αφρική και τη Δυτική Ασία.
Ύψος ενήλικου φυτού: 5–15 m
Εποχή ανθοφορίας: Μάιος–Ιούνιος

Κατοικίδια · Άνθρωποι

Κατοικίδια: Ελαφρώς τοξικό · Άνθρωποι: Ελαφρώς τοξικό. Τα φύλλα και οι άγουροι καρποί περιέχουν ελαιουροπεΐνη, που μπορεί να προκαλέσει ήπιους στομαχικούς πόνους ή έμετο σε σκύλους, γάτες και παιδιά. Τα κουκούτσια αποτελούν κίνδυνο πνιγμού ή εντερικής απόφραξης. Η ελαιόλαδο δεν είναι τοξικό.

Συνηθισμένα προβλήματα

Κυκλοφορητική καρυοφυλλώδης ψείρα: Εμφανίζεται ως κηρώδης επικάλυψη στα φύλλα και τους κλάδους. Αφαιρέστε με νερό ή εφαρμόστε ελαιούχα εκνεφώματα.
Σήψη ριζών: Προκαλείται από περίσσεια νερού και κακή στράγγιση. Αφήστε το χώμα να στεγνώσει και βελτιώστε την αποστράγγιση.
Κυκλοκόνιο (Spilocaea oleaginea): Μυκητιασική ασθένεια που προκαλεί σκούρες κηλίδες στα φύλλα. Κλαδέψτε για καλύτερο αερισμό και αφαιρέστε τα προσβεβλημένα φύλλα.
Δάκος της ελιάς (Bactrocera oleae): Έντομο που προσβάλλει τους καρπούς και προκαλεί ζημιές στην παραγωγή. Συλλέξτε και καταστρέψτε τους προσβεβλημένους καρπούς.

Χρήσεις

Η ελιά καλλιεργείται κυρίως για τους καρπούς της, από τους οποίους παράγονται επιτραπέζιες ελιές και ελαιόλαδο, βασικό στοιχείο της μεσογειακής διατροφής. Χρησιμοποιείται επίσης ως καλλωπιστικό δέντρο σε κήπους, πάρκα και δρόμους, καθώς και στη ξυλουργική για ανθεκτικό ξύλο.

Τρώγεται;

Οι καρποί είναι βρώσιμοι μετά από επεξεργασία, καθώς οι φρέσκοι καρποί είναι πικροί λόγω της ελαιουροπεΐνης. Το ελαιόλαδο προέρχεται από τη σύνθλιψη των ώριμων καρπών.

Ιστορία και θρύλοι

Η ελιά συνδέεται με τη μυθολογία της Αθήνας, όπου σύμφωνα με τον μύθο η θεά Αθηνά την δώρισε στην πόλη, κερδίζοντας έτσι την προστασία της. Στην αρχαιότητα το λάδι της χρησιμοποιούνταν στη διατροφή, στη φωτιστική και στις θρησκευτικές τελετές, ενώ οι ελαιοστέφανοι ήταν τιμή για τους νικητές των Ολυμπιακών Αγώνων.

Το ήξερες;

Η ελιά είναι από τα αρχαιότερα καλλιεργούμενα δέντρα του κόσμου, με ενδείξεις καλλιέργειας πάνω από 6.000 χρόνια. Στην αρχαία Αθήνα τα ελαιόδεντρα ήταν ιερά και η καταστροφή τους τιμωρούνταν αυστηρά.

Συχνές ερωτήσεις

Κάθε πότε ποτίζω Ελιά;

κάθε 14 ημέρες. Η ελιά (Olea europaea) είναι ανθεκτική στην ξηρασία και σε εσωτερικό χώρο προτιμά να στεγνώνει σχεδόν εντελώς ανάμεσα στα ποτίσματα. Το υπερβολικό νερό είναι πιο επικίνδυνο από την έλλειψη. Το καλοκαίρι ποτίζετε όταν το χώμα στα πρώτα 3-4 εκατοστά είναι στεγνό, και τον χειμώνα αραιώνετε αισθητά. Χρησιμοποιείτε δοχείο με οπές αποστράγγισης και ελαφρύ, αμμώδες μίγμα χώματος. Βάλτε το δάχτυλό σας στο χώμα μέχρι την πρώτη άρθρωση. Αν είναι ξηρό και σκόνη, χρειάζεται νερό. Αν είναι υγρό ή κολλάει, περιμένετε. Μπορείτε επίσης να σηκώσετε το γλάστρα: αν είναι ελαφριά, το χώμα έχει στεγνώσει.

Πόσο φως χρειάζεται Ελιά;

Πλήρης ήλιος (6-8 ώρες άμεσου ηλιακού φωτός ημερησίως). Η ελιά είναι φυτό του ηλιόλουστου Μεσογειακού κλίματος και χρειάζεται πολύ φως για να διατηρήσει πυκνό φύλλωμα και να ανθίσει. Σε σκιερό χώρο αδυνατίζει, χάνει φύλλα και δεν καρποφορεί. Τα νεαρά φυτά πρέπει να εξοικειώνονται σταδιακά με τον ήλιο, για να μην καούν τα φύλλα.

Ποια θερμοκρασία προτιμά Ελιά;

15–30 °C. Η ελιά (Olea europaea) είναι μεσογειακό δέντρο που αντέχει τον ξηρό καύσωνα του καλοκαιριού και τον ήπιο χειμώνα. Ιδανικές θερμοκρασίες είναι 15 έως 30 βαθμοί Κελσίου. Τα ενήλικα δέντρα αντέχουν για σύντομο διάστημα έως -10 βαθμούς, ενώ τα νεαρά φυτά κινδυνεύουν κάτω από -5 βαθμούς.

Είναι Ελιά τοξικό για γάτες και σκύλους;

Είναι ελαφρώς τοξικό για γάτες και σκύλους. Τα φύλλα και οι άγουροι καρποί περιέχουν ελαιουροπεΐνη, που μπορεί να προκαλέσει ήπιους στομαχικούς πόνους ή έμετο σε σκύλους, γάτες και παιδιά. Τα κουκούτσια αποτελούν κίνδυνο πνιγμού ή εντερικής απόφραξης. Η ελαιόλαδο δεν είναι τοξικό.

Ποια είναι τα πιο συχνά προβλήματα του φυτού Ελιά;

Κυκλοφορητική καρυοφυλλώδης ψείρα: Εμφανίζεται ως κηρώδης επικάλυψη στα φύλλα και τους κλάδους. Αφαιρέστε με νερό ή εφαρμόστε ελαιούχα εκνεφώματα. Σήψη ριζών: Προκαλείται από περίσσεια νερού και κακή στράγγιση. Αφήστε το χώμα να στεγνώσει και βελτιώστε την αποστράγγιση. Κυκλοκόνιο (Spilocaea oleaginea): Μυκητιασική ασθένεια που προκαλεί σκούρες κηλίδες στα φύλλα. Κλαδέψτε για καλύτερο αερισμό και αφαιρέστε τα προσβεβλημένα φύλλα. Δάκος της ελιάς (Bactrocera oleae): Έντομο που προσβάλλει τους καρπούς και προκαλεί ζημιές στην παραγωγή. Συλλέξτε και καταστρέψτε τους προσβεβλημένους καρπούς.

Πότε μεταφυτεύω Ελιά;

Κάθε 2-3 χρόνια για νεαρά δέντρα· κάθε 4-5 χρόνια ή και περισσότερο για παλαιά, καλά εδραιωμένα δέντρα. Η ελιά έχει ρηχό αλλά πυκνό ριζικό σύστημα που δεν αντέχει στο λιμνάζον νερό. Χρειάζεται γλάστρα με πολλαπλές οπές αποστράγγισης και ανοιγμα στον πάτο. Ο καλύτερος χρόνος είναι η άνοιξη, όταν αρχίζει η νέα βλάστηση, ώστε το δέντρο να ανακάμψει γρήγορα.

Πώς πολλαπλασιάζω Ελιά;

Εμβολιασμός με πράσινο κλαδί (ημιξυλώδεις μοσχεύσεις με φύλλα), Μόσχευση με ξυλώδη μοσχεύματα (χειμερινή), Παραγωγή από σπόρους. Επέλεξε υγιή, ημιξυλώδη βλαστό της Olea europaea, μήκους περίπου 10 έως 15 cm, από φέτος. Κόψε το κλαδί κάτω από έναν κόμβο με αιχμηρό ψαλίδι και αφαίρεσε τα φύλλα από το κάτω μισό. Βούτηξε το κάτω άκρο σε ορμόνη ριζοβολίας και τοποθέτησέ το σε μείγμα τύρφης και περλίτη. Κράτα το υπόστρωμα ελαφρώς υγρό και το μέρος ημισκιερό, με θερμοκρασία περίπου 20 έως 25 °C. Μετά από 6 έως 10 εβδομάδες, έλεγξε για αντίσταση στο τράβηγμα. Όταν ριζώσει, μετέφερε το φυτό σε μεμονωμένο γλάστρα.

Πώς γράφτηκε αυτός ο οδηγός

Το Verdiss γράφει κάθε οδηγό με τεχνητή νοημοσύνη από βοτανικές πηγές και ελέγχει το είδος στο iNaturalist και στο Plants of the World Online (Kew). Οι αναγνώστες μπορούν να βαθμολογήσουν κάθε οδηγό στην εφαρμογή.

Πηγές

Οι πληροφορίες του Verdiss είναι γενικές οδηγίες. Μην τρως ποτέ ένα φυτό και μην το χρησιμοποιείς ως φάρμακο με βάση μια εφαρμογή: ρώτα έναν ειδικό.

Ελιά

Με λίγα λόγια