Vitis vinifera

Tưới nước

Nho (Vitis vinifera) là cây leo thân gỗ chịu hạn khá tốt nhờ bộ rễ ăn sâu, nhưng khi trồng trong chậu thì rễ bị giới hạn nên cần tưới đều hơn. Trong nhà, hãy tưới khi lớp đất mặt đã khô và tưới đẫm cho nước chảy ra đáy chậu, sau đó đổ bỏ nước thừa. Mùa sinh trưởng mạnh nhất (xuân đến hè) cây cần nhiều nước nhất, và mùa đông khi cây ngủ nghỉ thì giảm hẳn. Nhớ rằng nho không thích đất lúc nào cũng ướt đẫm.

Hôm nay có cần tưới không?

Dùng ngón tay ấn sâu khoảng 3-5 cm vào đất trong chậu. Nếu đất khô và bở thì cần tưới; nếu vẫn ẩm và dính tay thì chưa cần. Bạn cũng có thể nhấc chậu: chậu nhẹ bất thường là dấu hiệu đất đã khô.

Nho rất ghét úng rễ. Chậu phải có lỗ thoát nước tốt, và nên dùng hỗn hợp đất tơi xốp pha thêm cát hoặc perlite.

Ánh nắng

Nho là cây ưa nắng mạnh. Thiếu nắng cây sẽ vươn dài, lá mỏng, ít nhánh, và quả khó chín ngọt. Ở nơi có nắng gắt mùa hè, cần theo dõi để tránh cháy lá.

• Lý tưởng: Nắng trực tiếp · 6-8 giờ nắng trực tiếp mỗi ngày
• Chịu được: Nắng trực tiếp, Nắng bán phần
• Vị trí tốt nhất trong phòng: Sát cửa sổ
• Ánh sáng nhân tạo: Nếu trồng trong nhà thiếu nắng, dùng đèn LED phổ cây trồng đặt cách ngọn cây khoảng 30-45 cm, bật 12-14 giờ mỗi ngày. Đèn giúp duy trì lá xanh nhưng khó thay thế hoàn toàn nắng tự nhiên để ra quả.

Nhiệt độ

Grapevine (Nho châu Âu, Vitis vinifera) needs a long warm growing season for ripening fruit, plus a period of winter chill to break dormancy. Dormant vines tolerate cold well, but young shoots and flowers are easily damaged by late spring frost.

• Lý tưởng: 15–30 °C
• Chịu được: -15–38 °C
• Vùng chịu lạnh: 6-9

Bón phân

Nho châu Âu cần đạm vừa phải, vì bón quá nhiều đạm làm cây ra lá xanh um và ít quả. Kali và phốt pho giúp chùm quả đậu tốt và chín đều, còn cây trưởng thành thường chỉ cần bón ít.

• Phân bón tan chậm: Bón một lần mỗi năm vào đầu xuân, trước khi nhú lá, rải quanh gốc cách thân khoảng 30 cm.
• Phân hữu cơ đã ủ hoai như phân chuồng hoai mục hoặc phân trùn quế, Phân NPK cân bằng hoặc hơi thiên về kali, ví dụ tỷ lệ 10-10-10 hoặc 8-8-16, Phân giàu kali và magiê để hỗ trợ tạo đường và màu quả

Đất trồng

Vitis vinifera cần đất thoát nước tốt, thoáng khí để rễ không bị úng. Đất đọng nước là nguyên nhân hàng đầu khiến cây nho chết dần. Đất hơi kiềm nhẹ đến trung tính sẽ giúp cây hấp thụ dinh dưỡng tốt.

• Đất trồng nho thoáng khí (đất pha): Khoảng 40% đất vườn hoặc đất thịt, 30% perlite hoặc sỏi nhỏ, 20% compost hoai mục, 10% vỏ thông hoặc xơ dừa.
• Đất thịt pha cát sỏi (đất vườn): Đất thịt tự nhiên trộn với cát thô hoặc sỏi và một lượng vừa phải phân compost, không dùng đất sét nặng.
• Hỗn hợp đất trồng chậu chuyên dụng cho cây ăn quả: Đất trồng chậu chất lượng cao có bổ sung perlite hoặc sỏi, không dùng đất mặt ruộng nguyên chất trong chậu.
• pH 6–7.5

Thay chậu

Vitis vinifera (nho châu Âu, cây nho) hates soggy roots. Repot gently, keep the root ball intact, and never bury the graft union or the crown deeper than it was before.

• Bao lâu một lần: Every 2-3 years for container-grown grapevines; young vines in pots may need repotting yearly while they establish.
• Chậu mới: Choose a pot 5-10 cm wider than the root ball, with at least 40-50 cm depth for a young Vitis vinifera. Grapes have deep taproots, so a deep container matters more than a wide one. Always use a pot with several drainage holes.
• Mùa thay chậu: Mùa xuân, Mùa thu

Cách thay chậu

1. Tip the pot on its side and gently ease the vine out. Tap the sides if it sticks; do not pull by the trunk.
2. Loosen the outer roots with your fingers. Trim any black, mushy, or dead roots with clean shears.
3. Trim back about one-third of the root mass if the root ball is very dense, keeping healthy fibrous roots.
4. Set the vine in the new pot so the top of the root ball sits about 2-3 cm below the rim, with the graft union above soil level.
5. Fill around the roots with fresh soil, firm it lightly with your hands, and water thoroughly until water drains out the base.
6. Prune the top growth lightly if you removed a large amount of roots, to balance the vine with its reduced root system.

Cắt tỉa

Nho Vitis vinifera ra quả chủ yếu trên cành mới của mùa trước, nên cắt tỉa đúng cách mỗi năm là yếu tố quyết định sản lượng. Cắt vào lúc cây đang ngủ đông, khi nhiệt độ ổn định trên 0 °C, và tránh cắt khi trời lạnh dưới -5 °C.

Mùa cắt tỉa: Mùa đông, Mùa xuân

Cách cắt tỉa

1. Với nho trồng giàn, chọn 1 đến 2 thân chính khỏe, cắt bỏ các thân phụ không cần thiết.
2. Trên mỗi cành mang quả (cành ra quả của năm trước), giữ lại khoảng 2 đến 3 mắt trên cành đã chọn, cắt bỏ phần còn lại để cây không bị quá tải.
3. Chọn 1 cành thay thế gần gốc để cắt ngắn thành 2 mắt, làm nguồn cành ra quả cho năm sau.
4. Cắt xiên khoảng 45 độ cách mắt trên cùng khoảng 1 cm để nước không đọng trên vết cắt.
5. Sau khi cắt, thu gom và tiêu hủy cành bệnh; không ủ chung với cành khỏe.

Nhân giống

Nho (Vitis vinifera) thường được giâm từ cành gỗ cứng vì tỷ lệ ra rễ cao. Giống ghép trên gốc chịu phylloxera là cách bền nhất khi trồng ở vùng đất có sâu bệnh rễ.

Giới thiệu Vitis vinifera

Tên gọi khác: Nho châu Âu, Nho làm rượu, Nho nội địa, Grapevine

• Loại cây: leo, dây leo thân gỗ
• Tuổi thọ: perennial
• Phân bố: Có nguồn gốc từ châu Âu, Bắc Phi và Tây Nam Á (vùng Kavkaz và Trung Đông).
• Chiều cao trưởng thành: Dây leo có thể đạt 10–30 m khi trồng tự nhiên; trồng chậu thường giữ ở 2–4 m.
• Mùa hoa: Cuối xuân đến đầu hè.

Thú cưng · Con người

Thú cưng: An toàn · Con người: An toàn. Quả và lá nho không độc với chó, mèo và trẻ em theo ASPCA, nhưng nho (đặc biệt quả khô như nho khô) có thể gây suy thận nghiêm trọng ở chó; nên giữ xa thú cưng.

Vấn đề thường gặp

• Bệnh phấn trắng: Nấm tạo lớp bột trắng trên lá và quả, làm giảm quang hợp và làm nứt quả. Cần thông gió tốt và phun lưu huỳnh khi cần.
• Bệnh sương mai: Đốm vàng trên lá và mốc trắng dưới lá trong điều kiện ẩm ướt. Cắt bỏ lá bệnh và tránh tưới lên lá.
• Thối quả: Quả nứt và thối khi mưa nhiều gần lúc chín. Tỉa bớt chùm và đảm bảo thoát nước tốt.
• Rệp và nhện đỏ: Chích hút nhựa cây, lá vàng và xoăn. Dùng nước xà phòng hoặc dầu nhờn phun định kỳ.
• Thiếu nước hoặc úng rễ: Lá héo khi thiếu nước, còn úng rễ khi tưới quá nhiều làm lá vàng rụng.

Công dụng

Quả nho ăn tươi, làm nho khô và nước ép, nhưng chủ yếu dùng làm rượu vang. Lá non dùng làm món cuốn và dolma ở vùng Địa Trung Hải; dầu hạt nho được dùng trong ẩm thực và mỹ phẩm.

Có ăn được không?

Quả, lá non và hạt đều ăn được; quả ăn tươi, lá non nấu hoặc cuốn, hạt ép lấy dầu.

Lịch sử & truyền thuyết

Nho đã được thuần hóa ở vùng Kavkaz khoảng 8.000 năm trước, và rượu vang xuất hiện từ rất sớm trong các nền văn minh Lưỡng Hà và Ai Cập. Trong thần thoại Hy Lạp, Dionysus là thần rượu và nho, còn người La Mã mang cây nho đi khắp châu Âu.

Bạn có biết?

Phấn trắng phủ trên quả nho là lớp sáp tự nhiên (bloom) giúp bảo vệ quả khỏi nước và vi khuẩn; khi rửa quá kỹ, lớp này sẽ mất đi.

Câu hỏi thường gặp

Hướng dẫn này được viết thế nào

Verdiss viết mỗi hướng dẫn bằng AI dựa trên tài liệu thực vật học và đối chiếu loài với iNaturalist và Plants of the World Online (Kew). Người đọc có thể đánh giá từng hướng dẫn trong ứng dụng.

Nguồn

• iNaturalist
• Plants of the World Online (Kew)
• Wikipedia