Philodendron bipinnatifidum (Philodendron bipinnatifidum): hướng dẫn chăm sóc

Cách chăm sóc Philodendron bipinnatifidum

Tưới nước

Cây phi-lô-đen-đrông xẻ thùy (Philodendron bipinnatifidum) thích đất ẩm đều nhưng không úng. Bộ rễ dày của cây dễ thối nếu đất luôn ướt, nên hãy để lớp đất mặt khô khoảng 2-3 cm trước khi tưới lại. Chậu phải có lỗ thoát nước và đất nên tơi xốp, thoáng, pha thêm perlite hoặc vỏ thông.

Hôm nay có cần tưới không?

Dùng ngón tay ấn sâu khoảng 3 cm vào đất gần thân cây. Nếu đất còn ẩm hoặc dính tay thì chưa cần tưới. Bạn cũng có thể nhấc chậu: chậu nhẹ hẳn so với lúc vừa tưới đầy nghĩa là cây đang cần nước.

Tưới đến khi nước chảy ra khỏi lỗ đáy, sau đó đổ bỏ phần nước thừa trong đĩa lót. Vào mùa đông, hãy giảm tưới thay vì tưới theo lịch cố định, vì cây gần như ngừng phát triển.

Tưới quá nhiều

Cây phi-lô-đen-đrông xẻ thùy có bộ rễ nhiều thịt và nhạy với thiếu oxy trong đất. Khi đất úng kéo dài, rễ mất khả năng hút nước nên lá vẫn bị hư dù đất ướt.

Triệu chứng: Lá vàng từ gốc lên, cuống lá mềm và rũ, gốc thân có mùi chua hoặc thối, đất luôn ướt và có thể xuất hiện nấm mốc trắng trên mặt đất.

Cách khắc phục: Ngừng tưới ngay và đặt cây nơi thoáng gió, có nhiều ánh sáng gián tiếp. Lấy cây ra khỏi chậu, cắt bỏ rễ thối màu nâu đen, để rễ khô nhẹ rồi trồng lại vào đất mới tơi xốp trong chậu sạch có lỗ thoát nước.

Tưới quá ít

Cây có lá lớn xẻ thùy nên thoát hơi nước nhiều, đặc biệt trong mùa hè và khi ở gần cửa sổ. Nếu đất khô quá lâu, cây sẽ tự giảm diện tích lá để giữ nước.

Triệu chứng: Mép lá khô giòn và nâu, lá non có thể nhỏ hơn bình thường, cuống lá rũ xuống, đất khô và co rút khỏi thành chậu.

Cách khắc phục: Tưới chậm từ dưới đáy trong khoảng 30 phút để đất thấm đều trở lại. Sau đó tưới từ trên xuống và tăng nhẹ tần suất trong mùa nóng. Cắt bỏ các lá khô hoàn toàn để cây tập trung năng lượng cho lá mới.

Ánh nắng

Cây phi-lô-đen-đrông xẻ thùy cần ánh sáng sáng nhưng gián tiếp để phát triển lá xẻ thùy đẹp. Dưới ánh sáng yếu, cây ra lá nhỏ và ít xẻ thùy. Ngoài trời, cây cần được che bớt nắng gay gắt, đặc biệt vào buổi trưa mùa hè.

Lý tưởng: Sáng, gián tiếp · 4-6 giờ ánh sáng gián tiếp mỗi ngày, không có nắng gắt trực tiếp
Chịu được: Nắng bán phần, Sáng, gián tiếp
Vị trí tốt nhất trong phòng: Gần cửa sổ
Ánh sáng nhân tạo: Có thể dùng đèn LED trồng cây công suất vừa, đặt cách cây khoảng 30-45 cm và bật khoảng 10-12 giờ mỗi ngày. Hãy chọn đèn phổ trắng hoặc hơi ấm để lá giữ màu xanh đậm.

Thiếu sáng

Lá của cây cần năng lượng ánh sáng để tổng hợp đường và duy trì tốc độ sinh trưởng. Khi thiếu sáng, cây kéo dài cuống lá, lá mới nhỏ và ít xẻ thùy, khiến dáng cây kém cân đối.

Triệu chứng: Cuống lá vươn dài và nghiêng về phía nguồn sáng, lá mới nhỏ, màu xanh nhạt, ít hoặc không có các khía xẻ thùy, tốc độ ra lá rất chậm.

Cách khắc phục: Chuyển chậu đến gần cửa sổ hướng Đông hoặc Bắc có ánh sáng sáng, cách cửa sổ khoảng 1-2 mét. Xoay chậu một phần tư vòng mỗi tuần để cây mọc đều và thẳng. Có thể bổ sung đèn LED nếu nhà ít sáng.

Quá nhiều nắng

Lá lớn và mỏng của cây dễ bị tổn thương khi nhận nắng gắt trực tiếp, nhất là khi cây vừa chuyển từ chỗ râm sang chỗ sáng. Ánh nắng mạnh làm mất nước nhanh và làm cháy mô lá.

Triệu chứng: Lá xuất hiện các đốm vàng nhạt hoặc nâu khô, mép lá cuốn lại, lá non có thể bị vàng hoặc trắng bạc, đất khô nhanh bất thường.

Cách khắc phục: Di chuyển cây ra xa cửa sổ hoặc đặt sau rèm mỏng để lọc bớt ánh nắng. Nếu cây ngoài trời, chuyển dần ra nắng sáng trong vòng 1-2 tuần. Cắt bỏ lá bị cháy nặng để cây tập trung phát triển lá mới.

Nhiệt độ

Philodendron bipinnatifidum (hiện nay thường gọi là Thaumatophyllum bipinnatifidum, còn gọi là philodendron xẻ lá) là loài nhiệt đới đến từ đông nam Brazil. Cây thích ấm ổn định quanh năm, tránh gió lạnh và thay đổi nhiệt độ đột ngột. Giữ cây ở nơi trên 15°C là an toàn nhất trong nhà.

Lý tưởng: 18–27 °C
Chịu được: 10–35 °C
Vùng chịu lạnh: 10-12

Bón phân

Loài này sinh trưởng mạnh vào mùa xuân và hè, khi cây ra lá mới liên tục. Chỉ bón phân khi cây đang phát triển và đất đã ẩm, không bón khi cây bị stress hoặc vừa thay chậu. Với cây trong nhà, nên giảm bón khi ánh sáng yếu vào mùa đông.

Phân bón tan chậm: Bón một lần mỗi năm vào đầu xuân, khi cây bắt đầu ra lá mới. Không cần bón phân tan chậm vào mùa đông.
Phân lỏng cân bằng NPK 20-20-20 hoặc tương đương dành cho cây lá, Phân lỏng dành cho cây lá xanh có tỷ lệ đạm cao, ví dụ 3-1-2, Phân tan chậm dạng viên hạt cho cây cảnh trong nhà, loại 14-14-14 có vi lượng, Phân hữu cơ dạng lỏng hoặc phân trùn quế đã ủ hoai

Đất trồng

Trầu bà xẻ thùy lớn là cây thân leo biểu sinh trong tự nhiên, rễ cần không khí nhiều để hô hấp. Đất phải thoáng, tơi xốp và thoát nước nhanh; đất nặng, bí chặt là nguyên nhân hàng đầu khiến rễ bị thối.

Đất tơi xốp giàu mùn: Khoảng 40% đất trồng cây cảnh, 30% vỏ thông hoặc vỏ dừa xơ, 20% perlite và 10% than bùn hoặc mùn lá
Đất aroid thoáng khí: Khoảng 50% vỏ thông ngâm sơ, 25% perlite, 15% than bùn và 10% đất mùn hữu cơ
Đất trồng ngoài trời giàu hữu cơ: Đất vườn tơi trộn với 30-40% mùn lá hoai hoặc phân compost, thêm cát thô để tăng thoát nước
pH 5.5–6.5

Thay chậu

Philodendron bipinnatifidum (Philodendron bipinnatifidum, thường gọi là trầu bà xẻ thùy lớn) có bộ rễ khí sinh dày và phát triển nhanh vào mùa ấm. Chậu quá lớn giữ ẩm lâu dễ làm thối rễ, nên chỉ tăng kích thước vừa phải.

Bao lâu một lần: Mỗi 2-3 năm, hoặc khi rễ đã kín chậu và đùn lên mặt đất
Chậu mới: Chọn chậu lớn hơn chậu cũ khoảng 2-5 cm đường kính, có lỗ thoát nước đáy
Mùa thay chậu: Mùa xuân, Mùa hè

Cách thay chậu

Lật ngược chậu, nhẹ nhàng gõ vào thành chậu và rút cả khối rễ ra
Dùng tay gỡ bớt đất cũ quanh rễ, chỉ bỏ phần đất đã nén và bở vụn
Cắt bỏ rễ thối (mềm, đen, có mùi hôi) và rễ khô giòn bằng kéo sạch
Đặt một lớp đất mới xuống đáy chậu mới sao cho mặt bầu cây ngang với miệng chậu, cách mép chậu khoảng 2-3 cm
Đặt cây vào giữa chậu, lấp đất quanh bầu, dùng tay ấn nhẹ để loại bỏ túi khí
Tưới nước đủ thấm vừa phải, để ráo bớt và đặt cây nơi có ánh sáng gián tiếp

Cắt tỉa

Philodendron bipinnatifidum mọc thành cụm lá lớn xẻ thùy sâu từ gốc, không có một thân chính rõ ràng như nhiều loài leo khác. Vì vậy, bạn chỉ cần cắt tỉa để loại bỏ lá hỏng và điều chỉnh kích thước tán, không cần tỉa đỉnh để kích thích phân nhánh.

Mùa cắt tỉa: Mùa xuân, Mùa hè

Cách cắt tỉa

Dùng kéo sắc cắt cuống lá sát gốc, không để lại gốc cuống dài khô, tránh chỗ nhiễm bệnh.
Chỉ cắt lá đã vàng hoàn toàn hoặc hỏng nặng; không cắt quá khoảng một phần ba tổng số lá trong một lần để cây không bị suy yếu.
Với lá chỉ bị hỏng một phần, cắt phần mép khô theo đường cong tự nhiên, giữ phần lá còn xanh để quang hợp.
Nếu lá bị bệnh đốm hoặc thối, cắt sát mô khỏe và bỏ lá ra ngoài, không ủ làm phân.
Sau mỗi lần cắt, lau dụng cụ bằng cồn và rửa sạch tay. Đặt cây ở nơi sáng gián tiếp vài ngày để vết cắt khô nhanh.

Nhân giống

Tách chồi gốc (offsets) của cây Philodendron bipinnatifidum · Mùa xuân, Mùa hè

Chọn thời điểm cây đang sinh trưởng mạnh vào mùa xuân hoặc đầu mùa hè, khi nhiệt độ ổn định trên 18°C.
Dùng tay gạt nhẹ đất quanh gốc để tìm chồi con đã có ít nhất 3 đến 4 lá và rễ riêng.
Dùng dao hoặc kéo đã khử trùng bằng cồn cắt chồi ra khỏi cây mẹ, giữ càng nhiều rễ càng tốt.
Để vết cắt khô trong 1 đến 2 ngày ở chỗ râm mát, rồi trồng chồi vào chậu riêng có đất thoáng, giàu mùn.
Tưới vừa đủ và giữ chậu ở nơi sáng gián tiếp, đến khi chồi ra lá mới thì coi như đã thành công.

Giâm đoạn thân có rễ khí sinh · Mùa xuân, Mùa hè

Chọn cây già đã hình thành đoạn thân ngắn, có các rễ khí sinh nhìn thấy rõ.
Cắt đoạn thân dài khoảng 10 đến 15 cm, đảm bảo có ít nhất một mắt ngủ hoặc một vài rễ khí sinh.
Để vết cắt khô 2 đến 3 ngày, sau đó cắm đoạn thân nằm ngang hoặc nghiêng vào hỗn hợp đất tơi xốp, phần rễ khí sinh chôn nhẹ xuống đất.
Giữ đất hơi ẩm đều, không để úng, và đặt chậu ở nơi có nhiệt độ khoảng 22 đến 26°C.
Sau khoảng 4 đến 8 tuần, khi thấy lá non mọc ra, bạn có thể chuyển sang chậu riêng.

Chiết cành trên thân già · Mùa xuân, Mùa hè

Chọn một đoạn thân già, khỏe mạnh, cách đỉnh sinh trưởng khoảng 30 cm.
Dùng dao sắc khía một vòng nhỏ quanh thân, cắt sâu khoảng một phần ba đường kính, không cắt đứt hoàn toàn.
Bọc vùng khía bằng rêu sphagnum đã ngâm ẩm, rồi quấn lại bằng màng nilon trong suốt và buộc chặt hai đầu.
Kiểm tra độ ẩm của rêu hằng tuần và giữ nhiệt độ khoảng 24°C, tránh ánh nắng gắt trực tiếp.
Khi rễ mới đã phát triển đầy trong rêu, cắt đoạn thân dưới lớp bọc và trồng vào chậu.

Gieo hạt · Mùa xuân

Chỉ dùng hạt tươi lấy từ quả chín trên cây trưởng thành, vì hạt để lâu sẽ mất sức nảy mầm nhanh.
Ngâm hạt trong nước ấm khoảng 2 giờ để làm mềm lớp vỏ ngoài.
Gieo hạt trên hỗn hợp xơ dừa và perlite ẩm, ấn nhẹ, không cần phủ quá dày.
Đặt khay gieo ở nơi nhiệt độ khoảng 24 đến 27°C, có ánh sáng gián tiếp và giữ ẩm đều bằng cách phủ nắp nhựa trong.
Hạt có thể nảy mầm sau vài tuần đến vài tháng, nên kiên nhẫn và tránh đảo đất.

Cây Philodendron bipinnatifidum sinh chồi gốc khá nhiều, nên tách chồi là cách an toàn và nhanh nhất để nhân giống tại nhà. Đừng tách chồi quá nhỏ vì dễ chết.

Giới thiệu Philodendron bipinnatifidum

Tên gọi khác: Philodendron xẻ lông chim, Philodendron lá xẻ, Cây dây leo lá xẻ

Loại cây: dây leo, thân gỗ, cây cảnh trong nhà
Tuổi thọ: lâu năm (perennial)
Phân bố: Có nguồn gốc từ đông nam Brazil trong rừng mưa Đại Tây Dương.
Chiều cao trưởng thành: Trong nhà thường 1-2 m; ngoài tự nhiên có thể leo cao hơn nhiều mét
Mùa hoa: Không đáng kể trong điều kiện trồng cảnh

Thú cưng · Con người

Thú cưng: Có độc · Con người: Có độc. Chứa tinh thể calcium oxalate hòa tan gây đau, sưng và kích ứng miệng, môi, lưỡi khi nhai; có thể gây nôn. Theo ASPCA, thuộc nhóm độc với chó, mèo và người. Cần giữ xa trẻ nhỏ và vật nuôi.

Vấn đề thường gặp

Lá vàng: Thường do tưới quá nhiều hoặc úng rễ; kiểm tra đất và để khô bớt trước khi tưới lại.
Mép lá cháy nâu: Do nắng gắt trực tiếp hoặc không khí quá khô; dời ra chỗ sáng gián tiếp và tăng độ ẩm.
Rễ thối: Đất nén hoặc chậu không thoát nước; thay đất thoáng và cắt bỏ rễ mềm đen.
Rệp sáp: Xuất hiện ở nách lá và thân; lau bằng cồn loãng hoặc dầu neem.
Chân lá vươn dài, yếu: Thiếu sáng; chuyển đến vị trí sáng hơn.

Công dụng

Chủ yếu là cây cảnh trang trí nội thất nhờ tán lá xẻ lớn, bóng và dáng leo đẹp. Ở một số vùng nhiệt đới, cây được trồng ngoài trời làm cây che bóng hoặc phủ tường.

Có ăn được không?

Không ăn được; các bộ phận cây chứa calcium oxalate gây kích ứng.

Lịch sử & truyền thuyết

Loài được mô tả khoa học vào thế kỷ 19 từ mẫu thu thập ở Brazil và nhanh chóng trở thành cây cảnh phổ biến ở châu Âu. Trong nhiều nền văn hóa Nam Mỹ, các loài philodendron được xem là biểu tượng của sự bám víu và sức sống.

Bạn có biết?

Tên chi Philodendron có nghĩa là 'yêu thích cây', do cách loài này leo bám vào cây chủ.

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu tưới Philodendron bipinnatifidum một lần?

mỗi 7 ngày. Cây phi-lô-đen-đrông xẻ thùy (Philodendron bipinnatifidum) thích đất ẩm đều nhưng không úng. Bộ rễ dày của cây dễ thối nếu đất luôn ướt, nên hãy để lớp đất mặt khô khoảng 2-3 cm trước khi tưới lại. Chậu phải có lỗ thoát nước và đất nên tơi xốp, thoáng, pha thêm perlite hoặc vỏ thông. Dùng ngón tay ấn sâu khoảng 3 cm vào đất gần thân cây. Nếu đất còn ẩm hoặc dính tay thì chưa cần tưới. Bạn cũng có thể nhấc chậu: chậu nhẹ hẳn so với lúc vừa tưới đầy nghĩa là cây đang cần nước.

Philodendron bipinnatifidum cần bao nhiêu ánh sáng?

Sáng, gián tiếp (4-6 giờ ánh sáng gián tiếp mỗi ngày, không có nắng gắt trực tiếp). Cây phi-lô-đen-đrông xẻ thùy cần ánh sáng sáng nhưng gián tiếp để phát triển lá xẻ thùy đẹp. Dưới ánh sáng yếu, cây ra lá nhỏ và ít xẻ thùy. Ngoài trời, cây cần được che bớt nắng gay gắt, đặc biệt vào buổi trưa mùa hè.

Philodendron bipinnatifidum thích nhiệt độ nào?

18–27 °C. Philodendron bipinnatifidum (hiện nay thường gọi là Thaumatophyllum bipinnatifidum, còn gọi là philodendron xẻ lá) là loài nhiệt đới đến từ đông nam Brazil. Cây thích ấm ổn định quanh năm, tránh gió lạnh và thay đổi nhiệt độ đột ngột. Giữ cây ở nơi trên 15°C là an toàn nhất trong nhà.

Philodendron bipinnatifidum có độc với mèo và chó không?

Độc với mèo và chó: để xa tầm với của chúng. Chứa tinh thể calcium oxalate hòa tan gây đau, sưng và kích ứng miệng, môi, lưỡi khi nhai; có thể gây nôn. Theo ASPCA, thuộc nhóm độc với chó, mèo và người. Cần giữ xa trẻ nhỏ và vật nuôi.

Philodendron bipinnatifidum thường gặp những vấn đề gì?

Lá vàng: Thường do tưới quá nhiều hoặc úng rễ; kiểm tra đất và để khô bớt trước khi tưới lại. Mép lá cháy nâu: Do nắng gắt trực tiếp hoặc không khí quá khô; dời ra chỗ sáng gián tiếp và tăng độ ẩm. Rễ thối: Đất nén hoặc chậu không thoát nước; thay đất thoáng và cắt bỏ rễ mềm đen. Rệp sáp: Xuất hiện ở nách lá và thân; lau bằng cồn loãng hoặc dầu neem. Chân lá vươn dài, yếu: Thiếu sáng; chuyển đến vị trí sáng hơn.

Khi nào nên thay chậu Philodendron bipinnatifidum?

Mỗi 2-3 năm, hoặc khi rễ đã kín chậu và đùn lên mặt đất. Philodendron bipinnatifidum (Philodendron bipinnatifidum, thường gọi là trầu bà xẻ thùy lớn) có bộ rễ khí sinh dày và phát triển nhanh vào mùa ấm. Chậu quá lớn giữ ẩm lâu dễ làm thối rễ, nên chỉ tăng kích thước vừa phải.

Nhân giống Philodendron bipinnatifidum như thế nào?

Tách chồi gốc (offsets) của cây Philodendron bipinnatifidum, Giâm đoạn thân có rễ khí sinh, Chiết cành trên thân già, Gieo hạt. Chọn thời điểm cây đang sinh trưởng mạnh vào mùa xuân hoặc đầu mùa hè, khi nhiệt độ ổn định trên 18°C. Dùng tay gạt nhẹ đất quanh gốc để tìm chồi con đã có ít nhất 3 đến 4 lá và rễ riêng. Dùng dao hoặc kéo đã khử trùng bằng cồn cắt chồi ra khỏi cây mẹ, giữ càng nhiều rễ càng tốt. Để vết cắt khô trong 1 đến 2 ngày ở chỗ râm mát, rồi trồng chồi vào chậu riêng có đất thoáng, giàu mùn. Tưới vừa đủ và giữ chậu ở nơi sáng gián tiếp, đến khi chồi ra lá mới thì coi như đã thành công.

Hướng dẫn này được viết thế nào

Verdiss viết mỗi hướng dẫn bằng AI dựa trên tài liệu thực vật học và đối chiếu loài với iNaturalist và Plants of the World Online (Kew). Người đọc có thể đánh giá từng hướng dẫn trong ứng dụng.

Nguồn

Thông tin của Verdiss chỉ mang tính tham khảo chung. Đừng bao giờ ăn hay dùng cây làm thuốc chỉ dựa vào một ứng dụng: hãy hỏi ý kiến chuyên gia.

Philodendron bipinnatifidum

Tóm tắt