กวักมรกต (Zamioculcas zamiifolia): คู่มือการดูแล

วิธีดูแลกวักมรกต

การรดน้ำ

กวักมรกต (Zamioculcas zamiifolia) เก็บน้ำไว้ในเหง้าใต้ดินและลำต้น จึงทนแล้งได้ดีมาก แต่ไวต่อการขังน้ำในดินจนรากเน่า ควรรดน้ำเมื่อดินแห้งสนิทลึกราวครึ่งถึงหนึ่งในสามของกระถาง และใช้กระถางที่มีรูระบายน้ำพร้อมวัสดุปลูกที่โปร่งและระบายน้ำดี

วันนี้ต้องรดน้ำไหม?

ใช้นิ้วจิ้มลงในดินลึกประมาณ 3 ถึง 5 เซนติเมตร ถ้าดินแห้งสนิททั้งหมดให้รดน้ำ ถ้ายังมีความชื้นอยู่ให้รอ อีกวิธีคือยกกระถางดูว่าเบาลงมากหรือไม่ กระถางที่เบาและดินแห้งแสดงว่าถึงเวลารดน้ำแล้ว

ในฤดูหนาวและเมื่ออยู่ในที่แสงน้อย ต้นกวักมรกตใช้น้ำน้อยมาก ให้รดน้ำน้อยลงและเว้นระยะให้นานขึ้น การรดน้ำถี่เกินไปเป็นสาเหตุอันดับหนึ่งที่ทำให้ต้นตาย

รดน้ำมากเกินไป

กวักมรกตเก็บน้ำไว้ในเหง้าและลำต้นที่อวบ เมื่อดินชื้นนานเกินไป ออกซิเจนที่รากได้รับจะลดลงและเชื้อราจะเข้าทำลายได้ง่าย ทำให้รากและเหง้าเน่าอย่างรวดเร็ว

อาการ: ใบสีเหลืองและร่วงทีละใบโดยเริ่มจากโคนต้น โคนลำต้นนิ่มหรือเป็นสีดำ มีกลิ่นเหม็นจากดิน และดินชื้นอยู่ตลอดเวลา

วิธีแก้ไข: หยุดรดน้ำทันที เอาต้นออกจากกระถางแล้วตัดส่วนเหง้าและรากที่เน่าสีดำนิ่มทิ้งด้วยกรรไกรที่ฆ่าเชื้อแล้ว ปล่อยให้แผลแห้งสักครึ่งถึงหนึ่งวัน จากนั้นย้ายลงกระถางแห้งที่มีวัสดุระบายน้ำดี และรดน้ำใหม่เมื่อดินแห้งสนิท

รดน้ำน้อยเกินไป

กวักมรกตปรับตัวกับความแห้งแล้งได้ดี เพราะมีเหง้าเก็บน้ำไว้ใช้ได้นาน จึงทนการลืมรดน้ำได้มากกว่าพืชทั่วไป แต่หากขาดน้ำนานเกินไปเหง้าจะเริ่มหดและใบจะเสียรูปทรง

อาการ: ใบเหี่ยว ย่น หรือหย่อนลง ใบล่างๆ เหลืองแล้วแห้งกรอบ และดินแห้งแข็งจนน้ำซึมผ่านยาก

วิธีแก้ไข: รดน้ำให้ชุ่มทั่วทั้งกระถางหนึ่งครั้ง รอให้น้ำไหลออกให้หมด ใบจะค่อยๆ ฟื้นตัวภายในไม่กี่สัปดาห์ ถ้าดินแห้งแข็งมาก ให้แช่กระถางในน้ำ 20 ถึง 30 นาทีก่อน แล้วค่อยรดตามปกติ

แสงแดด

กวักมรกตต้องการแสงสว่างมากแต่ควรหลีกเลี่ยงแดดแรงตรงๆ ที่อาจไหม้ใบ ในที่ร่มที่สว่างพอ ต้นจะยังเจริญเติบโตได้แต่จะช้าลง ใบเป็นมันและเขียวเข้มเมื่อได้รับแสงที่เหมาะสม

เหมาะที่สุด: แสงสว่างแบบอ้อม · วันละประมาณ 4 ถึง 6 ชั่วโมงในแสงสว่างที่ไม่โดนแดดจัดตรงๆ
ทนได้: แดดรำไร, ร่มเงา
ตำแหน่งที่ดีที่สุดในห้อง: ใกล้หน้าต่าง
แสงไฟเทียม: หากอยู่ในห้องที่แสงธรรมชาติน้อย สามารถใช้หลอดไฟ LED สำหรับปลูกต้นไม้เปิดนาน 10 ถึง 12 ชั่วโมงต่อวันได้ ให้วางหลอดห่างจากใบประมาณ 30 ถึง 45 เซนติเมตร

แสงน้อยเกินไป

กวักมรกตมีลำต้นและเหง้าที่ใช้สะสมพลังงาน แต่เมื่อขาดแสงนานๆ การสังเคราะห์แสงจะลดลงจนต้นไม่สามารถผลิตพลังงานใหม่ได้เพียงพอ ทำให้การเจริญเติบโตหยุดชะงัก

อาการ: ก้านใบยืดยาวและโน้มเอียงเข้าหาแสง ใบมีขนาดเล็กลงและสีจางลง การเจริญเติบโตของใบใหม่ช้ามากหรือไม่เกิดเลย

วิธีแก้ไข: ย้ายต้นไปไว้ใกล้หน้าต่างที่รับแสงได้ดีขึ้น หมุนกระถางทุกสองสามสัปดาห์เพื่อให้ต้นตั้งตรง และลดการรดน้ำลงเพราะต้นใช้น้ำน้อยลงในที่แสงน้อย

แดดจัดเกินไป

แสงแดดจัดตรงๆ ทำให้ใบของกวักมรกตร้อนและสูญเสียน้ำเร็วกว่าที่รากจะดูดกลับได้ จึงทำให้ใบไหม้ได้ง่าย โดยเฉพาะต้นที่เพิ่งย้ายจากที่ร่มมาอยู่ที่โล่ง

อาการ: ใบเป็นจุดไหม้สีน้ำตาลหรือซีดจางที่ด้านที่หันเข้าหาแสง ใบเหลืองและเหี่ยวทั้งที่ดินไม่แห้ง

วิธีแก้ไข: ย้ายต้นออกจากแดดตรงไปไว้ห่างจากหน้าต่างหรือใช้ม่านบังแสงที่โปร่ง ตัดใบที่ไหม้ออกที่โคนก้าน และค่อยๆ ปรับต้นให้คุ้นกับแสงมากขึ้นทีละน้อยภายในสองสามสัปดาห์

อุณหภูมิ

กวักมรกต (Zamioculcas zamiifolia) เป็นไม้อวบน้ำจากแอฟริกาตะวันออก ทนความร้อนและอากาศแห้งได้ดี แต่ไม่ชอบความหนาวเย็นจัด ควรรักษาอุณหภูมิให้อยู่ระหว่าง 18 ถึง 27 องศาเซลเซียสตลอดปี และหลีกเลี่ยงการวางใกล้ลมแอร์หรือช่องประตูที่เปิดปิดบ่อย

เหมาะที่สุด: 18–27 °C
ทนได้: 10–35 °C
โซนความทนหนาว: 10-12

การใส่ปุ๋ย

กวักมรกตเป็นไม้อวบน้ำที่ต้องการปุ๋ยน้อยมาก การให้ปุ๋ยมากเกินไปจะทำให้รากและเหง้าเสียหายได้ง่ายกว่าการขาดปุ๋ย ควรให้ปุ๋ยเฉพาะช่วงที่ต้นกำลังเจริญเติบโตและต้องเจือจางปุ๋ยเสมอ

ปุ๋ยละลายช้า: ใส่ปุ๋ยเม็ดชนิดปล่อยช้าปีละ 1 ครั้งในต้นฤดูใบไม้ผลิ (มีนาคมถึงเมษายน) หรือไม่จำเป็นต้องใส่หากเปลี่ยนดินใหม่ในปีนั้น
ปุ๋ยเม็ดชนิดปล่อยช้าสูตรสมดุล เช่น 14-14-14, ปุ๋ยน้ำสูตรสมดุล เช่น 20-20-20 เจือจาง, ปุ๋ยสำหรับไม้ใบหรือไม้ประดับในร่มที่มีไนโตรเจนสูงเล็กน้อย

ดิน

กวักมรกตต้องการดินที่ระบายน้ำดีมากและไม่อุ้มน้ำ เพราะเหง้าใต้ดินจะเน่าได้ง่ายหากดินชื้นค้าง ควรเลือกดินที่ร่วนซุยและมีวัสดุช่วยให้น้ำไหลผ่านเร็ว

ดินผสมสำหรับแคคตัสและกระบองเพชร: ดินแคคตัสสำเร็จรูป 2 ส่วนผสมกับเพอร์ไลต์หรือหินภูเขาไฟ 1 ส่วน
ดินผสมระบายน้ำดีสำหรับไม้กระถาง: ดินปลูกทั่วไป 1 ส่วนผสมกับเพอร์ไลต์ 1 ส่วนและขุยมะพร้าวหรือพีทมอส 1 ส่วน
pH 6–7.5

การเปลี่ยนกระถาง

กวักมรกต (Zamioculcas zamiifolia) มีเหง้าหนาและเก็บน้ำไว้ในหัวใต้ดิน จึงทนแล้งได้ดีแต่ไวต่อการขังน้ำ การย้ายกระถางควรทำเมื่อจำเป็นและไม่ควรบ่อยเกินไป

ความถี่: ทุก 2-3 ปี หรือเมื่อรากเต็มกระถาง
กระถางใหม่: เลือกกระถางใหม่ที่ใหญ่กว่าเดิมประมาณ 2-5 ซม. รอบด้านและมีรูระบายน้ำที่ก้น เพราะกระถางใหญ่เกินไปจะทำให้ดินชื้นค้างและรากเน่าได้ง่าย
ช่วงเวลาเปลี่ยนกระถาง: ฤดูใบไม้ผลิ, ฤดูร้อน

วิธีเปลี่ยนกระถาง

คว่ำกระถางเดิมและบีบด้านข้างเบาๆ เพื่อให้ก้อนดินหลุดออกมาทั้งก้อน
ค่อยๆ แกะดินเก่าที่ผิวรากออกประมาณหนึ่งในสามด้วยมือ ระวังอย่าดึงเหง้าให้หัก
ตัดรากที่เน่า ดำ หรือเปื่อยออกด้วยกรรไกรที่ฆ่าเชื้อแล้ว และตัดเฉพาะส่วนที่เสียจริงเท่านั้น
ใส่ชั้นดินผสมลงก้นกระถางใหม่ให้ความสูงพอให้ตั้งเหง้าอยู่ระดับเดียวกับขอบกระถางเดิม
วางต้นลงตรงกลาง แล้วเติมดินรอบๆ ราก กดเบาๆ เพื่อไล่อากาศออก แต่อย่ากดแน่นจนเกินไป
รดน้ำเพียงเล็กน้อยให้ดินชื้นทั่วกัน แล้วรอให้น้ำซึมลงและระบายออกจนหมด

การตัดแต่งกิ่ง

ตัดเฉพาะก้านที่เหลือง เสีย หรือเหี่ยวจนไม่ฟื้น และไม่ควรตัดก้านใบสีเขียวสมบูรณ์เกินหนึ่งในสามของทรงพุ่มในครั้งเดียว เพราะกวักมรกตพึ่งพาเหง้าในการสะสมอาหารและฟื้นตัว

ช่วงเวลาตัดแต่งกิ่ง: ฤดูใบไม้ผลิ, ฤดูร้อน

วิธีตัดแต่งกิ่ง

ใช้กรรไกรหรือมีดที่ฆ่าเชื้อแล้วตรวจสอบว่าใบมีดคม
ตามรอยก้านใบที่เหลืองลงไปจนถึงจุดที่ก้านโผล่จากดิน แล้วตัดชิดโคนก้านที่ระดับวัสดุปลูกหรือใกล้เหง้ามากที่สุดโดยไม่ทำลายเหง้า
หากต้องการลดความสูง ให้ตัดก้านที่สูงเกินไปที่โคนก้านเพียงเส้นเดียว ไม่ตัดกลางก้าน เพราะจะไม่เกิดหน่อใหม่จากส่วนที่เหลือ
ทำความสะอาดมีดด้วยแอลกอฮอล์ระหว่างตัดแต่ละต้นเพื่อป้องกันการแพร่เชื้อ
ล้างมือและทิ้งเศษก้านใบให้ห่างจากเด็กและสัตว์เลี้ยง เพราะน้ำยางเป็นพิษ

การขยายพันธุ์

การแยกเหง้า (division) ของกวักมรกต · ฤดูใบไม้ผลิ, ฤดูร้อน

ค่อยๆ นำต้นออกจากกระถางแล้วปัดดินออกจากเหง้าสีเขียวอวบน้ำ (rhizome) เพื่อให้เห็นจุดที่เชื่อมต่อกันชัดเจน
ตรวจหาส่วนที่มีหน่อและรากอย่างน้อย 2 ถึง 3 ก้านใบต่อส่วนที่แยก แล้วใช้มีดคมที่ฆ่าเชื้อแล้วตัดเหง้าให้แยกออกจากกัน
ปล่อยให้แผลแห้งในที่ร่มอากาศถ่ายเทประมาณ 1 ถึง 2 วัน เพื่อลดโอกาสเน่า
ปลูกแต่ละส่วนลงกระถางขนาดพอดีที่ใช้วัสดุปลูกระบายน้ำดี รดน้ำเล็กน้อยแล้วตั้งในที่มีแสงสว่างแบบอ้อม

การปักใบย่อยหรือก้านใบ (leaf cutting) ของกวักมรกต · ฤดูใบไม้ผลิ, ฤดูร้อน

เลือกก้านใบที่สมบูรณ์ สีเขียวเข้ม ไม่มีรอยโรค แล้วตัดโคนก้านใบให้ชิดเหง้าหรือใกล้โคนใบมากที่สุด
ปล่อยให้แผลตัดแห้ง 1 ถึง 2 วัน จากนั้นจุ่มโคนในฮอร์โมนเร่งรากแบบผงถ้ามี
ปักโคนลงในวัสดุปลูกที่โปร่ง เช่น ขุยมะพร้าวผสมเพอร์ไลต์ ให้โคนฝังลึกประมาณ 3 ถึง 5 เซนติเมตร
รักษาความชื้นของวัสดุให้พอเปียกหมาดๆ ตั้งในที่อุณหภูมิประมาณ 22 ถึง 26 องศาเซลเซียส และใช้ถุงพลาสติกคลุมชั่วคราวเพื่อเพิ่มความชื้น
รอประมาณ 2 ถึง 6 เดือนจนเกิดหัวใต้ดิน (tuber) และรากใหม่ แล้วจึงย้ายลงกระถางจริง

การปักก้านใบแบบลำต้น (stem cutting) ของกวักมรกต · ฤดูใบไม้ผลิ, ฤดูร้อน

ตัดส่วนของลำต้นใต้ดินหรือก้านที่มีตาหน่อชัดเจน ใช้มีดฆ่าเชื้อให้สะอาด
ผึ่งแผลให้แห้งก่อนปักลงวัสดุปลูก เพราะส่วนนี้เน่าได้ง่ายหากชื้นเกินไป
ปักในวัสดุที่โปร่งและอุ่น ควบคุมความชื้นให้พอดีอย่าให้แฉะ แล้วรอการงอกของรากและหน่อใหม่นานหลายเดือน

ใช้การแยกเหง้าเป็นวิธีที่ง่ายและได้ผลเร็วที่สุดสำหรับกวักมรกต เพราะต้นที่แยกมามีระบบรากและเหง้าสำรองพร้อมอยู่แล้ว ส่วนการปักใบต้องใช้ความอดทนสูงและอาจใช้เวลาหลายเดือนกว่าจะเห็นหัวใหม่

เกี่ยวกับ กวักมรกต

ชื่ออื่น: แซดแซดแพลนต์, แซนซิบาร์เจม, เอเทอร์นิตีแพลนต์

ประเภทพืช: ไม้ล้มลุก, ไม้อวบน้ำ, พืชเหง้า
อายุขัย: perennial
การกระจายพันธุ์: มีถิ่นกำเนิดในป่าแห้งและป่าพรุทางตะวันออกของแอฟริกา ตั้งแต่เคนยาถึงโมซัมบิก
ความสูงเมื่อโตเต็มที่: 0.6-1 ม.
ช่วงออกดอก: ไม่ออกดอกชัดเจนในบ้าน

สัตว์เลี้ยง · คน

สัตว์เลี้ยง: มีพิษ · คน: มีพิษ. ทุกส่วนของต้นมีผลึกแคลเซียมออกซาเลตที่ทำให้ปากและลำคอระคายเคือง บวม และปวด หากกินเข้าไปควรรีบพบแพทย์หรือสัตวแพทย์ (ข้อมูลอ้างอิงจาก ASPCA)

ปัญหาที่พบบ่อย

เหง้าและรากเน่า: เกิดจากการรดน้ำมากเกินไปหรือดินระบายน้ำไม่ดี ใบจะเหลืองและก้านใบอ่อนลง ควรงดน้ำและตรวจเหง้า
ใบเหลือง: มักเกิดจากการรดน้ำถี่เกินไปหรือได้รับแสงน้อยมาก หรือเป็นใบแก่ที่หลุดตามธรรมชาติ
ใบไหม้: เกิดจากแดดจัดโดยตรงที่ทำให้ใบเป็นจุดน้ำตาลแห้ง ควรย้ายไปที่มีแสงกระจาย
เพลี้ยแป้ง: มักซ่อนตามซอกก้านใบและโคนต้น เช็ดด้วยแอลกอฮอล์ล้างมือหรือใช้น้ำมันสะเดาพ่น
การเจริญเติบโตช้า: ปกติในที่แสงน้อย ไม่จำเป็นต้องกังวลหากต้นยังแข็งแรง

ประโยชน์

ใช้เป็นไม้ประดับในบ้าน สำนักงาน และอาคารต่าง ๆ เพราะดูแลง่ายและทนสภาพแสงน้อย ใบเขียวเป็นมันให้ความสดชื่นแก่พื้นที่ภายใน

กินได้ไหม?

ไม่สามารถรับประทานได้ ทุกส่วนมีพิษ

ประวัติและตำนาน

ชื่อกวักมรกตเป็นที่รู้จักในวงการไม้ประดับมาตั้งแต่ช่วงศตวรรษที่ 20 เมื่อนักสะสมพืชชาวยุโรปนำเข้าจากแอฟริกาตะวันออก ต่อมาได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายในฐานะไม้ประดับที่ทนทาน ในบางวัฒนธรรมมีความเชื่อว่านำความโชคดีและความมั่งคั่งมาสู่บ้าน

รู้หรือไม่?

กวักมรกตสามารถเก็บน้ำไว้ในเหง้าใต้ดินได้มาก จึงอยู่รอดได้หลายสัปดาห์แม้ไม่มีน้ำ และใบบางส่วนยังสามารถคงอยู่ได้นานหลังถูกตัดออกจากต้น

คำถามที่พบบ่อย

ควรรดน้ำกวักมรกตบ่อยแค่ไหน?

ทุก 14 วัน. กวักมรกต (Zamioculcas zamiifolia) เก็บน้ำไว้ในเหง้าใต้ดินและลำต้น จึงทนแล้งได้ดีมาก แต่ไวต่อการขังน้ำในดินจนรากเน่า ควรรดน้ำเมื่อดินแห้งสนิทลึกราวครึ่งถึงหนึ่งในสามของกระถาง และใช้กระถางที่มีรูระบายน้ำพร้อมวัสดุปลูกที่โปร่งและระบายน้ำดี ใช้นิ้วจิ้มลงในดินลึกประมาณ 3 ถึง 5 เซนติเมตร ถ้าดินแห้งสนิททั้งหมดให้รดน้ำ ถ้ายังมีความชื้นอยู่ให้รอ อีกวิธีคือยกกระถางดูว่าเบาลงมากหรือไม่ กระถางที่เบาและดินแห้งแสดงว่าถึงเวลารดน้ำแล้ว

กวักมรกตต้องการแสงมากแค่ไหน?

แสงสว่างแบบอ้อม (วันละประมาณ 4 ถึง 6 ชั่วโมงในแสงสว่างที่ไม่โดนแดดจัดตรงๆ). กวักมรกตต้องการแสงสว่างมากแต่ควรหลีกเลี่ยงแดดแรงตรงๆ ที่อาจไหม้ใบ ในที่ร่มที่สว่างพอ ต้นจะยังเจริญเติบโตได้แต่จะช้าลง ใบเป็นมันและเขียวเข้มเมื่อได้รับแสงที่เหมาะสม

กวักมรกตชอบอุณหภูมิเท่าไร?

18–27 °C. กวักมรกต (Zamioculcas zamiifolia) เป็นไม้อวบน้ำจากแอฟริกาตะวันออก ทนความร้อนและอากาศแห้งได้ดี แต่ไม่ชอบความหนาวเย็นจัด ควรรักษาอุณหภูมิให้อยู่ระหว่าง 18 ถึง 27 องศาเซลเซียสตลอดปี และหลีกเลี่ยงการวางใกล้ลมแอร์หรือช่องประตูที่เปิดปิดบ่อย

กวักมรกตเป็นพิษต่อแมวและสุนัขไหม?

เป็นพิษต่อแมวและสุนัข: วางให้พ้นมือพวกมัน ทุกส่วนของต้นมีผลึกแคลเซียมออกซาเลตที่ทำให้ปากและลำคอระคายเคือง บวม และปวด หากกินเข้าไปควรรีบพบแพทย์หรือสัตวแพทย์ (ข้อมูลอ้างอิงจาก ASPCA)

ปัญหาที่พบบ่อยของกวักมรกตมีอะไรบ้าง?

เหง้าและรากเน่า: เกิดจากการรดน้ำมากเกินไปหรือดินระบายน้ำไม่ดี ใบจะเหลืองและก้านใบอ่อนลง ควรงดน้ำและตรวจเหง้า ใบเหลือง: มักเกิดจากการรดน้ำถี่เกินไปหรือได้รับแสงน้อยมาก หรือเป็นใบแก่ที่หลุดตามธรรมชาติ ใบไหม้: เกิดจากแดดจัดโดยตรงที่ทำให้ใบเป็นจุดน้ำตาลแห้ง ควรย้ายไปที่มีแสงกระจาย เพลี้ยแป้ง: มักซ่อนตามซอกก้านใบและโคนต้น เช็ดด้วยแอลกอฮอล์ล้างมือหรือใช้น้ำมันสะเดาพ่น การเจริญเติบโตช้า: ปกติในที่แสงน้อย ไม่จำเป็นต้องกังวลหากต้นยังแข็งแรง

ควรเปลี่ยนกระถางกวักมรกตเมื่อไร?

ทุก 2-3 ปี หรือเมื่อรากเต็มกระถาง. กวักมรกต (Zamioculcas zamiifolia) มีเหง้าหนาและเก็บน้ำไว้ในหัวใต้ดิน จึงทนแล้งได้ดีแต่ไวต่อการขังน้ำ การย้ายกระถางควรทำเมื่อจำเป็นและไม่ควรบ่อยเกินไป

ขยายพันธุ์กวักมรกตอย่างไร?

การแยกเหง้า (division) ของกวักมรกต, การปักใบย่อยหรือก้านใบ (leaf cutting) ของกวักมรกต, การปักก้านใบแบบลำต้น (stem cutting) ของกวักมรกต. ค่อยๆ นำต้นออกจากกระถางแล้วปัดดินออกจากเหง้าสีเขียวอวบน้ำ (rhizome) เพื่อให้เห็นจุดที่เชื่อมต่อกันชัดเจน ตรวจหาส่วนที่มีหน่อและรากอย่างน้อย 2 ถึง 3 ก้านใบต่อส่วนที่แยก แล้วใช้มีดคมที่ฆ่าเชื้อแล้วตัดเหง้าให้แยกออกจากกัน ปล่อยให้แผลแห้งในที่ร่มอากาศถ่ายเทประมาณ 1 ถึง 2 วัน เพื่อลดโอกาสเน่า ปลูกแต่ละส่วนลงกระถางขนาดพอดีที่ใช้วัสดุปลูกระบายน้ำดี รดน้ำเล็กน้อยแล้วตั้งในที่มีแสงสว่างแบบอ้อม

คู่มือนี้เขียนอย่างไร

Verdiss เขียนคู่มือแต่ละฉบับด้วย AI จากเอกสารอ้างอิงทางพฤกษศาสตร์ และตรวจสอบชนิดพืชกับ iNaturalist และ Plants of the World Online (Kew) ผู้อ่านให้คะแนนคู่มือแต่ละฉบับได้ในแอป

แหล่งข้อมูล

ข้อมูลของ Verdiss มีไว้เพื่อเป็นแนวทางทั่วไปเท่านั้น อย่ากินหรือใช้พืชเป็นยาโดยอาศัยข้อมูลจากแอป โปรดปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

กวักมรกต

สรุปสั้นๆ