วิธีดูแลถั่วแขก
การรดน้ำ
ถั่วแขก (Phaseolus vulgaris) ชอบดินที่ชื้นสม่ำเสมอ แต่ไม่แฉะ โดยเฉพาะช่วงออกดอกและติดฝัก การขาดน้ำในช่วงนี้ทำให้ดอกร่วงและฝักลีบ ควรรดน้ำที่โคนต้นให้ดินชื้นลึกประมาณ 2-3 ซม. แล้วรอให้ผิวดินแห้งเล็กน้อยก่อนรดครั้งถัดไป
วันนี้ต้องรดน้ำไหม?
ใช้นิ้วจิ้มดินลึกประมาณ 2-3 ซม. ถ้าดินแห้งและร่วน แสดงว่าถึงเวลารดน้ำ ถ้ายังชื้นและจับเป็นก้อนได้ ให้รอก่อน ใบที่เริ่มห้อยลู่เล็กน้อยในช่วงสายก็เป็นสัญญาณว่าต้องการน้ำ
ถั่วแขกมีรากตื้น จึงไวต่อความแห้งและความแฉะพร้อมกัน ใช้กระถางที่มีรูระบายน้ำและคลุมดินด้วยฟางบางๆ เพื่อรักษาความชื้นให้คงที่
รดน้ำมากเกินไป
ถั่วแขกมีรากอ่อนและไวต่อการขาดอากาศในดิน เมื่อดินแฉะนานเกินไปรากจะเน่าได้ง่าย ซึ่งเป็นปัญหาที่พบบ่อยกว่าการขาดน้ำในพืชตระกูลถั่วชนิดนี้
อาการ: ใบเหลืองซีดจากโคนต้นขึ้นไป ใบร่วงง่าย โคนต้นนิ่มหรือมีกลิ่นเหม็น และดินมีกลิ่นอับหรือมีราขึ้นบนผิว
วิธีแก้ไข: หยุดรดน้ำทันทีและปล่อยให้ดินแห้งลงจนถึงระดับ 3-4 ซม. ตัดส่วนที่เน่าออก และย้ายไปกระถางใหม่ที่มีดินระบายน้ำดีหากจำเป็น
รดน้ำน้อยเกินไป
ถั่วแขกคายน้ำมากในช่วงออกดอกและติดฝัก เมื่อขาดน้ำต้นจะหยุดการเจริญเติบโตและดอกจะร่วงก่อนติดฝัก ทำให้ผลผลิตลดลงมาก
อาการ: ใบห้อยลู่และเหี่ยวในช่วงบ่าย ขอบใบแห้งเป็นสีน้ำตาล ดอกร่วง และฝักที่ติดอยู่มีขนาดเล็กและลีบ
วิธีแก้ไข: รดน้ำให้ชุ่มทันทีจนดินชื้นลึก แล้วรดซ้ำในวันถัดไปเพื่อให้ดินอิ่มตัว คลุมโคนต้นด้วยฟางเพื่อลดการระเหยของน้ำ
แสงแดด
ถั่วแขกต้องการแสงแดดจัดเพื่อสร้างดอกและฝักได้ดี หากได้รับแสงน้อยกว่า 6 ชั่วโมงต่อวัน ต้นจะยืดยาวอ่อนแอและให้ฝักน้อย ควรปลูกในที่โล่งที่ได้รับแดดตลอดวัน
- เหมาะที่สุด: แดดจัด · 6-8 ชั่วโมงต่อวันเป็นแสงแดดโดยตรง
- ทนได้: แดดจัด, แดดรำไร
- ตำแหน่งที่ดีที่สุดในห้อง: ริมหน้าต่าง
- แสงไฟเทียม: หากปลูกในบ้านควรใช้หลอด LED ชนิดแสงขาวหรือหลอดปลูกพืชกำลังสูงวางห่างจากต้นประมาณ 30-45 ซม. เปิดวันละ 12-14 ชั่วโมง เพื่อช่วยให้ต้นสร้างดอกได้
แสงน้อยเกินไป
ถั่วแขกเป็นพืชที่ต้องการพลังงานจากแสงสูงเพื่อสังเคราะห์แสงและสร้างฝัก เมื่อแสงไม่พอ ต้นจะเอนหาแสงและอ่อนแอ ทำให้ไม่สามารถผลิตฝักได้เต็มที่
อาการ: ลำต้นยืดยาวผิดปกติและเอนไปทางแสง ใบมีขนาดเล็กและสีเขียวจาง ดอกน้อยหรือไม่ออกดอกเลย และฝักที่ติดมีจำนวนน้อย
วิธีแก้ไข: ย้ายไปที่ที่มีแดดจัดมากขึ้น เช่น หน้าต่างทิศใต้หรือตะวันตก หรือใช้หลอดปลูกพืชเสริมตามคำแนะนำข้างต้น
แดดจัดเกินไป
แม้ถั่วแขกชอบแดดจัด แต่ในช่วงอากาศร้อนจัดเกินไปหรือแดดแรงต่อเนื่องอาจทำให้ใบไหม้และดอกร่วง โดยเฉพาะเมื่อดินแห้งเร็วจากความร้อน
อาการ: ใบมีจุดขาวหรือน้ำตาลแห้งบนผิวที่โดนแดดโดยตรง ใบห่อหรือเหี่ยวในช่วงบ่ายแม้ดินชื้น และดอกร่วงเร็วกว่าปกติ
วิธีแก้ไข: ใช้ผ้าพรางแสงประมาณ 30-40% ช่วงบ่ายในฤดูร้อน รดน้ำให้เพียงพอเพื่อลดความเครียดจากความร้อน และคลุมดินด้วยฟางเพื่อรักษาความชื้น
อุณหภูมิ
ถั่วแขก (Phaseolus vulgaris) เป็นพืชฤดูร้อนที่ชอบอากาศอบอุ่นและไม่ทนน้ำค้างแข็ง ช่วงที่เหมาะที่สุดคือ 18-27 องศาเซลเซียส เมล็ดจะงอกได้ดีเมื่อดินอุ่นอย่างน้อย 15 องศาเซลเซียส จึงควรปลูกหลังวันที่อากาศอุ่นพ้นช่วงหนาวแล้วเท่านั้น
- เหมาะที่สุด: 18–27 °C
- ทนได้: 7–35 °C
- โซนความทนหนาว: ปลูกเป็นพืชฤดูเดียวในโซน 1-11
การใส่ปุ๋ย
ถั่วแขกต้องการฟอสฟอรัสและโพแทสเซียมเพื่อการออกดอกและติดฝัก ส่วนไนโตรเจนควรให้น้อย เพราะถ้ามากเกินไปต้นจะเขียวท้วมแต่ติดฝักน้อย ควรปรับดินให้ค่า pH อยู่ที่ประมาณ 6.0-7.0 เพื่อให้รากดูดธาตุอาหารได้ดี
- ปุ๋ยละลายช้า: ใส่ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยเม็ดสลายช้าครั้งเดียวก่อนปลูกหรือตอนปลูก ไม่ต้องใส่ซ้ำบ่อย เพราะถั่วแขกตรึงไนโตรเจนเองได้จากปมรากที่ทำงานร่วมกับแบคทีเรีย Rhizobium
- ปุ๋ยคอกที่ผ่านการหมักแล้ว เช่น มูลวัวหรือมูลไก่, ปุ๋ยสูตรโพแทสเซียมและฟอสฟอรัสสูง เช่น 5-10-10 หรือปุ๋ยสำหรับพืชผล, ปุ๋ยเม็ดสลายช้าที่มีฟอสฟอรัสและโพแทสเซียมเป็นหลัก, ปุ๋ยน้ำอินทรีย์สูตรเจือจาง เช่น น้ำหมักปลา
ดิน
ถั่วแขกต้องการดินที่ระบายน้ำดีเป็นพิเศษ เพราะรากจะเน่าได้ง่ายเมื่อดินแฉะขังน้ำ และควรมีอินทรียวัตถุพอประมาณเพื่อให้ธาตุอาหารพร้อมใช้ ดินที่มีความเป็นกรดด่างเป็นกลางถึงกรดอ่อนจะช่วยให้รากดูดธาตุอาหารได้ดี
- ดินร่วนปนทราย: ดินสวนผสมกับทรายหยาบหรือเพอร์ไลต์ประมาณ 1 ส่วนต่อดิน 2 ส่วน
- ดินปลูกผสมอินทรียวัตถุ: ดินปลูกทั่วไป 2 ส่วน ผสมปุ๋ยคอกที่ย่อยสลายแล้วหรือกาบมะพร้าวสับ 1 ส่วน และขุยมะพร้าว 1 ส่วน
- pH 6–7
การเปลี่ยนกระถาง
ถั่วแขกไม่ชอบการย้ายปลูกซ้ำ ๆ รากอ่อนแอและเสียหายง่าย ดังนั้นควรเพาะเมล็ดลงกระถางถาวรตั้งแต่แรกหรือย้ายเมื่อต้นยังเล็กมาก และควรทำในช่วงที่อากาศอบอุ่นไม่ต่ำกว่า 18 องศาเซลเซียส
- ความถี่: ทุกฤดูปลูกใหม่ ไม่จำเป็นต้องย้ายกระถางบ่อย เพราะถั่วแขก (Phaseolus vulgaris) เป็นพืชอายุสั้นที่มักปลูกเป็นพืชฤดูเดียว
- กระถางใหม่: กระถางขนาดกว้างและลึกราว 25-30 ซม. ที่มีรูระบายน้ำ เพื่อให้รากแก้วและรากฝอยมีที่เติบโต
- ช่วงเวลาเปลี่ยนกระถาง: ฤดูใบไม้ผลิ, ฤดูร้อน
วิธีเปลี่ยนกระถาง
- รดน้ำต้นถั่วแขกก่อนย้ายประมาณ 1 ชั่วโมง เพื่อให้ดินจับตัวเป็นก้อนและรากไม่ขาดง่าย
- ค่อย ๆ พลิกกระถางเดิม ใช้มือรองโคนต้นแล้วดึงออกอย่างเบามือ อย่าดึงที่ลำต้น
- คลายรากที่พันกันเบา ๆ เฉพาะส่วนที่แน่นมาก ตัดรากที่เน่าหรือเป็นสีดำทิ้ง
- วางต้นลงกระถางใหม่ให้โคนต้นอยู่ระดับเดียวกับดินเดิม แล้วเติมดินรอบ ๆ พร้อมกดเบา ๆ
- ปักไม้ค้ำหรือตาข่ายให้ห่างจากโคนต้นเพื่อไม่กระทบราก แล้วรดน้ำให้ชุ่มจนน้ำไหลออกรูด้านล่าง
การตัดแต่งกิ่ง
ถั่วแขกเป็นพืชล้มลุกอายุสั้น จึงไม่จำเป็นต้องตัดแต่งมากเหมือนไม้ยืนต้น การตัดแต่งควรทำเฉพาะส่วนที่จำเป็นเพื่อให้ได้ผลผลิตและสุขภาพต้นที่ดี ควรใช้กรรไกรที่คมและสะอาดเสมอ
ช่วงเวลาตัดแต่งกิ่ง: ฤดูใบไม้ผลิ, ฤดูร้อน
วิธีตัดแต่งกิ่ง
- เมื่อต้นสูงประมาณ 30 เซนติเมตร ให้หยุดยอดกลางต้นโดยใช้กรรไกรตัดยอดอ่อนที่อยู่เหนือข้อใบคู่ที่ 4-5 เพื่อกระตุ้นให้แตกกิ่งข้าง (เฉพาะพันธุ์พุ่มที่ไม่เลื้อย)
- สำหรับพันธุ์เลื้อย ให้ปล่อยยอดขึ้นตามค้างและตัดเฉพาะยอดที่เกินความสูงค้างที่ตั้งไว้
- ตัดใบเหลือง ใบเป็นโรค หรือใบที่แห้งออกที่โคนก้านใบ เพื่อลดการสะสมของโรคและให้แสงถึงโคนต้น
- เด็ดฝักที่แก่เกินไป เมล็ดแข็งหรือฝักเหี่ยว ออกทันที เพราะจะดึงอาหารจากต้นและทำให้ฝักใหม่ออกน้อยลง
- ไม่ควรตัดกิ่งหรือยอดมากกว่าหนึ่งในสามของต้นในครั้งเดียว เพราะต้นถั่วแขกจะฟื้นตัวช้าและผลผลิตลดลง
การขยายพันธุ์
การปลูกจากเมล็ด (Direct sowing) · ฤดูใบไม้ผลิ, ฤดูร้อน
- เลือกเมล็ดถั่วแขก Phaseolus vulgaris ที่อวบ ไม่มีรอยแตกหรือรอยกัด แช่น้ำอุ่นประมาณ 30 องศาเซลเซียส นาน 2-4 ชั่วโมงก่อนปลูกเพื่อให้เปลือกนิ่มและงอกเร็วขึ้น
- เตรียมดินร่วนซุยที่ระบายน้ำดี ผสมปุ่ยคอกหรือปุ๋ยหมักเล็กน้อย ดินควรมีอุณหภูมิอย่างน้อย 15 องศาเซลเซียสก่อนหยอดเมล็ด
- หยอดเมล็ดลึกประมาณ 2-3 เซนติเมตร ห่างกันประมาณ 8-10 เซนติเมตรในแถวที่เว้นระยะกันประมาณ 45 เซนติเมตร
- รดน้ำให้ดินชุ่มแต่ไม่แฉะ ปกติเมล็ดจะงอกภายใน 7-10 วัน
- เมื่อต้นกล้าสูงประมาณ 5-7 เซนติเมตร ให้ถอนแยกให้เหลือต้นที่แข็งแรงที่สุดในแต่ละหลุม
การเพาะในกระถางแล้วย้ายลงแปลง · ฤดูใบไม้ผลิ
- เพาะเมล็ดลงถ้วยกระดาษหรือกระถางเล็กในช่วงปลายฤดูหนาวถึงต้นฤดูใบไม้ผลิ ประมาณ 3-4 สัปดาห์ก่อนวันสุดท้ายที่คาดว่าจะไม่มีน้ำค้างแข็ง
- วางไว้ในที่ที่มีแดดจัดหรือใต้แสงไฟ และรักษาอุณหภูมิให้อยู่ราว 18-24 องศาเซลเซียส
- ก่อนย้ายลงแปลง 7-10 วัน ให้ค่อยๆ นำต้นกล้าออกไปรับแสงและลมวันละน้อยๆ เพื่อปรับตัว
- ย้ายลงแปลงเมื่อต้นกล้ามีใบจริง 2-3 คู่ และอากาศอุ่นพอ โดยระวังไม่ให้รากถูกรบกวนมาก เพราะถั่วแขกไม่ชอบการย้ายปลูก
ถั่วแขกมีรากแก้วที่บอบบาง จึงควรหยอดเมล็ดลงแปลงโดยตรงหรือใช้ภาชนะที่ย้ายได้ง่าย และควรปลูกเมล็ดซ้ำเป็นระยะทุก 2-3 สัปดาห์เพื่อให้มีผลผลิตต่อเนื่อง
เกี่ยวกับ ถั่วแขก
ชื่ออื่น: ถั่วลันเตาฝรั่ง, ถั่วฝรั่ง, kidney bean, French bean
- ประเภทพืช: ไม้ล้มลุก, ไม้เลื้อย, พืชอาหาร
- อายุขัย: ประเภทพืชล้มลุกอายุปีเดียว (annual) ตายหลังให้ผลผลิต
- การกระจายพันธุ์: มีถิ่นกำเนิดในอเมริกากลางและอเมริกาใต้ โดยเฉพาะบริเวณเม็กซิโกและเทือกเขาแอนดีส
- ความสูงเมื่อโตเต็มที่: 30-60 ซม. (พันธุ์พุ่ม) และ 2-3 ม. (พันธุ์เลื้อย)
- ช่วงออกดอก: ช่วงต้นถึงกลางฤดูร้อน
สัตว์เลี้ยง · คน
สัตว์เลี้ยง: ปลอดภัย · คน: มีพิษเล็กน้อย. ฝักและเมล็ดที่ปรุงสุกแล้วปลอดภัย แต่เมล็ดดิบมีสาร phytohaemagglutinin (lectin) ที่ทำให้อาเจียนและท้องเสียได้ ไม่ควรให้เด็กหรือสัตว์เลี้ยงกินฝักหรือเมล็ดดิบ
ปัญหาที่พบบ่อย
- โรคราแป้ง: เกิดเป็นผงสีขาวบนใบเมื่ออากาศชื้นและอับ ควรเว้นระยะปลูกให้โปร่งและหลีกเลี่ยงการรดน้ำบนใบ
- เพลี้ยอ่อน: ดูดน้ำเลี้ยงที่ยอดอ่อนและฝัก ทำให้ใบหงิกและการติดฝักลดลง ฉีดพ่นน้ำแรงๆ หรือใช้สบู่ชีวภาพช่วยกำจัด
- โรคเน่าคอดิน: ต้นเฉาและโคนต้นเน่าในดินที่แฉะหรือระบายน้ำไม่ดี ควรปลูกในดินโปร่งและไม่รดน้ำมากเกินไป
- ดอกร่วงไม่ติดฝัก: เกิดเมื่ออุณหภูมิสูงเกิน 32°C หรือได้รับน้ำไม่สม่ำเสมอ ควรพรางแสงช่วงร้อนจัดและรักษาความชื้นในดิน
ประโยชน์
ใช้เป็นอาหารหลักทั้งฝักสดและเมล็ดแห้ง เช่น ในแกงและสลัด ปลูกเป็นพืชบำรุงดินในระบบเกษตรหมุนเวียน ส่วนเปลือกและลำต้นใช้เป็นอาหารสัตว์ได้
กินได้ไหม?
ฝักอ่อนและเมล็ดแก่ที่ปรุงสุกแล้วกินได้ ต้องต้มให้สุกเต็มที่เพื่อทำลายสาร lectin ห้ามกินเมล็ดดิบหรือปรุงไม่สุก
ประวัติและตำนาน
ถั่วแขกถูกเพาะปลูกในเมโสอเมริกาและแอนดีสตั้งแต่ก่อนยุคโคลัมบัส ชาวพื้นเมืองปลูกคู่กับข้าวโพดและสควอชในระบบ 'สามพี่น้อง' ที่ช่วยกันเติบโต หลังการค้นพบโลกใหม่ ถั่วแขกได้แพร่หลายไปทั่วยุโรปและเอเชีย
รู้หรือไม่?
ถั่วแขกเป็นหนึ่งในพืชที่มนุษย์ปลูกเพื่อบริโภคเก่าแก่ที่สุดในโลก และพบโบราณวัตถุของเมล็ดในถ้ำเปรูที่มีอายุนับพันปี
คำถามที่พบบ่อย
ควรรดน้ำถั่วแขกบ่อยแค่ไหน?
ทุก 3 วัน. ถั่วแขก (Phaseolus vulgaris) ชอบดินที่ชื้นสม่ำเสมอ แต่ไม่แฉะ โดยเฉพาะช่วงออกดอกและติดฝัก การขาดน้ำในช่วงนี้ทำให้ดอกร่วงและฝักลีบ ควรรดน้ำที่โคนต้นให้ดินชื้นลึกประมาณ 2-3 ซม. แล้วรอให้ผิวดินแห้งเล็กน้อยก่อนรดครั้งถัดไป ใช้นิ้วจิ้มดินลึกประมาณ 2-3 ซม. ถ้าดินแห้งและร่วน แสดงว่าถึงเวลารดน้ำ ถ้ายังชื้นและจับเป็นก้อนได้ ให้รอก่อน ใบที่เริ่มห้อยลู่เล็กน้อยในช่วงสายก็เป็นสัญญาณว่าต้องการน้ำ
ถั่วแขกต้องการแสงมากแค่ไหน?
แดดจัด (6-8 ชั่วโมงต่อวันเป็นแสงแดดโดยตรง). ถั่วแขกต้องการแสงแดดจัดเพื่อสร้างดอกและฝักได้ดี หากได้รับแสงน้อยกว่า 6 ชั่วโมงต่อวัน ต้นจะยืดยาวอ่อนแอและให้ฝักน้อย ควรปลูกในที่โล่งที่ได้รับแดดตลอดวัน
ถั่วแขกชอบอุณหภูมิเท่าไร?
18–27 °C. ถั่วแขก (Phaseolus vulgaris) เป็นพืชฤดูร้อนที่ชอบอากาศอบอุ่นและไม่ทนน้ำค้างแข็ง ช่วงที่เหมาะที่สุดคือ 18-27 องศาเซลเซียส เมล็ดจะงอกได้ดีเมื่อดินอุ่นอย่างน้อย 15 องศาเซลเซียส จึงควรปลูกหลังวันที่อากาศอุ่นพ้นช่วงหนาวแล้วเท่านั้น
ถั่วแขกเป็นพิษต่อแมวและสุนัขไหม?
ปลอดภัยสำหรับแมวและสุนัข ฝักและเมล็ดที่ปรุงสุกแล้วปลอดภัย แต่เมล็ดดิบมีสาร phytohaemagglutinin (lectin) ที่ทำให้อาเจียนและท้องเสียได้ ไม่ควรให้เด็กหรือสัตว์เลี้ยงกินฝักหรือเมล็ดดิบ
ปัญหาที่พบบ่อยของถั่วแขกมีอะไรบ้าง?
โรคราแป้ง: เกิดเป็นผงสีขาวบนใบเมื่ออากาศชื้นและอับ ควรเว้นระยะปลูกให้โปร่งและหลีกเลี่ยงการรดน้ำบนใบ เพลี้ยอ่อน: ดูดน้ำเลี้ยงที่ยอดอ่อนและฝัก ทำให้ใบหงิกและการติดฝักลดลง ฉีดพ่นน้ำแรงๆ หรือใช้สบู่ชีวภาพช่วยกำจัด โรคเน่าคอดิน: ต้นเฉาและโคนต้นเน่าในดินที่แฉะหรือระบายน้ำไม่ดี ควรปลูกในดินโปร่งและไม่รดน้ำมากเกินไป ดอกร่วงไม่ติดฝัก: เกิดเมื่ออุณหภูมิสูงเกิน 32°C หรือได้รับน้ำไม่สม่ำเสมอ ควรพรางแสงช่วงร้อนจัดและรักษาความชื้นในดิน
ควรเปลี่ยนกระถางถั่วแขกเมื่อไร?
ทุกฤดูปลูกใหม่ ไม่จำเป็นต้องย้ายกระถางบ่อย เพราะถั่วแขก (Phaseolus vulgaris) เป็นพืชอายุสั้นที่มักปลูกเป็นพืชฤดูเดียว. ถั่วแขกไม่ชอบการย้ายปลูกซ้ำ ๆ รากอ่อนแอและเสียหายง่าย ดังนั้นควรเพาะเมล็ดลงกระถางถาวรตั้งแต่แรกหรือย้ายเมื่อต้นยังเล็กมาก และควรทำในช่วงที่อากาศอบอุ่นไม่ต่ำกว่า 18 องศาเซลเซียส
ขยายพันธุ์ถั่วแขกอย่างไร?
การปลูกจากเมล็ด (Direct sowing), การเพาะในกระถางแล้วย้ายลงแปลง. เลือกเมล็ดถั่วแขก Phaseolus vulgaris ที่อวบ ไม่มีรอยแตกหรือรอยกัด แช่น้ำอุ่นประมาณ 30 องศาเซลเซียส นาน 2-4 ชั่วโมงก่อนปลูกเพื่อให้เปลือกนิ่มและงอกเร็วขึ้น เตรียมดินร่วนซุยที่ระบายน้ำดี ผสมปุ่ยคอกหรือปุ๋ยหมักเล็กน้อย ดินควรมีอุณหภูมิอย่างน้อย 15 องศาเซลเซียสก่อนหยอดเมล็ด หยอดเมล็ดลึกประมาณ 2-3 เซนติเมตร ห่างกันประมาณ 8-10 เซนติเมตรในแถวที่เว้นระยะกันประมาณ 45 เซนติเมตร รดน้ำให้ดินชุ่มแต่ไม่แฉะ ปกติเมล็ดจะงอกภายใน 7-10 วัน เมื่อต้นกล้าสูงประมาณ 5-7 เซนติเมตร ให้ถอนแยกให้เหลือต้นที่แข็งแรงที่สุดในแต่ละหลุม
คู่มือนี้เขียนอย่างไร
Verdiss เขียนคู่มือแต่ละฉบับด้วย AI จากเอกสารอ้างอิงทางพฤกษศาสตร์ และตรวจสอบชนิดพืชกับ iNaturalist และ Plants of the World Online (Kew) ผู้อ่านให้คะแนนคู่มือแต่ละฉบับได้ในแอป
แหล่งข้อมูล
ข้อมูลของ Verdiss มีไว้เพื่อเป็นแนวทางทั่วไปเท่านั้น อย่ากินหรือใช้พืชเป็นยาโดยอาศัยข้อมูลจากแอป โปรดปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
