วิธีดูแลกะหล่ำ
การรดน้ำ
กะหล่ำต้องการดินชื้นสม่ำเสมอตลอดการเจริญเติบโต โดยเฉพาะช่วงที่หัวกำลังก่อตัว ดินที่แห้งสลับกับแฉะจะทำให้หัวแตกหรือหัวไม่แน่น รดน้ำที่โคนต้นให้ซึมลึกถึงราก
วันนี้ต้องรดน้ำไหม?
ใช้นิ้วจิ้มดินลึกประมาณ 2-3 เซนติเมตรใกล้โคนต้น ถ้าดินแห้งให้รดน้ำ ถ้ายังชื้นอยู่ให้รออีกวัน หากปลูกในกระถาง ให้ลองยกกระถางดู ถ้าเบาผิดปกติแสดงว่าดินแห้งแล้ว
รดน้ำตอนเช้าตรู่ ใบจะแห้งเร็วขึ้นในตอนกลางวัน ซึ่งช่วยลดการเกิดโรคราและหนอนที่ชอบความชื้นบนใบกะหล่ำ
รดน้ำมากเกินไป
กะหล่ำมีรากตื้นและหัวอวบน้ำ เมื่อดินขังน้ำนาน รากจะขาดอากาศและเน่าได้ง่าย โดยเฉพาะในดินเหนียวที่ระบายน้ำไม่ดี
อาการ: ใบล่างเหลืองซีดเริ่มจากโคนต้นขึ้นมา โคนต้นนิ่มเป็นเมือก มีกลิ่นเหม็น และอาจเกิดโรคเน่าดำ
วิธีแก้ไข: หยุดรดน้ำทันทีจนดินแห้งลงบ้าง ปรับดินให้ร่วนซุยด้วยปุ๋ยคอกหรือแกลบ และถ้าโคนเน่าแล้วให้ตัดส่วนที่เสียออก
รดน้ำน้อยเกินไป
ใบกะหล่ำคายน้ำมากและหัวต้องการน้ำอย่างต่อเนื่องเพื่อขยายตัว เมื่อขาดน้ำใบจะเหี่ยวและหัวจะแข็งกระด้าง ทำให้รสขมและแตกง่ายเมื่อได้น้ำกะทันหัน
อาการ: ใบเหี่ยวห้อยลงในตอนสาย ขอบใบแห้งกรอบเป็นสีน้ำตาล หัวเล็กและแน่นเกินไป
วิธีแก้ไข: รดน้ำให้ชุ่มลึกทันที และรดซ้ำในวันถัดไปเพื่อให้น้ำซึมลงถึงราก คลุมโคนด้วยฟางเพื่อลดการระเหยของน้ำจากดิน
แสงแดด
กะหล่ำต้องการแสงแดดจัดเพื่อให้ใบหนาและหัวแน่น หากได้รับแสงน้อยต้นจะยืดและหัวจะหลวม จึงควรปลูกในที่โล่งแจ้งที่ได้รับแดดตลอดวัน
- เหมาะที่สุด: แดดจัด · 6-8 ชั่วโมงต่อวัน
- ทนได้: แดดรำไร
- ตำแหน่งที่ดีที่สุดในห้อง: ริมหน้าต่าง
- แสงไฟเทียม: หากปลูกในร่ม ควรใช้หลอดไฟปลูกพืชแบบเต็มสเปกตรัมวางห่างจากต้นประมาณ 20-30 เซนติเมตร และเปิดวันละ 12-14 ชั่วโมง
แสงน้อยเกินไป
เมื่อได้รับแสงน้อย กะหล่ำจะยืดก้านยาวเพื่อเอื้อมหาแสง ใบจะบางและซีด การสังเคราะห์แสงลดลงจนหัวไม่สามารถก่อตัวได้เต็มที่
อาการ: ก้านยืดยาวและล้มง่าย ใบมีสีเขียวอ่อนซีด หัวหลวมหรือไม่ก่อตัวเลย
วิธีแก้ไข: ย้ายไปวางในที่โล่งแจ้งหรือริมหน้าต่างที่รับแดดทิศใต้ หากทำไม่ได้ให้เสริมแสงด้วยหลอดไฟปลูกพืช
แดดจัดเกินไป
แม้กะหล่ำชอบแดดจัด แต่แดดแรงในฤดูร้อนหรือการย้ายต้นกะทันหันจะทำให้ใบไหม้ เพราะใบมีผิวบางและเสียน้ำได้ง่าย
อาการ: ขอบใบหรือกลางใบไหม้เป็นจุดขาวหรือสีน้ำตาล ใบเหี่ยวในช่วงบ่ายแม้ดินยังชื้น
วิธีแก้ไข: ใช้ตาข่ายพรางแสงประมาณ 30-50 เปอร์เซ็นต์ในช่วงบ่าย รดน้ำให้เพียงพอ และค่อยๆ ปรับต้นให้คุ้นกับแดดเป็นเวลาประมาณ 1-2 สัปดาห์
อุณหภูมิ
กะหล่ำปลี (Brassica oleracea var. capitata) เป็นพืชฤดูเย็นที่ชอบอากาศเย็นและชุ่มชื้น ช่วงที่หัวกะหล่ำพัฒนาดีที่สุดคืออุณหภูมิประมาณ 15-20°C กลางวันไม่ร้อนจัดและกลางคืนเย็นสบาย ต้นที่โตเต็มที่ทนน้ำค้างแข็งเบาๆ ได้ดี แต่ต้นอ่อนจะเสียหายง่ายเมื่ออุณหภูมิต่ำกว่า 0°C
- เหมาะที่สุด: 15–20 °C
- ทนได้: -8–30 °C
- โซนความทนหนาว: 2-11
การใส่ปุ๋ย
กะหล่ำปลีเป็นพืชที่กินปุ๋ยหนักและต้องการไนโตรเจนมากในช่วงใบเติบโต และต้องการโพแทสเซียมและโบรอนเพื่อให้หัวแน่นและไม่แตกร้าว ควรเน้นให้ปุ๋ยสม่ำเสมอแทนการให้ครั้งใหญ่ครั้งเดียว และรดน้ำให้ชุ่มก่อนใส่ปุ๋ยทุกครั้งเพื่อป้องกันรากไหม้
- ปุ๋ยละลายช้า: ใส่ปุ๋ยคอกที่ย่อยสลายแล้วหรือปุ๋ยเม็ดสูตรช้า 1 ครั้งก่อนปลูกลงแปลง และใส่ซ้ำอีกครั้งเมื่อต้นอายุประมาณ 4-5 สัปดาห์ ไม่จำเป็นต้องใส่ทุกปีหากดินมีอินทรียวัตถุสูงอยู่แล้ว
- ปุ๋ยคอกที่ย่อยสลายแล้ว เช่น มูลวัวหรือมูลไก่, ปุ๋ยเคมีสูตรเน้นไนโตรเจน เช่น สูตร 46-0-0 หรือ 21-0-0, ปุ๋ยอินทรีย์น้ำจากปลาหรือสาหร่าย, ปุ๋ยเม็ดสูตรสมดุล เช่น 15-15-15 สำหรับการใส่ครั้งแรก
ดิน
กะหล่ำปลีชอบดินที่มีอินทรียวัตถุสูงและระบายน้ำดี ดินที่เป็นกรดจัดหรือด่างจัดจะทำให้รากดูดธาตุอาหารได้น้อยลง และดินที่มีกรดต่ำกว่า 6 เสี่ยงต่อโรครากปม (clubroot) ซึ่งเกิดจากเชื้อรา Plasmodiophora brassicae
- ดินร่วนปนทราย: ดินร่วน 60% ทรายหยาบ 20% และปุ๋ยหมัก 20%
- ดินร่วนปนอินทรียวัตถุ: ดินสวน 50% ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมักที่ย่อยสลายแล้ว 40% และขุยมะพร้าวหรือเพอร์ไลต์ 10%
- ดินร่วนเหนียวที่ปรับปรุงแล้ว: ดินร่วนเหนียว 60% ปุ๋ยหมัก 30% และทรายหยาบ 10%
- pH 6–7.5
การเปลี่ยนกระถาง
กะหล่ำ (Brassica oleracea) เป็นพืชอายุสั้นที่ปลูกเพื่อกินใบ ดอก หรือหัว จึงควรย้ายลงที่ปลูกถาวรตั้งแต่ยังเล็กเพื่อไม่ให้รากกระทบกระเทือนและหัวเจริญได้เต็มที่ หลีกเลี่ยงการย้ายซ้ำหลายครั้ง
- ความถี่: ไม่ต้องย้ายกระถางซ้ำ ย้ายครั้งเดียวจากถาดเพาะลงแปลงหรือกระถางใหญ่ เมื่อต้นกล้ามีใบจริง 4-6 ใบ
- กระถางใหม่: กระถางขนาดอย่างน้อย 30-40 ซม. ลึกอย่างน้อย 30 ซม. สำหรับกะหล่ำปลี 1 ต้น หรือปลูกลงแปลงโดยเว้นระยะห่าง 40-60 ซม.
- ช่วงเวลาเปลี่ยนกระถาง: ฤดูใบไม้ผลิ, ฤดูใบไม้ร่วง
วิธีเปลี่ยนกระถาง
- ขุดหลุมให้ใหญ่กว่าก้อนดินของต้นกล้าประมาณ 2 เท่า แล้วผสมปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมักลงก้นหลุม
- ค่อยๆ ดันต้นกล้าออกจากถาดโดยจับที่ใบเลี้ยงหรือก้อนดิน ไม่บีบที่ลำต้น
- วางต้นกล้าลงหลุมให้ระดับดินเท่าเดิมเหมือนในถาด กดดินรอบโคนเบาๆ เพื่อไล่อากาศ
- รดน้ำทันทีให้ชุ่ม และคลุมโคนด้วยฟางบางๆ เพื่อรักษาความชื้น
การตัดแต่งกิ่ง
กะหล่ำปลีไม่ต้องตัดแต่งกิ่งมากเหมือนไม้ยืนต้น หลักสำคัญคือเอาใบที่เสียหายและใบล่างที่เหลืองออกเท่านั้น และไม่ควรเอาใบเขียวออกเกินหนึ่งในสามของจำนวนใบทั้งหมดในแต่ละครั้ง เพราะใบเขียวคือแหล่งอาหารหลักของการสร้างหัว
ช่วงเวลาตัดแต่งกิ่ง: ฤดูใบไม้ผลิ, ฤดูร้อน, ฤดูใบไม้ร่วง
วิธีตัดแต่งกิ่ง
- เริ่มจากตรวจใบล่างสุดที่เหลืองหรือแห้งแล้วดึงหรือตัดออกชิดโคนต้น
- ตัดใบที่มีรอยกัดกินหรือมีรอยโรคออก โดยตัดให้ชิดก้านใบ
- เมื่อหัวเริ่มแน่นและมีใบห่อหัวหลายชั้น ให้เอาใบนอกที่เสียหายออกเท่านั้น แต่คงใบห่อหุ้มชั้นในไว้
- หากต้นออกดอกก่อนหัวแน่น (การออกดอกก่อนกำหนด) ให้ตัดช่อดอกทิ้งเพื่อให้ต้นกลับมาให้พลังงานกับการสร้างหัว
- เมื่อหัวแน่นได้ขนาดที่ต้องการ ให้ตัดหัวออกด้วยมีดคมโดยเหลือใบห่อหุ้มด้านนอกไว้ 1-2 ชั้นเพื่อป้องกันหัวจากความเสียหายระหว่างเก็บรักษา
- หลังเก็บเกี่ยว ให้เก็บใบและเศษพืชที่เป็นโรคออกจากแปลง เพื่อไม่ให้เชื้อโรคสะสมในดินสำหรับการปลูกครั้งต่อไป
การขยายพันธุ์
เพาะเมล็ดในกระถางก่อนย้ายลงแปลง · ฤดูใบไม้ผลิ, ฤดูใบไม้ร่วง
- เตรียมดินเพาะที่ร่วนซุยและระบายน้ำดี แล้วโรยเมล็ดลึกประมาณ 0.5 ซม.
- รดน้ำให้ดินชื้นพอดี ไม่แฉะ และวางในที่อุณหภูมิประมาณ 18-24°C ให้เมล็ดงอกภายใน 5-10 วัน
- เมื่อกล้าเริ่มมีใบจริง 2-3 ใบ ให้ถอนกล้าที่แน่นเกินไปออกเพื่อให้เหลือต้นที่แข็งแรง
- ให้แสงแดดจัดหรือไฟปลูกต้นไม้วันละ 12-14 ชั่วโมง เพื่อไม่ให้ต้นกล้ายืดและอ่อนแอ
- เมื่อกล้าอายุประมาณ 4-6 สัปดาห์และมี 4-6 ใบจริง ให้ค่อยๆ ปรับต้นกล้าให้คุ้นแดดกลางแจ้งเป็นเวลา 7-10 วันก่อนย้ายลงแปลง
- ย้ายลงแปลงโดยเว้นระยะห่างระหว่างต้นประมาณ 30-45 ซม. ตามขนาดหัวกะหล่ำปลีที่ต้องการ
หว่านเมล็ดลงแปลงโดยตรง · ฤดูใบไม้ผลิ, ฤดูใบไม้ร่วง
- พรวนดินในแปลงให้ลึกประมาณ 20 ซม. และผสมปุ๋ยคอกที่ย่อยสลายแล้วลงไป
- หว่านเมล็ดเป็นหลุมละ 2-3 เมล็ดลึกประมาณ 1 ซม. โดยเว้นระยะหลุมห่างกันประมาณ 45 ซม.
- รดน้ำให้ดินชุ่มสม่ำเสมอจนต้นงอก โดยเฉพาะช่วงสัปดาห์แรก
- เมื่อต้นสูงประมาณ 5-8 ซม. ให้ถอนต้นที่อ่อนแอออกเหลือหนึ่งต้นต่อหลุม
- ระวังหนอนและเพลี้ยในระยะกล้า เพราะต้นอ่อนของกะหล่ำปลีเป็นเป้าของแมลงมาก
เก็บเมล็ดพันธุ์จากต้นที่ออกดอก · ฤดูร้อน
- เลือกต้นที่แข็งแรงและปล่อยให้ไม่ตัดหัวกะหล่ำออก ซึ่งต้องใช้เวลานานเกือบสองฤดูปลูก
- เมื่อต้นออกดอกสีเหลืองและติดฝักแห้งเป็นสีน้ำตาล ให้เก็บฝักก่อนแตกเพื่อป้องกันเมล็ดร่วง
- ตากฝักให้แห้งสนิทในที่ร่มและมีอากาศถ่ายเท แล้วนวดเอาเมล็ดออก
- เก็บเมล็ดในภาชนะปิดสนิทในที่แห้งและเย็น โดยควรแยกพันธุ์ให้ห่างกันเพราะกะหล่ำปลีผสมข้ามพันธุ์กับ Brassica oleracea ชนิดอื่นได้ง่าย
กะหล่ำปลีชอบอากาศเย็น ควรเริ่มเพาะช่วงต้นฤดูใบไม้ผลิหรือปลายฤดูร้อนเพื่อให้ต้นเติบโตในอุณหภูมิที่เหมาะสม หากอากาศร้อนเกิน 27°C เมล็ดอาจงอกช้าหรืองอกน้อยลง
เกี่ยวกับ กะหล่ำ
ชื่ออื่น: กะหล่ำปลี, ผักคะน้า, กะหล่ำดอก, บรอกโคลี
- ประเภทพืช: herb, vegetable
- อายุขัย: biennial (ปลูกเป็นพืชฤดูเดียวในสวนบ้าน)
- การกระจายพันธุ์: พบตามธรรมชาติบริเวณชายฝั่งทะเลยุโรปตะวันตกและใต้ รวมถึงอังกฤษและฝรั่งเศส
- ความสูงเมื่อโตเต็มที่: 0.3-1 เมตร
- ช่วงออกดอก: ปีที่สองของการเจริญเติบโต ช่วงฤดูใบไม้ผลิ
สัตว์เลี้ยง · คน
สัตว์เลี้ยง: ปลอดภัย · คน: ปลอดภัย. ตาม ASPCA กะหล่ำปลีและพืชในสายพันธุ์นี้ไม่เป็นพิษต่อสัตว์เลี้ยงและเด็ก แต่การกินมากอาจทำให้ท้องอืดหรือระคายท้องได้
ปัญหาที่พบบ่อย
- หนอนกระทู้ผัก: หนอนกัดกินใบจนเป็นรูและเหลือแต่เส้นใบ ควรตรวจใต้ใบและใช้ Bacillus thuringiensis ช่วยควบคุม
- หนอนใยผัก: ตัวหนอนสีเขียวกัดกินใบจากด้านล่าง ทำให้ใบเป็นรูพรุน ควรใช้กับดักฟีโรโมนหรือสารชีวภาพ
- โรครากปม (Clubroot): เกิดจากเชื้อ Plasmodiophora brassicae ทำให้รากบวมเป็นปม หัวไม่เจริญ ควรหมุนเวียนแปลงปลูกและปรับ pH ให้สูงขึ้น
- เพลี้ยอ่อน: ดูดน้ำเลี้ยงที่ยอดและใต้ใบ ทำให้ใบบิดงอ ควรฉีดน้ำแรงๆ หรือใช้สบู่โพแทสเซียม
- โรคใบจุดดำ (Black Rot): เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย Xanthomonas campestris ทำให้ขอบใบเหลืองเป็นรูปตัววี ควรใช้เมล็ดพันธุ์ที่ปลอดโรคและหลีกเลี่ยงการให้น้ำแบบพ่นฝอย
ประโยชน์
ใช้เป็นผักในการประกอบอาหารทั่วโลก ทั้งผัดน้ำมัน ต้ม นึ่ง และดอง เช่น กิมจิและซัวเกราต์ ในทางการแพทย์แผนโบราณใช้ใบพอกแผลและบรรเทาอาการอักเสบ ปัจจุบันยังปลูกเป็นไม้ประดับในแปลงช่วงหนาวด้วย
กินได้ไหม?
กินได้ทั้งใบ ดอก ลำต้น และหน่อ เช่น ใบกะหล่ำปลีที่ห่อหัว ดอกกะหล่ำและช่อดอกบรอกโคลี ควรปรุงสุกก่อนรับประทาน
ประวัติและตำนาน
บรรพบุรุษป่าของพืชตระกูลนี้เป็นที่รู้จักและถูกเพาะปลูกตั้งแต่สมัยโบราณในยุโรป ชาวกรีกและโรมันโบราณเชื่อว่ากะหล่ำมีสรรพคุณรักษาโรค และยกย่องเป็นยาอายุวัฒนะ
รู้หรือไม่?
กะหล่ำดอก บรอกโคลี และคะน้า ล้วนเป็นพืชต้นเดียวกันในสายพันธุ์ Brassica oleracea ที่มนุษย์คัดเลือกลักษณะต่างกัน
คำถามที่พบบ่อย
ควรรดน้ำกะหล่ำบ่อยแค่ไหน?
ทุก 3 วัน. กะหล่ำต้องการดินชื้นสม่ำเสมอตลอดการเจริญเติบโต โดยเฉพาะช่วงที่หัวกำลังก่อตัว ดินที่แห้งสลับกับแฉะจะทำให้หัวแตกหรือหัวไม่แน่น รดน้ำที่โคนต้นให้ซึมลึกถึงราก ใช้นิ้วจิ้มดินลึกประมาณ 2-3 เซนติเมตรใกล้โคนต้น ถ้าดินแห้งให้รดน้ำ ถ้ายังชื้นอยู่ให้รออีกวัน หากปลูกในกระถาง ให้ลองยกกระถางดู ถ้าเบาผิดปกติแสดงว่าดินแห้งแล้ว
กะหล่ำต้องการแสงมากแค่ไหน?
แดดจัด (6-8 ชั่วโมงต่อวัน). กะหล่ำต้องการแสงแดดจัดเพื่อให้ใบหนาและหัวแน่น หากได้รับแสงน้อยต้นจะยืดและหัวจะหลวม จึงควรปลูกในที่โล่งแจ้งที่ได้รับแดดตลอดวัน
กะหล่ำชอบอุณหภูมิเท่าไร?
15–20 °C. กะหล่ำปลี (Brassica oleracea var. capitata) เป็นพืชฤดูเย็นที่ชอบอากาศเย็นและชุ่มชื้น ช่วงที่หัวกะหล่ำพัฒนาดีที่สุดคืออุณหภูมิประมาณ 15-20°C กลางวันไม่ร้อนจัดและกลางคืนเย็นสบาย ต้นที่โตเต็มที่ทนน้ำค้างแข็งเบาๆ ได้ดี แต่ต้นอ่อนจะเสียหายง่ายเมื่ออุณหภูมิต่ำกว่า 0°C
กะหล่ำเป็นพิษต่อแมวและสุนัขไหม?
ปลอดภัยสำหรับแมวและสุนัข ตาม ASPCA กะหล่ำปลีและพืชในสายพันธุ์นี้ไม่เป็นพิษต่อสัตว์เลี้ยงและเด็ก แต่การกินมากอาจทำให้ท้องอืดหรือระคายท้องได้
ปัญหาที่พบบ่อยของกะหล่ำมีอะไรบ้าง?
หนอนกระทู้ผัก: หนอนกัดกินใบจนเป็นรูและเหลือแต่เส้นใบ ควรตรวจใต้ใบและใช้ Bacillus thuringiensis ช่วยควบคุม หนอนใยผัก: ตัวหนอนสีเขียวกัดกินใบจากด้านล่าง ทำให้ใบเป็นรูพรุน ควรใช้กับดักฟีโรโมนหรือสารชีวภาพ โรครากปม (Clubroot): เกิดจากเชื้อ Plasmodiophora brassicae ทำให้รากบวมเป็นปม หัวไม่เจริญ ควรหมุนเวียนแปลงปลูกและปรับ pH ให้สูงขึ้น เพลี้ยอ่อน: ดูดน้ำเลี้ยงที่ยอดและใต้ใบ ทำให้ใบบิดงอ ควรฉีดน้ำแรงๆ หรือใช้สบู่โพแทสเซียม โรคใบจุดดำ (Black Rot): เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย Xanthomonas campestris ทำให้ขอบใบเหลืองเป็นรูปตัววี ควรใช้เมล็ดพันธุ์ที่ปลอดโรคและหลีกเลี่ยงการให้น้ำแบบพ่นฝอย
ควรเปลี่ยนกระถางกะหล่ำเมื่อไร?
ไม่ต้องย้ายกระถางซ้ำ ย้ายครั้งเดียวจากถาดเพาะลงแปลงหรือกระถางใหญ่ เมื่อต้นกล้ามีใบจริง 4-6 ใบ. กะหล่ำ (Brassica oleracea) เป็นพืชอายุสั้นที่ปลูกเพื่อกินใบ ดอก หรือหัว จึงควรย้ายลงที่ปลูกถาวรตั้งแต่ยังเล็กเพื่อไม่ให้รากกระทบกระเทือนและหัวเจริญได้เต็มที่ หลีกเลี่ยงการย้ายซ้ำหลายครั้ง
ขยายพันธุ์กะหล่ำอย่างไร?
เพาะเมล็ดในกระถางก่อนย้ายลงแปลง, หว่านเมล็ดลงแปลงโดยตรง, เก็บเมล็ดพันธุ์จากต้นที่ออกดอก. เตรียมดินเพาะที่ร่วนซุยและระบายน้ำดี แล้วโรยเมล็ดลึกประมาณ 0.5 ซม. รดน้ำให้ดินชื้นพอดี ไม่แฉะ และวางในที่อุณหภูมิประมาณ 18-24°C ให้เมล็ดงอกภายใน 5-10 วัน เมื่อกล้าเริ่มมีใบจริง 2-3 ใบ ให้ถอนกล้าที่แน่นเกินไปออกเพื่อให้เหลือต้นที่แข็งแรง ให้แสงแดดจัดหรือไฟปลูกต้นไม้วันละ 12-14 ชั่วโมง เพื่อไม่ให้ต้นกล้ายืดและอ่อนแอ เมื่อกล้าอายุประมาณ 4-6 สัปดาห์และมี 4-6 ใบจริง ให้ค่อยๆ ปรับต้นกล้าให้คุ้นแดดกลางแจ้งเป็นเวลา 7-10 วันก่อนย้ายลงแปลง ย้ายลงแปลงโดยเว้นระยะห่างระหว่างต้นประมาณ 30-45 ซม. ตามขนาดหัวกะหล่ำปลีที่ต้องการ
คู่มือนี้เขียนอย่างไร
Verdiss เขียนคู่มือแต่ละฉบับด้วย AI จากเอกสารอ้างอิงทางพฤกษศาสตร์ และตรวจสอบชนิดพืชกับ iNaturalist และ Plants of the World Online (Kew) ผู้อ่านให้คะแนนคู่มือแต่ละฉบับได้ในแอป
แหล่งข้อมูล
ข้อมูลของ Verdiss มีไว้เพื่อเป็นแนวทางทั่วไปเท่านั้น อย่ากินหรือใช้พืชเป็นยาโดยอาศัยข้อมูลจากแอป โปรดปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ