Zo verzorg je tomatenplant
Water geven
Tomatenplanten hebben veel water nodig omdat ze grote bladeren maken en veel vocht verdampen, vooral in de zomer. Geef water aan de voet van de plant en houd de grond gelijkmatig vochtig, niet nat en niet droog. Bij wisselend vocht kan de vrucht barsten of rotten door calciumgebrek, de zogenoemde blossom end rot. Water in de vroege ochtend zodat het blad snel droog wordt en schimmelziekten minder kans krijgen.
Heeft hij vandaag water nodig?
Steek je vinger 3 tot 4 cm diep in de grond of in de pot. Voelt het droog aan, dan is het tijd om water te geven. Je kunt ook het gewicht van de pot checken: een droge pot voelt merkbaar lichter aan dan een natte. Bij tomaten met vruchten is het zinvol om dagelijks te kijken, want de grond kan op warme dagen snel uitdrogen.
Mulch de grond rond de plant met stro, grasmaaisel of zwarte plastic folie. Zo blijft het vocht langer vast en hoeven de planten minder vaak water.
Te veel water
Tomaten houden niet van natte voeten. Hun wortels hebben zuurstof nodig en bij te veel water raken ze beschadigd, waardoor de plant minder goed opneemt. Vooral in een pot zonder drainage gaat dit snel mis.
Symptomen: Gele onderste bladeren, hangende stengels, een zure of muffe geur uit de grond, zwarte of bruine wortels en vruchten die gaan rotten of barsten.
Oplossingen: Stop met water geven tot de bovenste laag van de grond droog is. Zorg voor goede drainage, verwijder aangetaste bladeren en verpot de plant indien nodig in droge grond. Bij sterke wateroverlast kan een schimmelbestrijder op basis van koper helpen.
Te weinig water
Tomaten hebben een diep wortelstelsel maar drogen snel uit in warme periodes, zeker in potten. Droogte remt de groei en zorgt ervoor dat de vruchten niet goed vullen.
Symptomen: Slappe, hangende bladeren die 's ochtends niet herstellen, bruine randen op het blad, kleine vruchten, en vruchten die aan de onderkant zwart worden.
Oplossingen: Geef direct water en bedek de grond met mulch. Giet langzaam zodat het water de grond echt bereikt en niet langs de pot naar beneden loopt. Herhaal dit de volgende dagen en controleer het vochtniveau dagelijks.
Zonlicht
Tomatenplanten zijn echte zonaanbidders. Met te weinig licht worden ze lang en slap, bloeien ze minder en zetten ze weinig vruchten. Voor een goede oogst hebben ze ruim zonlicht nodig, bij voorkeur de hele dag, en warmte. Zorg ook voor voldoende ruimte tussen de planten zodat de lucht erdoor kan circuleren.
- Ideaal: Volle zon · 6 tot 8 uur direct zonlicht per dag
- Verdraagt: Volle zon, Halfschaduw
- Beste plek in de kamer: Vlak bij het raam
- Kunstlicht: Binnenshuis is een krachtige kweeklamp met volledig spectrum nodig, 14 tot 16 uur per dag, op 20 tot 40 cm afstand van de planten. Gewone woonkamerlampen zijn te zwak voor vruchtzetting.
Te weinig licht
Tomaten hebben veel energie nodig om vruchten te maken. Bij weinig licht maakt de plant te weinig suiker, waardoor ze langer en zwakker groeit en zich slecht ontwikkelt.
Symptomen: Lange, dunne en slappe stengels, een grote afstand tussen de bladeren, lichtgroene bladeren, weinig of geen bloemen en vruchten die niet rijpen.
Oplossingen: Zet de plant op de zonnigste plek van de tuin of het raam. Draai de pot regelmatig zodat alle kanten licht krijgen. Overweeg kunstlicht als de plek niet verandert, en vermijd gebonden schaduw van gebouwen of bomen.
Te veel zon
Tomaten houden van zon, maar tijdens hitte kan de plant verbranden of te veel vocht verliezen. Vooral in serres of op warme vensterbanken kan de temperatuur snel oplopen tot boven de 30 °C, wat de bloei remt.
Symptomen: Witte of bruine verbrande vlekken op de bladeren en vruchten, opgerold blad, verwelking midden op de dag en bloemen die afvallen zonder vrucht te zetten.
Oplossingen: Zet de plant bij extreme hitte tijdelijk op een lichtere plek of zet er schaduwdoek voor. Zorg voor goede ventilatie en houd de grond vochtig. Verwijder beschadigde bladeren zodat de plant gezond kan herstellen.
Temperatuur
Tomatenplanten (Solanum lycopersicum) groeien het best bij warme dagen van 21 tot 29 °C en nachten boven 13 °C. Bij temperaturen onder de 10 °C stopt de bloei vaak en zetten de vruchten niet goed. Bescherm de plant tegen vorst, want één nacht onder 0 °C doodt het blad en de jonge vruchten.
- Ideaal: 18–29 °C
- Verdraagt: 2–35 °C
- Winterhardheidszones: 10-12
Bemesten
Tomaten hebben veel kalium nodig voor vruchtvorming en stikstof voor bladgroei, maar teveel stikstof levert veel blad en weinig vruchten op. Gebruik vanaf de bloei een meststof met extra kalium en calcium om vruchtrot te voorkomen.
- Langwerkende voeding: Eén keer per jaar in het voorjaar, bij het planten, een langzaam werkende meststof mengen door de potgrond of grond.
- Tomatenvoeding met een hoger kaliumgehalte (bijvoorbeeld NPK 3-4-6 of 4-6-8), Compost of rijpe organische mest, Organische voeding zoals brandnetelmest of schimmelmest
Grond
Tomatenplanten van Solanum lycopersicum groeien het best in een rijke, goed doorlatende grond met een lichtzure pH tussen 6,0 en 6,8. Een diepe, gelijkmatig vochtige grond voorkomt bloesemende-eind-rot en barsten van de vruchten.
- Losse potgrond voor tomaten: Veenmos of kokosvezel gemengd met compost en perliet of kleikorrels voor luchtdoorlatendheid. Kies een kwaliteit met langzaam werkende meststof voor de eerste weken.
- Tuingrond met compost: Ongeveer 70 procent goede tuingrond gemengd met 30 procent rijpe compost of gedroogde koemest. Goed doorlatend en voedzaam voor vruchtzetting.
- Zelfgemaakt tomatenmengsel voor containers: Gelijke delen potgrond, compost en grof zand of perliet. Helpt wateroverlast te voorkomen en houdt de wortels gezond in een pot.
- pH 6–6.8
Verpotten
Kies een pot met drainagegaten en een stevige rand, want een volwassen tomatenplant wordt zwaar en kan omvallen. Tomatenwortels zijn gevoelig voor verstoring; herpot daarom voorzichtig en liefst zo weinig mogelijk.
- Hoe vaak: Tomatenplanten in containers: elk jaar opnieuw potten, of wanneer de wortels uit de drainagegaten groeien. Tomaat wordt meestal eenjarig gekweekt, dus herpotten gebeurt vooral bij het overzetten van zaailingen.
- Nieuwe pot: Begin met een pot van 10 cm voor zaailingen. Voor een volwassen tomatenplant van Solanum lycopersicum is minimaal 30 tot 40 liter inhoud nodig, bij voorkeur een brede pot van 40 cm diameter of meer, zodat de wortels zich kunnen uitbreiden.
- Verpotseizoen: Lente, Zomer
Zo verpot je
- Water de tomatenplant een paar uur voor het herpotten, zodat de kluit vochtig en stevig is.
- Houd de plant bij de stengel vlak boven de grond vast en kantel de pot om de plant er voorzichtig uit te schudden.
- Maak de onderste wortels los met je vingers en snoei lange, dode wortels met een schone schaar.
- Zet de plant in de nieuwe pot op dezelfde diepte als voorheen, of iets dieper; tomaten kunnen langs de begraven stengel nieuwe wortels maken.
- Vul de pot aan met potgrond, druk licht aan en geef royaal water tot het uit de drainagegaten loopt.
- Plaats een stok of kooi direct na het herpotten om later schade aan de wortels te voorkomen.
Snoeien
Verwijder bij tomatenplanten de zijscheuten die in de oksel van een blad ontstaan, zodat de plant niet overal tegelijk groeit. Bij indeterminate (onbepaalde) rassen is dit het belangrijkste snoeiwerk; determinate (bepaalde) rassen snoei je veel minder.
Snoeiseizoen: Lente, Zomer
Zo snoei je
- Controleer de plant wekelijks en verwijder zijscheuten zodra ze ongeveer 5 tot 10 cm lang zijn, door ze met duim en wijsvinger weg te breken of af te knippen.
- Verwijder de onderste bladeren die de grond raken of geel worden, tot ongeveer 30 cm boven de grond.
- Knip de top van de hoofdstengel af in augustus, ongeveer zes weken voor de eerste vorst, zodat de plant gaat rijpen wat er nog aan vruchten zit.
- Laat per plant een beperkt aantal stengels staan (meestal één tot drie) en bind ze op aan een staak of kooi.
- Snoei niet meer dan een derde van het bladoppervlak in één keer, zodat de plant voldoende kan fotosynthetiseren.
Stekken
Zaaien van zaad (Solanum lycopersicum) · Winter, Lente
- Zaai tomatenzaad (Solanum lycopersicum) zes tot acht weken voor de laatste nachtvorst, meestal in februari of maart.
- Vul kleine potjes of een zaaibak met vochtig, luchtig zaaigoed en druk de zaadjes ongeveer 0,5 cm diep aan.
- Houd het substraat vochtig en plaats de bak op een lichte plek met een temperatuur van 20 tot 24 °C; de zaden kiemen meestal binnen 5 tot 10 dagen.
- Zet de jonge plantjes na kieming op een zonnige vensterbank of onder kweeklicht en geef ze 14 tot 16 uur licht per dag.
- Pot de zaailingen apart zodra ze hun eerste echte blaadjes hebben, en verhard ze in de twee weken voor het planten geleidelijk af aan buitenomstandigheden.
Stekken van tophout · Lente, Zomer
- Kies een gezonde, niet-bloeiende zijtak van ongeveer 10 tot 15 cm lang van een moederplant met krachtig groen blad.
- Snijd net onder een knoop schuin af met een scherp, schoon mes en verwijder de onderste blaadjes.
- Zet de steel in een glas water of in vochtig zaaisubstraat en houd de plek warm en licht zonder directe zon.
- Na ongeveer twee tot drie weken vormen zich wortels; pas dan kun je de steel voorzichtig in potgrond planten.
Tomaten die je van zaad kweekt zijn bij open bestuiving meestal dezelfde soort, maar F1-hybriden geven geen betrouwbare kopie. Stekken is een goede manier om een favoriete plant exact te klonen.
Over deze plant tomatenplant
Ook bekend als: Tomaat, Love apple, Pomodoro
- Planttype: kruidachtige plant, half-houtige struik, klimplant met ondersteuning
- Levensduur: perennial (in de natuur), in de tuin meestal eenjarig
- Verspreiding: Oorspronkelijk afkomstig uit de Andes van westelijk Zuid-Amerika, van Ecuador tot Chili.
- Eindhoogte: 1 tot 3 m, afhankelijk van de cultivar
- Bloeitijd: Van late lente tot de herfst
Huisdieren · Mensen
Huisdieren: Giftig · Mensen: Giftig. Het groene blad, de stengel en de onrijpe vruchten bevatten solanine en tomatine, die bij inname maag- en darmklachten kunnen geven. Rijpe vruchten zijn over het algemeen veilig, maar het blad en de stengel moeten buiten bereik van huisdieren en kinderen blijven.
Veelvoorkomende problemen
- Blossem-end rot: Een zwarte, ingedeukte vlek aan de onderkant van de vrucht, veroorzaakt door een tekort aan calcium bij onregelmatig water.
- Late phytophthora: Een schimmelziekte die bruine vlekken op blad en vrucht geeft en bij vochtig weer snel uitbreidt.
- Bloemuitval: Bloemen vallen af bij temperaturen boven 32 °C of onder 10 °C, of bij te droge lucht.
- Bladluis en witte vlieg: Zuigende insecten die het jonge blad vervormen en klevrige honingdauw achterlaten.
- Gebarsten vruchten: Scheuren in de schil na een plotselinge waterstroom na een periode van droogte.
Toepassingen
De tomaat is wereldwijd een van de belangrijkste groentegewassen en wordt gebruikt in salades, sauzen, soepen, conserven en als tomatenpuree; de vrucht is de belangrijkste culinaire toepassing, terwijl de plant zelf in siertuinen en potten wordt gekweekt.
Is hij eetbaar?
De rijpe vruchten zijn eetbaar, rauw of gekookt; blad, stengel en onrijpe vruchten zijn niet eetbaar.
Geschiedenis & legendes
De tomaat werd in Mesoamerika gecultiveerd lang voor de komst van de Europeanen, en Spaanse ontdekkingsreizigers brachten de plant naar Europa in de zestiende eeuw. In Italië werd de tomaat snel een onderdeel van de keuken, en de naam pomodoro verwijst naar de gouden appel die vroege Europeanen in de plant zagen.
Wist je dat?
De tomaat werd pas in Europa bekend na de ontdekking van Amerika, en werd lange tijd als giftig beschouwd, mede door de verwantschap met de giftige nachtschade-familie.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet ik tomatenplant water geven?
elke 2 dagen. Tomatenplanten hebben veel water nodig omdat ze grote bladeren maken en veel vocht verdampen, vooral in de zomer. Geef water aan de voet van de plant en houd de grond gelijkmatig vochtig, niet nat en niet droog. Bij wisselend vocht kan de vrucht barsten of rotten door calciumgebrek, de zogenoemde blossom end rot. Water in de vroege ochtend zodat het blad snel droog wordt en schimmelziekten minder kans krijgen. Steek je vinger 3 tot 4 cm diep in de grond of in de pot. Voelt het droog aan, dan is het tijd om water te geven. Je kunt ook het gewicht van de pot checken: een droge pot voelt merkbaar lichter aan dan een natte. Bij tomaten met vruchten is het zinvol om dagelijks te kijken, want de grond kan op warme dagen snel uitdrogen.
Hoeveel licht heeft tomatenplant nodig?
Volle zon (6 tot 8 uur direct zonlicht per dag). Tomatenplanten zijn echte zonaanbidders. Met te weinig licht worden ze lang en slap, bloeien ze minder en zetten ze weinig vruchten. Voor een goede oogst hebben ze ruim zonlicht nodig, bij voorkeur de hele dag, en warmte. Zorg ook voor voldoende ruimte tussen de planten zodat de lucht erdoor kan circuleren.
Welke temperatuur vindt tomatenplant prettig?
18–29 °C. Tomatenplanten (Solanum lycopersicum) groeien het best bij warme dagen van 21 tot 29 °C en nachten boven 13 °C. Bij temperaturen onder de 10 °C stopt de bloei vaak en zetten de vruchten niet goed. Bescherm de plant tegen vorst, want één nacht onder 0 °C doodt het blad en de jonge vruchten.
Is tomatenplant giftig voor katten en honden?
Ze is giftig voor katten en honden: buiten bereik houden. Het groene blad, de stengel en de onrijpe vruchten bevatten solanine en tomatine, die bij inname maag- en darmklachten kunnen geven. Rijpe vruchten zijn over het algemeen veilig, maar het blad en de stengel moeten buiten bereik van huisdieren en kinderen blijven.
Wat zijn de meest voorkomende problemen van tomatenplant?
Blossem-end rot: Een zwarte, ingedeukte vlek aan de onderkant van de vrucht, veroorzaakt door een tekort aan calcium bij onregelmatig water. Late phytophthora: Een schimmelziekte die bruine vlekken op blad en vrucht geeft en bij vochtig weer snel uitbreidt. Bloemuitval: Bloemen vallen af bij temperaturen boven 32 °C of onder 10 °C, of bij te droge lucht. Bladluis en witte vlieg: Zuigende insecten die het jonge blad vervormen en klevrige honingdauw achterlaten. Gebarsten vruchten: Scheuren in de schil na een plotselinge waterstroom na een periode van droogte.
Wanneer moet ik tomatenplant verpotten?
Tomatenplanten in containers: elk jaar opnieuw potten, of wanneer de wortels uit de drainagegaten groeien. Tomaat wordt meestal eenjarig gekweekt, dus herpotten gebeurt vooral bij het overzetten van zaailingen.. Kies een pot met drainagegaten en een stevige rand, want een volwassen tomatenplant wordt zwaar en kan omvallen. Tomatenwortels zijn gevoelig voor verstoring; herpot daarom voorzichtig en liefst zo weinig mogelijk.
Hoe vermeerder ik tomatenplant?
Zaaien van zaad (Solanum lycopersicum), Stekken van tophout. Zaai tomatenzaad (Solanum lycopersicum) zes tot acht weken voor de laatste nachtvorst, meestal in februari of maart. Vul kleine potjes of een zaaibak met vochtig, luchtig zaaigoed en druk de zaadjes ongeveer 0,5 cm diep aan. Houd het substraat vochtig en plaats de bak op een lichte plek met een temperatuur van 20 tot 24 °C; de zaden kiemen meestal binnen 5 tot 10 dagen. Zet de jonge plantjes na kieming op een zonnige vensterbank of onder kweeklicht en geef ze 14 tot 16 uur licht per dag. Pot de zaailingen apart zodra ze hun eerste echte blaadjes hebben, en verhard ze in de twee weken voor het planten geleidelijk af aan buitenomstandigheden.
Hoe deze gids is geschreven
Verdiss schrijft elke gids met AI op basis van botanische bronnen en controleert de soort bij iNaturalist en Plants of the World Online (Kew). Lezers kunnen elke gids in de app beoordelen.
Bronnen
De informatie van Verdiss is bedoeld als algemene richtlijn. Eet een plant nooit en gebruik hem nooit als medicijn op basis van een app: vraag het een deskundige.