Zo verzorg je Catharanthus roseus
Water geven
Catharanthus roseus, ook bekend als Madagaskar-maagdenpalm, komt uit een warm, droog klimaat en verdraagt droogte beter dan te natte grond. Laat de bovenste laag van de potgrond tussen twee keer water geven flink opdrogen, en zorg dat het overtollige water altijd kan weglopen. In de zomer, als de plant bloeit en groeit, heeft ze regelmatig water nodig; in de winter juist veel minder.
Heeft hij vandaag water nodig?
Steek je vinger 2 tot 3 cm in de potgrond. Voelt het droog aan, dan is het tijd om water te geven. Voelt het nog vochtig aan, wacht dan een paar dagen. Je kunt ook het gewicht van de pot controleren: een droge pot is merkbaar lichter dan een natte pot.
Geef liever iets minder water dan te veel. Madagaskar-maagdenpalm houdt niet van natte voeten, en wortelrot is een van de meest voorkomende problemen bij deze plant.
Te veel water
Madagaskar-maagdenpalm is van nature gewend aan droge, goed doorlatende grond. Blijvend natte grond geeft zuurstoftekort aan de wortels, waardoor ze gaan rotten en de plant niet meer kan opnemen wat ze nodig heeft.
Symptomen: Gele bladeren die zacht aanvoelen, een zwarte of bruine stengelbasis, een muffe geur uit de potgrond, en bladeren die plotseling verwelken terwijl de grond nat is.
Oplossingen: Stop met water geven en laat de potgrond opdrogen. Snoei zachte, rotte wortels weg met een schoon mes en zet de plant in verse, goed doorlatende potgrond met extra perliet. Zorg voor een pot met drainagegat.
Te weinig water
Deze plant slaat weinig water op in haar stengels en bladeren en heeft bij langdurige droogte snel last. Vooral tijdens bloei en in warme zomers verbruikt ze veel water.
Symptomen: Slappe, hangende bladeren die knapperig worden aan de randen, bloemen die vroegtijdig vallen, en een potgrond die van de wand van de pot loskomt en water langs de kant laat lopen.
Oplossingen: Geef grondig water tot het uit het drainagegat loopt. Herhaal dit bij de volgende keer water geven iets vaker, maar niet te veel tegelijk. De plant herstelt meestal binnen enkele dagen als de wortels weer vocht opnemen.
Zonlicht
Catharanthus roseus heeft veel licht nodig om compact te groeien en rijk te bloeien. In de volle zon van de zomer groeit ze het best; in de herfst en winter heeft ze het licht van een heldere vensterbank nodig. Te weinig licht maakt de plant lang en schraal, met weinig bloemen.
- Ideaal: Volle zon · 6-8 uur zon per dag
- Verdraagt: Volle zon, Halfschaduw, Veel indirect licht
- Beste plek in de kamer: Vlak bij het raam
- Kunstlicht: Binnen is een krachtige plantenlamp nodig om de plant gezond te houden, bijvoorbeeld 12 tot 14 uur per dag op 15 tot 30 cm afstand. Gebruik een volspectrum LED die de plant warm en rechtop houdt.
Te weinig licht
Madagaskar-maagdenpalm is een zonaanbidder die zich van nature in open, zonnige gebieden ontwikkelt. Bij te weinig licht zet ze geen bloemknoppen meer aan en rekt ze zich uit op zoek naar licht.
Symptomen: Lange, zwakke stengels met grote afstand tussen de bladeren, bleke groene bladeren, en weinig of geen bloemen.
Oplossingen: Zet de plant op de zonnigste plek die je hebt, bij voorkeur een zuidgerichte vensterbank of buiten. Draai de pot wekelijks zodat alle kanten gelijk licht krijgen, en gebruik waar nodig een plantenlamp.
Te veel zon
Hoewel deze plant tegen veel zon kan, kan felle middagzon door glas of op een plek waar ze plotseling aan volle zon wordt blootgesteld bladverbranding geven. Ze is vooral kwetsbaar als ze van binnen naar buiten verplaatst wordt zonder geleidelijke gewenning.
Symptomen: Witte of bruinzwarte vlekken op de bladeren, bleek of verschrompeld blad, en bladeren die aan de randen opkrullen.
Oplossingen: Zet de plant bij sterke zon wat verder van het raam of gebruik een lichte gordijn. Verplaats naar buiten geleidelijk over een week of twee, beginnend met een paar uur schaduw of halfschaduw per dag.
Temperatuur
Madagascar periwinkle (Catharanthus roseus) is a tender perennial that thrives in warmth and full sun. It grows best between 18 and 30 °C and should be kept indoors or brought in once nights fall below 10 °C. In most of the Netherlands it is grown as an annual or a container plant on a sunny terrace.
- Ideaal: 18–30 °C
- Verdraagt: 10–35 °C
- Winterhardheidszones: 10-11
Bemesten
Madagascar pervenkruid bloeit lang en veel en heeft daarvoor meer kalium en fosfor nodig dan stikstof. Te veel stikstof geeft vooral blad en weinig bloemen. Voed de plant tijdens het groeiseizoen regelmatig met een lichte dosis.
- Langwerkende voeding: Eén keer per jaar in het voorjaar, bij het planten of begin mei, een langzaam werkende meststof voor bloeiende planten.
- Vloeibare tomatenmest of bloeimest met een hoog kaliumgehalte, Langzaam werkende korrelmeststof voor bloeiende vaste planten en eenjarigen, Compost als lichte basisvoeding in het voorjaar
Grond
Het Madagaskarpalmpje (Catharanthus roseus) wil een goed doorlatende grond die na het gieten snel droogt aan de bovenkant, maar niet volledig uitdroogt. Staand water rond de wortels leidt snel tot wortelrot, dus drainage is het belangrijkste kenmerk van een goed substraat.
- Losse universele potgrond met perlite: Ongeveer 70% goede potgrond gemengd met 30% perlite of pompasteen voor een snelle drainage
- Cactus- en vetplantengrond: Commerciële cactusgrond, eventueel aangevuld met extra grof zand, geschikt voor een iets zuinigere waterhuishouding
- Tuingrond met zand en compost: Twee delen tuingrond, een deel grof zand en een deel rijpe compost, geschikt voor plantvakken buiten
- pH 6–7
Verpotten
Het Madagaskarpalmpje (Catharanthus roseus) heeft een pennige, vlezige wortel die gevoelig is voor vocht en beschadiging. Zorg voor een pot met minstens één ruim drainagegat en wees voorzichtig bij het losmaken van de wortelbal.
- Hoe vaak: Elke 1-2 jaar, of wanneer de wortels uit de drainagegaten groeien
- Nieuwe pot: Kies een pot die 2-3 cm breder is dan de huidige pot; te grote potten houden te veel vocht vast en remmen de bloei van het Madagaskarpalmpje (Catharanthus roseus) af
- Verpotseizoen: Lente, Zomer
Zo verpot je
- Til de plant voorzichtig uit de oude pot door de stengelbasis vast te houden en de pot zachtjes te kantelen
- Maak de wortelbal voorzichtig los met je vingers; snij alleen dode of rotte wortels weg met een schone, scherpe schaar
- Zet een laagje vers substraat op de bodem van de nieuwe pot zodat de plant op dezelfde diepte komt te staan als voorheen
- Plaats de plant in het midden, vul de ruimte rondom aan met substraat en druk de grond zachtjes aan
- Geef na het verpotten een grondige beurt water totdat er water uit het drainagegat loopt, en laat het overtollige water weglopen
Snoeien
Knip de toppen van jonge scheuten regelmatig af, bij voorkeur boven een bladknoop. Verwijder verbleekte bloemen snel, zodat de plant doorbloeit. Gebruik altijd scherp, schoon gereedschap.
Snoeiseizoen: Lente, Zomer, Herfst
Zo snoei je
- Begin in het voorjaar met een lichte snoeibeurt, wanneer de plant weer gaat groeien.
- Knip de uiteinden van lange scheuten af tot net boven een bladpaar, zodat de plant zijtakken vormt.
- Verwijder regelmatig verbloeide bloemen en de bijbehorende zaadhauwen, zodat de plant energie steekt in nieuwe bloei.
- Haal doodhout en zieke of ingedroogde bladeren weg bij de basis.
- Snoei in de herfst niet te zwaar; bewaar voldoende blad zodat de plant zich kan herstellen voordat hij binnen moet.
- Snoei zwaar alleen in het voorjaar, maximaal een derde van de plant tegelijk.
Stekken
Stekken van half-verhout hout (stamstekken) · Lente, Zomer
- Kies een gezonde, niet-bloeiende scheut van 8 tot 10 cm met 3 tot 4 bladparen.
- Snijd net onder een bladknoop met een scherp, schoon mes.
- Verwijder de onderste bladeren zodat de onderste 3 cm kaal is.
- Dompel het uiteinde optioneel in wortelpoeder en steek de steel in een mengsel van turf en perliet of pure vermiculiet.
- Houd het mengsel vochtig maar niet nat, plaats de stek op een warme plek van ongeveer 22 tot 26 °C en zorg voor fel, indirect licht.
- Na 3 tot 5 weken voelt de stek stevig aan; dan kan hij naar een eigen pot.
Zaaien · Lente
- Zaai het zaad van Catharanthus roseus in februari of maart binnenshuis, omdat het zaad warmte nodig heeft om te kiemen.
- Druk de zaadjes lichtjes in een vochtig zaaimengsel; bedek ze nauwelijks, want het zaad heeft licht nodig om te kiemen.
- Houd het mengsel constant op 24 tot 28 °C, bijvoorbeeld met een verwarmingsmat, en houd het vochtig.
- Kiemt het zaad na 1 tot 3 weken, verplant de jonge planten pas als ze twee echte bladparen hebben.
- Pas na de laatste nachtvorst buiten planten, want jonge planten zijn gevoelig voor koude.
Madagaskar-maagdenpalm wortelt vrij makkelijk uit stekken, maar houdt van warmte. Een stek op een warme vensterbank met een losse plastic zak eromheen werkt meestal het beste. Stekken die na zes weken nog geen nieuwe bladeren hebben, wortelen vaak niet meer.
Over deze plant Catharanthus roseus
Ook bekend als: Madagaskar-maagdenpalm, Vinca, Vinca rosea, Maagdenpalm
- Planttype: halfstruik, kruidachtige vaste plant
- Levensduur: Meerjarig in tropische streken, in gematigde klimaten meestal als eenjarige plant gekweekt.
- Verspreiding: Native in Madagaskar, waar hij vooral in droge kustgebieden groeit.
- Eindhoogte: 30 tot 60 cm
- Bloeitijd: Van late lente tot de herfst
Huisdieren · Mensen
Huisdieren: Giftig · Mensen: Giftig. Alle delen van de plant bevatten vinca-alkaloïden zoals vincristine en vinblastine die giftig zijn bij inslikken. Bij huisdieren kan dit braken, diarree, speekselvloed en verlamming veroorzaken; bij kinderen zijn vooral misselijkheid en braken en in ernstige gevallen zenuwklachten mogelijk. Raadpleeg bij vermoeden van inname meteen een arts of dierenarts.
Veelvoorkomende problemen
- Wortelrot: Komt voor bij te veel water of een zware, slecht doorlatende grond. Bladeren verwelken en de stengelbasis wordt zacht.
- Bladvlekken: Schimmels zoals Cercospora veroorzaken bruine vlekken op de bladeren, vooral bij vochtig weer.
- Witte vlieg: Zuigt het sap uit de bladeren, waardoor ze vergelen. Controleer de onderkant van de bladeren regelmatig.
- Bladluis: Verzamelt zich op jonge scheuten en bloemknoppen en scheidt plakkerige honingdauw af.
- Gele bladeren door te weinig licht: Te weinig zon leidt tot slappe, vergelende planten die weinig bloemen vormen.
Toepassingen
Vooral sierlijk gebruikt in tuinen, borders, hangmanden en potten vanwege de lange bloei en hitte-tolerantie. Daarnaast is de plant wereldwijd belangrijk in de farmacie, omdat vinca-alkaloïden worden gebruikt in chemotherapie tegen leukemie en lymfoom. In traditionele geneeskunde werd de plant gebruikt tegen diabetes, hoewel dit wetenschappelijk niet bewezen is.
Is hij eetbaar?
Niet eetbaar. Alle delen zijn giftig.
Geschiedenis & legendes
De plant werd eeuwenlang in Madagaskar gebruikt als volksgeneesmiddel en raakte in de achttiende eeuw bekend in Europa. Het onderzoek naar zijn alkaloïden in de jaren vijftig leidde tot de ontwikkeling van vincristine en vinblastine, die het overlevingspercentage bij kinderleukemie sterk verbeterden.
Wist je dat?
De plant is eeuwenlang gebruikt als volksgeneesmiddel en heeft bijgedragen aan twee medicijnen tegen kanker, vincristine en vinblastine, die vanaf de jaren zestig werden ontwikkeld.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet ik Catharanthus roseus water geven?
elke 10 dagen. Catharanthus roseus, ook bekend als Madagaskar-maagdenpalm, komt uit een warm, droog klimaat en verdraagt droogte beter dan te natte grond. Laat de bovenste laag van de potgrond tussen twee keer water geven flink opdrogen, en zorg dat het overtollige water altijd kan weglopen. In de zomer, als de plant bloeit en groeit, heeft ze regelmatig water nodig; in de winter juist veel minder. Steek je vinger 2 tot 3 cm in de potgrond. Voelt het droog aan, dan is het tijd om water te geven. Voelt het nog vochtig aan, wacht dan een paar dagen. Je kunt ook het gewicht van de pot controleren: een droge pot is merkbaar lichter dan een natte pot.
Hoeveel licht heeft Catharanthus roseus nodig?
Volle zon (6-8 uur zon per dag). Catharanthus roseus heeft veel licht nodig om compact te groeien en rijk te bloeien. In de volle zon van de zomer groeit ze het best; in de herfst en winter heeft ze het licht van een heldere vensterbank nodig. Te weinig licht maakt de plant lang en schraal, met weinig bloemen.
Welke temperatuur vindt Catharanthus roseus prettig?
18–30 °C. Madagascar periwinkle (Catharanthus roseus) is a tender perennial that thrives in warmth and full sun. It grows best between 18 and 30 °C and should be kept indoors or brought in once nights fall below 10 °C. In most of the Netherlands it is grown as an annual or a container plant on a sunny terrace.
Is Catharanthus roseus giftig voor katten en honden?
Ze is giftig voor katten en honden: buiten bereik houden. Alle delen van de plant bevatten vinca-alkaloïden zoals vincristine en vinblastine die giftig zijn bij inslikken. Bij huisdieren kan dit braken, diarree, speekselvloed en verlamming veroorzaken; bij kinderen zijn vooral misselijkheid en braken en in ernstige gevallen zenuwklachten mogelijk. Raadpleeg bij vermoeden van inname meteen een arts of dierenarts.
Wat zijn de meest voorkomende problemen van Catharanthus roseus?
Wortelrot: Komt voor bij te veel water of een zware, slecht doorlatende grond. Bladeren verwelken en de stengelbasis wordt zacht. Bladvlekken: Schimmels zoals Cercospora veroorzaken bruine vlekken op de bladeren, vooral bij vochtig weer. Witte vlieg: Zuigt het sap uit de bladeren, waardoor ze vergelen. Controleer de onderkant van de bladeren regelmatig. Bladluis: Verzamelt zich op jonge scheuten en bloemknoppen en scheidt plakkerige honingdauw af. Gele bladeren door te weinig licht: Te weinig zon leidt tot slappe, vergelende planten die weinig bloemen vormen.
Wanneer moet ik Catharanthus roseus verpotten?
Elke 1-2 jaar, of wanneer de wortels uit de drainagegaten groeien. Het Madagaskarpalmpje (Catharanthus roseus) heeft een pennige, vlezige wortel die gevoelig is voor vocht en beschadiging. Zorg voor een pot met minstens één ruim drainagegat en wees voorzichtig bij het losmaken van de wortelbal.
Hoe vermeerder ik Catharanthus roseus?
Stekken van half-verhout hout (stamstekken), Zaaien. Kies een gezonde, niet-bloeiende scheut van 8 tot 10 cm met 3 tot 4 bladparen. Snijd net onder een bladknoop met een scherp, schoon mes. Verwijder de onderste bladeren zodat de onderste 3 cm kaal is. Dompel het uiteinde optioneel in wortelpoeder en steek de steel in een mengsel van turf en perliet of pure vermiculiet. Houd het mengsel vochtig maar niet nat, plaats de stek op een warme plek van ongeveer 22 tot 26 °C en zorg voor fel, indirect licht. Na 3 tot 5 weken voelt de stek stevig aan; dan kan hij naar een eigen pot.
Hoe deze gids is geschreven
Verdiss schrijft elke gids met AI op basis van botanische bronnen en controleert de soort bij iNaturalist en Plants of the World Online (Kew). Lezers kunnen elke gids in de app beoordelen.
Bronnen
De informatie van Verdiss is bedoeld als algemene richtlijn. Eet een plant nooit en gebruik hem nooit als medicijn op basis van een app: vraag het een deskundige.